Άτοκα τα δάνεια Κατσέλη με ρύθμιση του ΥΠΟΙΚ, θεσπίζεται και η αναδρομικότητα

Τον υπολογισμό των τόκων στη δόση για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη προχωρά το Υπουργείο Οικονομικών, καθιστώντας άτοκα ουσιαστικά τα δάνεια της κατηγορίας, ενώ παράλληλα θεσπίζει και την αναδρομικότητα με στόχο να επιλύσει τις ασάφειες και τα ανοιχτά θέματα που άφησε η απόφαση του Άρειου Πάγου.

Η πρωτοβουλία διασφαλίζει την πλήρη και ενιαία εφαρμογή της πρόσφατης απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, όπως ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών.

Με τη ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται καθολικά η δικαστική απόφαση, ενώ παράλληλα παρέχεται αναδρομική ελάφρυνση στους δανειολήπτες. Προβλέπονται μικρότερες δόσεις, μειωμένη επιβάρυνση και ταχύτερη αποπληρωμή, με δίκαιο επιμερισμό του κόστους μεταξύ τραπεζών και Δημοσίου.

Η Πολιτεία δεν περιορίζεται στην τυπική συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση αλλά προχωρά ένα βήμα παραπέρα, προσφέροντας μια συνολική και καθαρή λύση για τους πολίτες. Με τον τρόπο αυτό αίρονται οι αμφιβολίες και εξασφαλίζεται ενιαία εφαρμογή για όλους τους δικαιούχους.

Αποσαφήνιση στον υπολογισμό των τόκων

Η νομοθετική παρέμβαση διευκρινίζει κρίσιμα ζητήματα σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας. Ο τόκος θα υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που έχει οριστεί από τη δικαστική απόφαση και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών καταβολών, όχι επί του συνολικού κεφαλαίου.

Η αλλαγή αυτή οδηγεί σε σημαντική μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών, διορθώνοντας μια στρέβλωση που επιβάρυνε υπέρμετρα χιλιάδες νοικοκυριά.

Αναδρομική αναγνώριση υπερβάλλοντων ποσών

Η διάταξη προβλέπει ότι τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες αναγνωρίζονται ως καταβληθέν κεφάλαιο. Έτσι μειώνεται το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζεται ο αριθμός των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή.

Με τον τρόπο αυτό, η Πολιτεία ενισχύει έμπρακτα τους συνεπείς οφειλέτες, παρέχοντάς τους μεγαλύτερη προστασία και αναγνώριση της συνέπειάς τους.

Ισορροπία μεταξύ κοινωνικής προστασίας και σταθερότητας

Στη ρύθμιση περιλαμβάνεται πρόβλεψη για δίκαιο επιμερισμό του οικονομικού βάρους μεταξύ των τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ», ανάλογα με τα ποσά που έχει εισπράξει κάθε πλευρά. Έτσι επιτυγχάνεται ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνική προστασία, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τη δημοσιονομική υπευθυνότητα.

Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι οι ρυθμίσεις μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού συνεχίζουν να διέπονται από το ισχύον πλαίσιο. Η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της οφειλής, όπως προβλέπεται ήδη από τη νομοθεσία και τις συμβάσεις ρύθμισης.

Μέρος της στρατηγικής για το ιδιωτικό χρέος

Η συγκεκριμένη νομοθετική παρέμβαση εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της κυβέρνησης για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και την ενίσχυση των δυνατοτήτων ρύθμισης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιβεβαιώνει ότι η οικονομική πολιτική κρίνεται από την ικανότητά της να δίνει λύσεις σε πραγματικά κοινωνικά προβλήματα.

Η κυβέρνηση συνεχίζει να ενισχύει τα εργαλεία διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους, να προστατεύει τους ευάλωτους οφειλέτες και να δημιουργεί συνθήκες δεύτερης ευκαιρίας για χιλιάδες πολίτες.

Τι προβλέπει αναλυτικά η νέα ρύθμιση

Για τις καταβολές δόσεων στο εξής, ο τόκος υπολογίζεται στη μηνιαία δόση. Για ενεργές ρυθμίσεις από 5 Ιουνίου 2026, ημερομηνία δημοσίευσης της υπ’ αριθμ. 6/2026 απόφασης της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, ο τόκος θα υπολογίζεται βάσει της μηνιαίας δόσης. Κάθε καταβολή περιλαμβάνει μέρος κεφαλαίου και τόκο για το διάστημα μεταξύ δύο δόσεων, ενώ για την πρώτη δόση η περίοδος τοκοφορίας είναι τριάντα ημέρες.

Τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί στις ενεργές ρυθμίσεις αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και τον αριθμό των εναπομενουσών δόσεων. Τα ποσά που έχουν εισπραχθεί πριν από τη μεταφορά των δανείων στον «ΗΡΑΚΛΗ» αποδίδονται από τα πιστωτικά ιδρύματα στο πρόγραμμα.

Τέλος, διευκρινίζεται ότι στις ρυθμίσεις του Εξωδικαστικού Μηχανισμού η δόση συνεχίζει να υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική επί του συνολικού ποσού της οφειλής, σύμφωνα με τον νόμο και τις κανονιστικές πράξεις.

Οι 9 βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις με παραδείγματα

1. Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;

Η ρύθμιση πετυχαίνει τέσσερα κρίσιμα πράγματα:

• Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια. 
• Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου. 
• Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων. 
• Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και ΗΡΑΚΛΗ, ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.

Αρα, οι δανειολήπτες κερδίζουν: μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση, ταχύτερη αποπληρωμή.

2. Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;

Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:

• Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε έναν μήνα. 
• Όσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο. 

Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.

 3. Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;

Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:

Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.

Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.

Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεωλυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.

Συνεπώς αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταλάβει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).

Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.

Α. Πληρωμή έως σήμερα με υπολογισμό τόκων επί του αρχικού Κεφαλαίου (υπόθεση επιτοκίου 3,6%)

Β. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης 

Γ. Μετά την απόφαση του δικαστηρίου και τη νομοθετική εφαρμογή εάν έχει καταβάλει υπερβάλλοντα ποσά από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο 2026: Σταθερό χρεολύσιο, υπολογισμός τόκου μόνο επί των 30 ημερών κάθε δόσης και αφαίρεση του ποσού που έχει καταβληθεί απομειώνοντας το χρόνο αποπληρωμής του δανείου

4. Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;

Ναι και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης.

Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά.

Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.

5. Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;

Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης.

Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής  και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου. 

Το δάνειό τελειώνει νωρίτερα.

6. Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;

Γιατί στις υποθέσεις αυτές:

• είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου), 
• είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών η ετών. 

Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Άρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.

7. Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;

Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στο νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.

8. Ποιο είναι το κόστος για τον «ΗΡΑΚΛΗ»;

Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ».

Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου:

• 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ 
• επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης. 

Ωστόσο, σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.

9. Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;

Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση.

Όμως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων). 

Επιπλέον δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.

Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια.

Έτσι ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού, εφαρμόζεται ενιαία για όλους και οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν ξανά στη δικαιοσύνη. 

Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος. Με τη νομοθέτηση γίνεται καθολικό, εφαρμόσιμο και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα για χιλιάδες δανειολήπτες.