Στην τελική ευθεία βρίσκεται η δημόσια διαβούλευση για το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών για την ενίσχυση της εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και την προστασία συνεπών οφειλετών, διαβούλευση που ολοκληρώνεται την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου
Με στόχο να δημιουργηθεί ένα σύστημα που προσφέρει πραγματικά βιώσιμες ρυθμίσεις στους πολίτες με ληξιπρόθεσμες οφειλές, οι οποίες θα προστατεύσουν τα ρυθμισμένα δάνεια από το να «κοκκινίσουν» ξανά, το υπουργείο Οικονομικών προχώρησε σε 16 στοχευμένες παρεμβάσεις για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που θα βρίσκονται σε δημόσια διαβούλευση έως την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου.
Το νέο νομοσχέδιο εστιάζει στην εξυγίανση του ιδιωτικού χρέους, μέσα από τον περιορισμό των καθυστερήσεων στις διαδικασίες, οι οποίες με τη σειρά τους προκαλούν τις οφειλές να διογκώνονται από τόκους και πανωτόκια.
Το επικαιροποιημένο θεσμικό πλαίσιο φιλοδοξεί να διορθώσει αυτήν την παθογένεια, περιορίζοντας τις υπερβολικές απαιτήσεις προς χιλιάδες δανειολήπτες με παλαιές οφειλές, αλλά και θεσπίζοντας σαφή όρια σε τράπεζες, funds και servicers.
Οι ρυθμίζεις εστιάζουν μεταξύ άλλων στην καλύτερη ενημέρωση των δανειοληπτών, την ενισχυμένη προστασία και παροχή κινήτρων στους συνεπείς οφειλέτες, αλλά και την πιο αυστηρή λειτουργία και εποπτεία των servicers.
Ενδεικτικά, μεταξύ των μέτρων που προτείνει το υπουργείο Οικονομικών βρίσκονται πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ σε servicers που παραβιάζουν συμφωνημένες ρυθμίσεις, επιβολή πλαφόν 15% στην προκαταβολή που ζητούν οι πιστωτές, όταν μέχρι σήμερα μπορούσε να φτάνει ακόμη και το 50%, καθώς και πιο αυστηροί κανονισμοί που διασφαλίζουν την έγκαιρη και επαρκή ενημέρωση των δανειοληπτών.
Αξίζει να αναφερθεί πως κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, η συνολική αξία των «κόκκινων» δανείων που διαχειρίζονται οι servicers άγγιξαν τα 80 δισ. ευρώ, από 79,5 δισ. που ήταν το προηγούμενο τρίμηνο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, πίσω από την αύξηση των 59 εκατ. ευρώ βρίσκεται η άνοδος των μη εξυπηρετούμενων δανείων προς τις επιχειρήσεις, καθώς τα «κόκκινα» δάνεια προς νοικοκυριά και ελεύθερους επαγγελματίες μειώθηκαν.
Τι αλλάζει για για οφειλέτες και servicers
Οι 16 προτεινόμενες διατάξεις που σύντομα θα νομοθετηθούν μετατρέπουν το υφιστάμενο πλαίσιο σε πιο συγκεκριμένο, δεσμευτικό και ελέγξιμο σύστημα, με επίκεντρο τη διαδικασία διμερούς ρύθμισης οφειλών, τη διαφάνεια και εποπτεία των servicers και την προστασία των συνεπών οφειλετών.
Ουσιαστικά, θεσπίζεται μια νέα αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία αποκτά σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένες υποχρεώσεις από τα δύο μέρη.
Πλαφόν 15% στην προκαταβολή και πρόστιμα έως 500.000 ευρώ
Μία κομβική αλλαγή που εντάσσεται στο νέο πλαίσιο αφορά στη θέσπιση ανώτατου ορίου στην προκαταβολή που δύναται να ζητήσει ο πιστωτής για να συμφωνήσει με τον οφειλέτη σε πρόταση ρύθμισης, η οποία σήμερα σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνούσε το 30% και έφτανε ακόμα και στο 50% της οφειλής και εμπόδιζε την επίτευξη της ρύθμισης.
Το νέο νομοσχέδιο θεσπίζει ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή του Κώδικα Δεοντολογίας, ακολουθώντας τη λογική του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Μάλιστα, το πλαφόν μπορεί να είναι και πιο χαμηλό εφόσον συνεκτιμηθούν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τεκμηριώνουν την ιδιαίτερη οικονομική δυσχέρεια ή τυχόν κοινωνικά κριτήρια ή ειδικά προβλήματα υγείας.
Για παράδειγμα, αν η αρχική οφειλή πριν τη διμερή ρύθμιση είναι ύψους 100.000 ευρώ, στο παρελθόν ο servicer είχε δικαίωμα να ζητήσει προκαταβολή 40%, που ισούται με 40.000 ευρώ. Πλέον, το ανώτατο όριο που μπορεί να ζητήσει είναι 15.000 ευρώ, δημιουργώντας άμεσα μια διαφορά ρευστότητας της τάξης των 25.000 ευρώ.
Πλαφόν μπαίνει και στη διόγκωση της οφειλής για οφειλέτες με δάνεια σε καθυστέρηση, επεκτείνοντας καθολικά την προστασία των νόμων του 2000 και 2004. Συγκεκριμένα, αφορά όλα τα δάνεια και τις πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης και χωρίς περιορισμούς ως προς το ύψος ή τη φύση του δανείου.
Στην ίδια λογική, όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση ή δεν έχει τη δυνατότητα καταβολής δόσης εξαιτίας της μη χορήγησης των αναγκαίων στοιχείων από τον πιστωτή ή τον servicer, τότε απαγορεύεται ρητά η καταγγελία της ρύθμισης, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.
Σε περίπτωση παραβίασης, οι servicers βρίσκονται μπροστά σε αυτοδίκαιη ακυρότητα των σχετικών πράξεων, πίστωση υπέρ του οφειλέτη ποσού ίσου με 5 μηνιαίες δόσεις, 5μηνη παράταση της ρύθμισης χωρίς επιβαρύνσεις, αποκατάσταση των συνεπειών της παράνομης ενέργειας, διοικητικό πρόστιμο από 50.000 ευρώ έως 500.000 ευρώ και αυξημένες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση επανάληψης.
Η εν λόγω ρύθμιση λαμβάνει υπόψη οφειλέτες που έχουν καταγγείλει πως παρότι ήταν συνεπείς στη ρύθμιση ή ανέμεναν από τον πιστωτή την αποστολή του λογαριασμού εξυπηρέτησης για την εκκίνηση εξυπηρέτησης της ρύθμισης, εντούτοις βρέθηκαν μπροστά σε καταγγελία της σύμβασης για δήθεν αθέτηση, ή και καταδιωκτικά μέτρα.
Τέλος, «ευάλωτοι οι οφειλέτες» θεωρούνται και οι γονείς ή οι νόμιμοι φροντιστές εξαρτώμενου τέκνου με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον 67%, στηρίζοντας πραγματικά τα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους.
Σαφέστερη ενημέρωση των οφειλετών
Κεντρικός πυλώνας του νέου νομοσχεδίου είναι η πιο σαφής και έγκαιρη ενημέρωση των οφειλετών, προκειμένου να έχουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία, αλλά και τον χρόνο που απαιτείται, για να προχωρήσουν σε ρύθμιση των οφειλών τους. Ουσιαστικά, θεσπίζεται μια νέα αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία αποκτά σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένες υποχρεώσεις από τα δύο μέρη.
Σύμφωνα με τη νέα διαδικασία, ο οφειλέτης υποβάλλει αίτηση και πλήρη φάκελο, ενώ ο δανειστής οφείλει να απαντήσει εντός 3 μηνών, υποβάλλοντας πρόταση βιώσιμης ρύθμισης ή αιτιολογημένη απόρριψη.
Σε περίπτωση υπέρβασης της τρίμηνης προθεσμίας, προβλέπεται αυτοδίκαιη καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος. Με τη σειρά του, ο οφειλέτης έχει 1 μήνα για να ανταποκριθεί, οδηγώντας τον συνολικό χρόνο ολοκλήρωσης σε λιγότερο από 6 μήνες.
Στην πλατφόρμα μπορούν να ενταχθούν ακόμη και οφειλές σε στάδιο αναγκαστικής εκτέλεσης, ενώ προβλέπεται προστασία από ενέργειες αναγκαστικής εκτέλεσης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
Επιπλέον, η υποβαλλόμενη πρόταση ρύθμισης θα πρέπει να είναι βιώσιμη και τεκμηριωμένη, ενώ σε περίπτωση που μπορούν να γίνουν δύο εναλλακτικές προτάσεις, θα κατατίθενται γραπτώς στον οφειλέτη. Επιπλέον, στις προτάσεις θα γίνεται αναφορά στην αξία των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και την εισοδηματική του κατάσταση, επομένως θα ορίζονται οι ελάχιστες πληροφορίες που θα πρέπει να περιέχονται στην πρόταση ρύθμισης.
Αντιστοίχως, μέσω των νέων ρυθμίσεων κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα του οφειλέτη να ζητά χωρίς επιβάρυνση αναλυτική εικόνα της οφειλής του, η οποία θα δείχνει τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, το ιστορικό των καταβολών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, του κεφαλαίο, των τόκων, των προμηθειών και κάθε άλλης επιβάρυνσης.
Εφόσον τα παραπάνω στοιχεία δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμα μέσω του συστήματος προσωποποιημένης πληροφόρησης, ο πιστωτής οφείλει να τα παρέχει εντός 45 ημερών, διαφορετικά προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας έως ότου χορηγήσει πλήρως τα στοιχεία.
Αυξημένες υποχρεώσεις για τράπεζες, funds και servicers
Το υφιστάμενο πλαίσιο εποπτείας των διαχειριστών πιστώσεων ενισχύεται με αυξημένες υποχρεώσεις, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα δημόσιας διαφάνειας, στρατηγικού ελέγχου και λογοδοσίας.
Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ετήσια δημοσιοποίηση στοιχείων για τα οικονομικά μεγέθη και την εταιρική διακυβέρνηση, καθώς και η ετήσια υποβολή σχεδίου στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων στην Τράπεζα της Ελλάδος, όπου θα περιλαμβάνονται προβλέψεις για εισπράξεις, στρατηγικές ανά κατηγορία απαίτησης, πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.
Ακόμη, οι servicers οφείλουν να μοιράζονται στοιχεία για τα χαρτοφυλάκια υπό διαχείριση και τα αποτελέσματα της διαχείρισης, στοιχεία για τον χειρισμό παραπόνων των δανειοληπτών, ενώ είναι υποχρεωμένοι σε συνεχή συμμόρφωση με τις προϋποθέσεις λειτουργίας και σε ενίσχυση των ελεγκτικών και κυρωτικών αρμοδιοτήτων.
Επιπλέον, προστίθεται νέος έλεγχος της διαχείρισης ειδικά για τις τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση, καθώς τυχόν επαυξημένα έξοδα έχουν επιπτώσεις και στην πορεία εισπράξεων στο πλαίσιο του προγράμματος «Ηρακλής». Ο έλεγχος καλύπτει τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκόμενων προσώπων και του διαχειριστή, ενώ προβλέπεται και η δημοσιοποίηση περίληψης των πορισμάτων και διαβίβαση της πλήρους έκθεσης στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Διάσωση πρώτης κατοικίας
Υπενθυμίζεται πως από τις 21 Σεπτεμβρίου το όριο υπαγωγής στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό έχει υποχωρήσει στις 5.000 ευρώ, προσφέροντας τη δυνατότητα μιας ακόμη πιο ευνοϊκής ρύθμισης που φτάνει έως τις 240 δόσεις, δίνοντας σε χιλιάδες δικαιούχους την ευκαιρία να διευθετήσουν τις υποχρεώσεις τους, ανασαίνοντας από το βάρος των προσαυξήσεων.
Παράλληλα, ξεκίνησε και η προστασία πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, δίνοντας τη δυνατότητα αποπληρωμής διατήρησης της πρωτης κατοικιας. Μέσω του νέου εργαλείου, οι οφειλέτες με περιουσία μεγαλύτερη από την πρώτη κατοικία τους μπορούν να επιλέξουν τη διάσωσή της, μέσω της ρευστοποίησης των λοιπών περιουσιακών στοιχείων, πετυχαίνοντας πιο ευνοϊκά «κουρέματα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.
Η νέα ρύθμιση απαντά στο διαχρονικό αίτημα των πολιτών για ένα ενισχυμένο πλέγμα προστασίας της πρώτης κατοικίας. Υπενθυμίζεται πως μέχρι σήμερα ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός αντιμετώπιζε ενιαία όλα τα περιουσιακά στοιχεία, με αποτέλεσμα να μην μπορεί κάποιος οφειλέτης να απομονώσει μόνο το σπίτι του για να το προστατέψει.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
