Στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δημοσιεύθηκε η Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργών Πολιτισμού και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με την οποία θεσπίζεται ο νέος Κανονισμός Πυροπροστασίας Αρχαιολογικών Χώρων.
Σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση των δύο υπουργείων, ο Κανονισμός καθιερώνει ένα σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς από τον κίνδυνο πυρκαγιών. Οι πυρκαγιές αποτελούν μία από τις σοβαρότερες και ολοένα αυξανόμενες απειλές, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής.
Το νέο πλαίσιο εισάγει τυποποιημένες διαδικασίες εκτίμησης κινδύνου και σχεδιασμού μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης, προσφέροντας ένα ολοκληρωμένο εργαλείο διαχείρισης κινδύνων για την προστασία μνημείων και επισκεπτών.
Δήλωση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, υπογράμμισε ότι «η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες χώρες που διαθέτουν Εθνική Στρατηγική για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην πολιτιστική κληρονομιά». Όπως επεσήμανε, οι αρχαιολογικοί χώροι παρουσιάζουν ιδιαίτερες προκλήσεις λόγω της μεγάλης έκτασης και της σύνδεσής τους με το φυσικό περιβάλλον, γεγονός που απαιτεί προσαρμοσμένο πρότυπο προστασίας.
Η κ. Μενδώνη χαρακτήρισε τον Κανονισμό «επιστέγασμα μιας πολυετούς και εποικοδομητικής συνεργασίας» μεταξύ των δύο υπουργείων, στο πλαίσιο Μνημονίου Συνεργασίας, που περιλαμβάνει κοινές δράσεις, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και συνεχή επιχειρησιακή συνεργασία.
Όπως ανέφερε, «η εμπειρία που αποκτήθηκε από την υλοποίηση δράσεων σε περισσότερους από σαράντα αρχαιολογικούς χώρους» ανέδειξε την ανάγκη μετάβασης σε έναν ενιαίο και θεσμικά κατοχυρωμένο σχεδιασμό. Ο νέος Κανονισμός, πρόσθεσε, «διαμορφώνει ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης του κινδύνου πυρκαγιάς».
Η υπουργός τόνισε ότι η αξιολόγηση της διακινδύνευσης βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και στα αποτελέσματα έργου του υπουργείου Πολιτισμού σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. «Ο στόχος είναι σαφής: η προστασία της ανθρώπινης ζωής, η διαφύλαξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των αρχαιολογικών χώρων μας», υπογράμμισε.
Παρέμβαση του υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελου Τουρνά
Από την πλευρά του, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, χαρακτήρισε τον Κανονισμό «σημαντική θεσμική παρέμβαση για την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς απέναντι στους αυξανόμενους κινδύνους της κλιματικής κρίσης».
Ο κ. Τουρνάς επισήμανε ότι η προστασία αρχαιολογικών χώρων δεν μπορεί να περιορίζεται στην αντιμετώπιση έκτακτων συμβάντων, αλλά απαιτεί πρόληψη, σχεδιασμό και συνεχή ετοιμότητα. «Η οργανωμένη απομάκρυνση επισκεπτών απαιτεί σαφή σχέδια και συντονισμό όλων των αρμόδιων υπηρεσιών», σημείωσε, προσθέτοντας πως «η Ελλάδα πρωτοπορεί διεθνώς στη δημιουργία ενός εξειδικευμένου πλαισίου προστασίας αρχαιολογικών χώρων από τον κίνδυνο πυρκαγιάς».
Στρατηγικός σχεδιασμός και εφαρμογή
Όπως υπογραμμίζεται στην κοινή ανακοίνωση των υπουργείων, ο Κανονισμός βασίζεται σε σαφή στρατηγική που θέτει ως προτεραιότητα την προστασία της ανθρώπινης ζωής, των αρχαιολογικών χώρων και του φυσικού περιβάλλοντος. Εισάγεται για πρώτη φορά μια καινοτόμος προσέγγιση αξιολόγησης της συνολικής διακινδύνευσης κάθε αρχαιολογικού χώρου, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τις υποδομές, την επισκεψιμότητα και την κλιματική διακινδύνευση.
Παράλληλα, αξιολογούνται τα υφιστάμενα μέτρα πυροπροστασίας και εντοπίζονται ελλείψεις, ώστε να καθοριστούν πρόσθετες παρεμβάσεις. Τα μέτρα επικεντρώνονται στη διαχείριση της βλάστησης, στην ενίσχυση των μέσων ενεργητικής πυροπροστασίας, στην εκπαίδευση προσωπικού και στην εφαρμογή σχεδίων οργανωμένης απομάκρυνσης.
Επιπλέον, θεσπίζεται κοινό πλαίσιο παρακολούθησης και αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των μέτρων, μέσω επιθεωρήσεων και διαδικασιών ανατροφοδότησης, με στόχο τη συνεχή βελτίωση του επιπέδου πυροπροστασίας και τον ενισχυμένο συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων. Όπως καταλήγει η ανακοίνωση, «ο Κανονισμός συγκροτεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα πρόληψης, ετοιμότητας και συνεχούς βελτίωσης, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των αρχαιολογικών χώρων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης».