Έρχεται πιστοληπτική βαθμολογία για όλους: Τι αλλάζει σε ενοίκια και δάνεια

Με 6 βαθμίδες θα βαθμολογείται η πιστοληπτική ικανότητα των φυσικών προσώπων και με 10 των επιχειρήσεων, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζει η κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη και Ανάπτυξης, Παναγιώτη Θεοδωρικάκου.

Πρόκειται για το νέο σύστημα αξιολόγησης της οικονομικής συμπεριφοράς πολιτών και επιχειρήσεων ενεργοποιούν τα συναρμόδια υπουργεία, δημιουργώντας για πρώτη φορά μια ενιαία εικόνα της πιστοληπτικής τους ικανότητας που θα συνδυάζει τις υποχρεώσεις προς το Δημόσιο με τα στοιχεία του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα (τράπεζες, servicers κ.λπ.).

Η απόφαση καθορίζει τη μεθοδολογία βαθμολόγησης της αποκαλούμενης «ενοποιημένης βαθμολόγησης», η οποία θα εκδίδεται μέσω του πληροφοριακού συστήματος της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΓΓΧΤΔΙΧ).

Η αξιολόγηση της πιστοληπτικής συμπεριφοράς μέχρι σήμερα βασιζόταν κυρίως στις υποχρεώσεις πολιτών και επιχειρήσεων έναντι του Δημοσίου (εφορία, ΕΦΚΑ, ΟΤΑ) και πλέον το ο βαθμός της φερεγγυότητας, θα εξάγεται, συμπεριλαμβανομένων των τυχόν οφειλών και προς τον ιδιωτικό τομέα.

Η πρόσβαση

Η βεβαίωση της πιστοληπτικής ικανότητας του φυσικού και του νομικού προσώπου, είναι χρήσιμη σε πολίτες και επιχειρήσεις για να εκτιμήσουν τον πιστωτικό κίνδυνο κατά τη σύναψη οικονομικών και επιχειρηματικών συναλλαγών.

Ωστόσο, δεν θα περιέχει λεπτομέρειες των οφειλών αλλά μόνο τη βαθμολογία, θα είναι προαιρετική και θα εκδίδεται μόνο το φυσικό ή νομικό πρόσωπο δώσει τη συγκατάθεσή του.

Η πρόσβαση στην υπηρεσία θα γίνεται μέσω ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής, όπου ο ενδιαφερόμενος θα υποβάλλει αίτηση είτε προσωπικά ο ίδιος είτε εξουσιοδοτημένο φυσικά ή νομικό πρόσωπο, για χορήγηση ενημέρωσης πιστοληπτικής βαθμολόγησης.

Η διαδικασία προϋποθέτει τη ρητή συγκατάθεση του αιτούντος τόσο για την άντληση στοιχείων από τρίτες πηγές όσο και για την επεξεργασία τους με σκοπό την παραγωγή της ενοποιημένης αξιολόγησης.

Η βαθμολογία της πιστοληπτικής του ικανότητας, θα εκδίδεται μέσα σε διάστημα έως 24 ωρών από την υποβολή της αίτησης, ενώ θα έχει ισχύ διάρκειας τριών μηνών από την έκδοσή της, διάστημα, μετά το πέρας του οποίου, το φυσικό ή το νομικό πρόσωπο, μπορεί να αιτηθεί νέα βεβαίωση.

Με τη «Μεθοδολογία Παραγωγής Ενοποιημένης Βαθμολόγησης» που καθιερώνεται, απλοποιείται η διαδικασία προσκόμισης δικαιολογητικών στην τράπεζα για τη λήψη δανείου ή τη ρύθμιση δανείου, όπως επίσης για ρυθμίσεις οφειλών προς την εφορία ή τον ΕΦΚΑ ή ακόμα και για την ενοικίαση ακινήτου, καθώς ο ιδιοκτήτης έχει την ευχέρεια να ζητήσει το συγκεκριμένο πιστοποιητικό, για να διαπιστώσει εάν έχει οφειλές, όπως επίσης και για τη σύναψη συμβολαίου με εταιρείες τηλεφωνίας ή ενέργειας.

Σε ότι αφορά στις επιχειρήσεις ο βαθμός της πιστοληπτικής ικανότητας είναι απαραίτητος για τη σύναψη επιχειρηματικών συμφωνιών, για τη συμμετοχή σε διαγωνισμούς, για εμπορικές πιστώσεις και την αξιολόγηση κινδύνου από ασφαλιστικές εταιρείες.

Οι βαθμίδες αξιολόγησης για τα φυσικά πρόσωπα

Για τα φυσικά πρόσωπα η νέα κλίμακα αξιολόγησης θα περιλαμβάνει έξι επίπεδα: Α, Α-, Β, Β-, C και D, με την τελευταία την D, η οποία αντιστοιχεί στην χαμηλότερη δυνατή πιστοληπτική εικόνα να αποδίδεται εφόσον διαπιστώνονται σοβαρές ληξιπρόθεσμες οφειλές είτε προς το Δημόσιο είτε προς ιδιωτικούς φορείς.

Σύμφωνα με την απόφαση, με βάση τα κριτήρια ενοποιημένης βαθμολόγησης παράγονται οι κλίμακες ενοποιημένης βαθμολόγησης για φυσικά πρόσωπα ως εξής:

1. «Α» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
2. «Α-» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει πολύ υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
3. «Β» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
4. «Β-» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει μέτρια πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
5. «C» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
6. «D» Το φυσικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετικά χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.

Οι βαθμίδες αξιολόγησης των επιχειρήσεων

Η κλίμακα ενοποιημένης βαθμολόγησης των νομικών προσώπων είναι η ακόλουθη:

1. «A» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετική πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
2. «A-»    Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει πολύ υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση
3. «B1» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
4. «B2» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει υψηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
5. «B-1»    Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει μέτρια πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
6. «B-2» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει μέτρια πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
7. «C1» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
8. «C2» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
9. «C-» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει πολύ χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.
10. «D» Το νομικό πρόσωπο παρουσιάζει εξαιρετικά χαμηλή πιστοληπτική ικανότητα και φερεγγυότητα σε ενοποιημένη βάση.

Η βαθμίδα «D»

Η απόφαση διευκρινίζει πως για περιπτώσεις φυσικών ή νομικών προσώπων για τα οποία εντοπίζονται τακτοποιημένα δυσμενή στοιχεία και στα οποία δεν αποδίδεται πιστοληπτική βαθμολόγηση από φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης, αυτά λαμβάνουν το αποτέλεσμα της αξιολόγησης με βάση την πιθανότητα αθέτησης για υποχρεώσεις έναντι φορέων του δημοσίου, υποβαθμισμένο κατά μία βαθμίδα.

Ακόμη αναφέρει, πως, διακριτή ένδειξη «D» αποδίδεται στο υποκείμενο δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς όταν κατά τη χρονική στιγμή αίτησης ενημέρωσης πιστοληπτικής βαθμολόγησης, αυτό διατηρεί ήδη ουσιώδεις ληξιπρόθεσμες οφειλές σε ενοποιημένη βάση, με το ουσιώδες των οφειλών να προσδιορίζεται σε επίπεδο κατηγορίας (cluster) φυσικού ή νομικού προσώπου.

Για την ένδειξη «D» ως προς τις υποχρεώσεις σε ενοποιημένη βάση πρέπει είτε να έχει λάβει ένδειξη «D» για οφειλές στο δημόσιο είτε να υπάρχουν ενδείξεις ουσιωδών δυσμενών στοιχείων οικονομικής συμπεριφοράς με βάση την αντίστοιχη εσωτερική ταξινόμηση από τους φορείς πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Για τον υπολογισμό της τελικής αξιολόγησης εφαρμόζονται στατιστικά μοντέλα λογιστικής παλινδρόμησης, ενώ προβλέπεται ετήσια επανεξέταση και, εφόσον απαιτείται, επανεκπαίδευση του αλγορίθμου με νεότερα δεδομένα, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.