Σε διαβούλευση έως τις 29 Ιουνίου το νέο νομοσχέδιο για τους καταναλωτές

Σημαντικές αλλαγές στην προστασία των καταναλωτών στις συμβάσεις πιστώσεων, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και τις ηλεκτρονικές συναλλαγές εισάγει το νέο σχέδιο νόμου του υπουργείου Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έως τις 29 Ιουνίου.

Η νομοθετική πρωτοβουλία στοχεύει στη δημιουργία ενός πιο δίκαιου, ασφαλούς και διαφανούς πλαισίου, ενσωματώνοντας τέσσερις ευρωπαϊκές οδηγίες που αφορούν την καταναλωτική πίστη, τις συμβάσεις εξ αποστάσεως, την πράσινη μετάβαση και το δικαίωμα στην επισκευή. 

Επιπλέον, το υπουργείο Ανάπτυξης προσθέτει πρόσθετα μέτρα προστασίας πέραν των κοινοτικών οδηγιών.

Στο πλαίσιο της διαδικασίας, το υπουργείο καλεί κοινωνικούς εταίρους, φορείς και πολίτες να συμμετάσχουν στη διαβούλευση, υποβάλλοντας προτάσεις και παρατηρήσεις για τη βελτίωση των διατάξεων. Η δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 29 Ιουνίου 2026, στις 22:00.

Ποιους δανειολήπτες αφορά η οδηγία για την καταναλωτική πίστη

Οι ρυθμίσεις αφορούν δανειακές συμβάσεις χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις επί ακινήτων, δηλαδή δάνεια που δεν συνδέονται με υποθήκη ή άλλο περιουσιακό στοιχείο. 

Πρόκειται κυρίως για καταναλωτικά και επισκευαστικά δάνεια, καθώς και πιστωτικές κάρτες, για ποσά έως 100.000 ευρώ, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινής χρηματοδότησης των νοικοκυριών.

Τέλος στα «ψιλά γράμματα» και ενίσχυση της διαφάνειας

Το νομοσχέδιο επιδιώκει να καταπολεμήσει τους δυσνόητους όρους και τις κρυφές επιβαρύνσεις στις συμβάσεις. Οι όροι θα πρέπει να είναι ξεκάθαροι και κατανοητοί, ώστε να αποφεύγονται παγίδες που οδηγούν σε επιπλέον κόστος για τον καταναλωτή.

Παράλληλα, οι τράπεζες θα υποχρεούνται να παρουσιάζουν αναλυτικά όλες τις χρεώσεις, τα επιτόκια, τις προμήθειες και τους κινδύνους κάθε δανείου. Η πλήρης ενημέρωση του πελάτη θεωρείται κρίσιμη για μια υγιή αγορά χρηματοδότησης.

Δικαίωμα υπαναχώρησης και ανθρώπινη εξυπηρέτηση

Το δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερών από την υπογραφή της σύμβασης καθίσταται πιο σαφές. Ο δανειολήπτης μπορεί να ακυρώσει τη σύμβαση χωρίς κυρώσεις ή αιτιολόγηση, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική του θέση.

Επιπλέον, στο πλαίσιο των συμβάσεων εξ αποστάσεως, κάθε πολίτης θα έχει δικαίωμα να ζητήσει επικοινωνία με φυσικό πρόσωπο, αποφεύγοντας την αποκλειστική εξυπηρέτηση μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων ή chatbots.

Πλαφόν στο επιτόκιο και στο συνολικό κόστος δανείου

Μπαίνει ανώτατο όριο στο συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (Σ.Ε.Ε.), το οποίο δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30%-50% του Σ.Ε.Ε. που δημοσιεύει η Τράπεζα της Ελλάδος. 

Το ποσοστό θα καθορίζεται με κοινή απόφαση των υπουργών Ανάπτυξης και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σε συνεργασία με τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος.

Παράλληλα τίθενται όρια στην αύξηση του αρχικού κεφαλαίου κατά την αποπληρωμή. Το τελικό ποσό δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 60% για δάνεια έως 4 έτη, το 70% για δάνεια έως 8 έτη και το 75% για δάνεια άνω των 8 ετών.

Αντιμετώπιση υπερχρέωσης και δικαίωμα στη λήθη

Οι ρυθμίσεις αυτές αποσκοπούν στον περιορισμό της υπερχρέωσης των νοικοκυριών, διασφαλίζοντας προβλεψιμότητα και έλεγχο του τελικού κόστους.

 Παράλληλα, θεσπίζεται το δικαίωμα στη λήθη για επιζώντες από καρκίνο: οι πιστωτικοί φορείς δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν δεδομένα υγείας για ασφαλιστικούς σκοπούς, εφόσον έχουν περάσει πέντε έτη από την ολοκλήρωση της θεραπείας.

Περιβαλλοντικές ρυθμίσεις και δικαίωμα στην επισκευή

Η οδηγία 2024/85 εισάγει αυστηρότερους κανόνες για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς και τα σήματα βιωσιμότητας, αντιμετωπίζοντας πρακτικές greenwashing. Η εφαρμογή της οδηγίας ξεκινά στις 27 Σεπτεμβρίου 2026.

Παράλληλα, η οδηγία 2024/1799 θεσμοθετεί το δικαίωμα στην επισκευή, υποχρεώνοντας τους πωλητές να ενημερώνουν για τη δυνατότητα επισκευής αντί αντικατάστασης προϊόντων. Η ρύθμιση καλύπτει οικιακές συσκευές, ηλεκτρονικά είδη και εξοπλισμό πληροφορικής.

Επιπλέον ρυθμίσεις

Το νομοσχέδιο δεν έχει αναδρομική ισχύ, επομένως δεν επηρεάζει ήδη συναφθείσες δανειακές συμβάσεις. Παράλληλα, ρυθμίζονται ζητήματα ανάπτυξης Επιχειρηματικών Πάρκων στον Δήμο Μεγαλόπολης, απλουστεύεται η εκτέλεση αποφάσεων αρχών ανταγωνισμού άλλων κρατών-μελών και ορίζεται το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ως αρμόδια αρχή για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2023/1805 σχετικά με τη χρήση ανανεώσιμων καυσίμων στις θαλάσσιες μεταφορές.