Η Κύπρος αποκτά το πρώτο Κεντρικό Εθνικό Μνημείο της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, σε μια πρωτοβουλία που ενώνει την ιστορική μνήμη με τη διεκδίκηση και τον αγώνα για διεθνή αναγνώριση. Το έργο, που ολοκληρώθηκε και τοποθετήθηκε στο Παραλίμνι, θα αποκαλυφθεί επισήμως στις 19 Μαΐου 2026, παρουσία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος θα εκφωνήσει την κεντρική ομιλία.
Η κατασκευή και εγκατάσταση του μνημείου αποτελεί υλοποίηση εξαγγελίας του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο δράσεων για την προώθηση της διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας. Το σχέδιο περιλαμβάνει υποτροφίες σε πανεπιστήμια του εξωτερικού, τη θεσμοθέτηση της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης στα σχολεία και τη δημιουργία ειδικής δομής μελέτης για τη Γενοκτονία.
Έργο υψηλού συμβολισμού
Η ιδέα ανήκει στο Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης», ενώ τη φιλοτέχνηση ανέλαβε ο γλύπτης Γιώργος Κικώτης στη Θεσσαλονίκη. Το έργο αποτυπώνει το δράμα του ποντιακού ελληνισμού και φιλοδοξεί να εμπνεύσει τις νέες γενιές. Τοποθετήθηκε στη νέα Πλατεία Αγίας Βαρβάρας, στη Λεωφόρο Πρωταρά, κοντά στο οδόφραγμα της Δερύνειας, σε σημείο με ιδιαίτερο ιστορικό φορτίο.
Το συνολικό κόστος ξεπερνά τις 100.000 ευρώ και περιλαμβάνει την ανάπλαση της πλατείας και του περιβάλλοντος χώρου. Η χρηματοδότηση προήλθε από την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατόπιν εντολής του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, και από τον Δήμο Παραλιμνίου - Δερύνειας, υπό τον δήμαρχο Γιώργο Νικολέττο.
Στη συνεργασία συμμετείχαν η Υφυπουργός παρά τω Προέδρω Ειρήνη Πική, η πρόεδρος της Επιτροπής Μνημείων Χριστίνα Γιάγκου, ο πρόεδρος του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Αμμοχώστου Γιάννης Καρούσος, ο Υπουργός Εσωτερικών Κωνσταντίνος Ιωάννου και ο Υπουργός Μεταφορών Αλέξης Βαφεάδης.
Η τελετή αποκαλυπτηρίων στο Παραλίμνι
Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου θα πραγματοποιηθούν την Τρίτη 19 Μαΐου 2026, στις 19:00, στη νέα πλατεία επί της Λεωφόρου Πρωταρά, απέναντι από τον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας. Στην εκδήλωση θα παραστούν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της Εκκλησίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της Εθνικής Φρουράς. Θα ακολουθήσει επίσημο δείπνο που θα παραθέσει ο Δήμος Παραλιμνίου - Δερύνειας.
Η Ιερή Εικόνα του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα
Ιδιαίτερη πνευματική σημασία προσδίδει η παρουσία της Ιερής Εικόνας του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα από τον Πόντο, η οποία μεταφέρθηκε στην Κύπρο μετά από πρόσκληση των διοργανωτών. Η εικόνα έχει τεθεί σε προσκύνηση από τις 14 Μαΐου, με την επιμέλεια της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας και του ομώνυμου σωματείου από το Ροδοχώρι Ημαθίας.
Η παρουσία της εικόνας συνδέει τις μνήμες του ξεριζωμού με την πνευματική παράδοση του ποντιακού ελληνισμού, αποτελώντας σημείο αναφοράς για πιστούς και Ποντίους.
Τετραήμερο εκδηλώσεων μνήμης
Οι εκδηλώσεις για την επέτειο της Γενοκτονίας θα διαρκέσουν από τις 17 έως τις 20 Μαΐου, με δράσεις σε διάφορες πόλεις της Κύπρου. Στις 17 Μαΐου θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση στη Λεμεσό, ενώ στις 18 Μαΐου στη Λευκωσία θα γίνει κατάθεση στεφάνων στα Φυλακισμένα Μνήματα και στον Τύμβο Μακεδονίτισσας, καθώς και ομιλία του δημοσιογράφου και προέδρου του Σωματείου Δράσης «Νίκος Καπετανίδης», Γιώργου Γεωργιάδη.
Την ίδια μέρα θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ "Η Μπάντα" του Νίκου Ασλανίδη στο Λύκειο Παραλιμνίου. Στις 19 Μαΐου θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση μνήμης στο 6ο Δημοτικό Σχολείο Πάφου, υπό την αιγίδα της Προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, και το βράδυ τα αποκαλυπτήρια του μνημείου στο Παραλίμνι.
Στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα συμμετέχουν οι Αλέξης Παρχαρίδης, Γιώργος Ατματζίδης, Χρήστος Φιλιππιάδης και ο Πολιτιστικός Όμιλος Παραδοσιακών Χορών «Ρωμιοσύνη».
Οι διοργανωτές και οι υποστηρικτές
Η διοργάνωση των εκδηλώσεων και η υλοποίηση του μνημείου αποτέλεσαν καρπό συνεργασίας πολλών φορέων Ελλάδας και Κύπρου. Συνδιοργανωτές είναι ο Δήμος Παραλιμνίου - Δερύνειας, το Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης» και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ποντίων Αμμοχώστου «Τεμέτερον», με την αιγίδα της Προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Σημαντική υπήρξε η συμβολή κυβερνητικών στελεχών, οργανισμών και χορηγών, όπως ο ΟΠΑΠ Κύπρου, η Αιγέας ΑΜΚΕ, η Hellenic Environment και η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης.