Σε μια συγκινητική εκδήλωση στο Αμφιθέατρο «Γιάννος Κρανιδιώτης» του υπουργείου Εξωτερικών, πραγματοποιήθηκε η τελετή απόδοσης προσωπικών αντικειμένων τεσσάρων Ελλήνων θυμάτων των ναζιστικών διώξεων στις οικογένειές τους, 81 χρόνια μετά. Η τελετή συνδιοργανώθηκε από τη γενική γραμματεία Θρησκευμάτων του υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και την υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του υπουργείου Εξωτερικών, στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας «Stolen Memory» των Αρχείων Arolsen.
Η εκδήλωση αποτέλεσε το αποκορύφωμα μιας εκτεταμένης ερευνητικής προσπάθειας μαθητικών ομάδων από σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε όλη την Ελλάδα, που κατάφεραν να εντοπίσουν συγγενείς των θυμάτων. Με την ολοκλήρωση της έρευνας έχουν εντοπιστεί οι οικογένειες όλων των Ελλήνων εγκλείστων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας, των οποίων τα προσωπικά αντικείμενα διατηρούνταν στα Αρχεία Arolsen.
Στην έρευνα συμμετείχαν μαθητές από το Εσπερινό ΕΠ Ευόσμου Θεσσαλονίκης, το 2ο ΓΕ.Λ. Κορωπίου, το 1ο ΓΕ.Λ. Υμηττού και το 7ο Γυμνάσιο Νέας Ιωνίας Αττικής, οι οποίοι εντόπισαν τις οικογένειες των Ευάγγελου Κερασιώτη, Δημητρίου Βαφειάδη, Νικολάου Φασουλιώτη και Γεωργίου Σαγματόπουλου αντίστοιχα.
Κατά τα σχολικά έτη 2024-2025 και 2025-2026, η γενική γραμματεία Θρησκευμάτων, σε συνεργασία με την υπηρεσία Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου του ΥΠΕΞ, υλοποίησε εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την υποστήριξη του έργου εντοπισμού οικογενειών Ελλήνων θυμάτων του ναζισμού και την επιστροφή των προσωπικών τους αντικειμένων. Στο πρόγραμμα συμμετείχαν μαθητές και μαθήτριες που ανέλαβαν την ιστορική έρευνα επτά Ελλήνων κρατουμένων.
Η πρωτοβουλία απέφερε καρπούς ήδη από τον πρώτο χρόνο. Το 2024-2025, τρεις μαθητικές ομάδες εντόπισαν οικογένειες τριών Ελλήνων κρατουμένων, ενώ το 2025-2026 τέσσερις ακόμη ομάδες ολοκλήρωσαν με επιτυχία την έρευνά τους, εντοπίζοντας τις υπόλοιπες οικογένειες.
Η σημασία των Αρχείων Arolsen και της εκστρατείας «Stolen Memory»
Τα Αρχεία Arolsen στη Γερμανία αποτελούν το μεγαλύτερο διεθνές κέντρο τεκμηρίωσης για τα θύματα των ναζιστικών διώξεων, διατηρώντας πάνω από 30 εκατομμύρια έγγραφα που αφορούν τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας. Η Ελλάδα συμμετέχει στη Διεθνή Επιτροπή που τα διοικεί.
Η εκστρατεία «Stolen Memory» στοχεύει στον εντοπισμό των οικογενειών θυμάτων και στην επιστροφή προσωπικών αντικειμένων που αφαιρέθηκαν από τους κρατουμένους. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται και αντικείμενα Ελλήνων θυμάτων.
Οι δηλώσεις των αξιωματούχων
Ο γενικός γραμματέας Θρησκευμάτων Γιώργος Καλαντζής, εκπροσωπώντας τον πρωθυπουργό, τόνισε: «Η σημερινή εκδήλωση είναι μια γέφυρα που δείχνει ότι η ιστορία όχι μόνο είναι παρούσα, αλλά και μέσα από τη συνεργασία και την κοινότητα της εκπαίδευσης μπορούν να επιτευχθούν πολλά πράγματα... Ευχαριστούμε όλους τους εκπαιδευτικούς, μαθητές και μαθήτριες που εργάστηκαν για να γίνει πραγματικότητα η σημερινή εκδήλωση».
Η πρέσβης Χρυσούλα Αλειφέρη, ειδική απεσταλμένη για την Καταπολέμηση του Αντισημιτισμού και την Προάσπιση της Μνήμης του Ολοκαυτώματος, εκπροσωπώντας τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, σημείωσε: «Με συγκίνηση καλωσορίζουμε τις οικογένειες των θυμάτων του ναζισμού που σήμερα τιμώνται μέσα από αυτή την τελετή... Πρέπει να μεταλαμπαδεύουμε τη μνήμη αυτή στις νεότερες γενιές με εκπαιδευτικά προγράμματα και εκστρατείες σαν αυτή των αρχείων Arolsen».
Ο προϊστάμενος της υπηρεσίας Διπλωματικού και Ιστορικού Αρχείου ΥΠΕΞ Γιώργος Πολυδωράκης υπογράμμισε ότι η ελληνική πρωτοβουλία είναι μοναδική διεθνώς, καθώς για πρώτη φορά η μαθητική κοινότητα συμμετείχε σε ένα κεντρικά σχεδιασμένο πρόγραμμα εντοπισμού οικογενειών θυμάτων του ναζισμού. Η Ελλάδα, όπως είπε, έγινε η πρώτη χώρα που εντόπισε όλες τις οικογένειες των εννέα Ελλήνων θυμάτων των οποίων τα αντικείμενα φυλάσσονταν στα Αρχεία Arolsen.
«Το πρόγραμμα έχει τεράστια παιδευτική αξία για τη νέα γενιά... Η Ελλάδα παραμένει στην πρωτοπορία των προσπαθειών για τη διατήρηση και την αποκατάσταση της ιστορικής μνήμης», κατέληξε ο κ. Πολυδωράκης.
Ο διευθυντής των Αρχείων Arolsen Moritz Wein απευθυνόμενος στους συγγενείς των τεσσάρων θυμάτων, ανέφερε: «Η παρουσία σας εδώ δεν είναι κάτι που πρέπει να σκεφτούμε σαν δεδομένο... Η ιστορία είναι παρούσα, η ιστορία είναι ζωντανή. Η εκπαιδευτική κοινότητα έζησε αυτή την εμπειρία μέσα από τη σκληρή δουλειά που κατέβαλε για να ολοκληρώσει την αποστολή της».