ΑΑΔΕ: Το παράδοξο με τις παραγραφές που μπερδεύει φορολογούμενους

Μέχρι και το έτος 2010 μπορεί να ανατρέξει η ΑΑΔΕ και να αναζητήσει φυσικά ή νομικά πρόσωπα που δεν έχουν υποβάλει φορολογικές δηλώσεις, ωστόσο, με τις διαδοχικές αλλαγές που έγιναν στη νομοθεσία, ορισμένα από τα επόμενα έτη (μετά το 2010) έχουν παραγραφεί.

Το παράδοξο των χρόνων της παραγραφής της μη υποβολής δηλώσεων φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ, έχει ως αποτέλεσμα, σήμερα να ισχύουν τρεις διαφορετικές χρονικές περίοδοι, που κλιμακώνονται σε 5, 10 και 15 χρόνια, αναλόγως του φορολογικού έτους που αφορά κάθε υπόθεση, προκαλώντας σύγχυση σε φορολογούμενους, λογιστές και στους ελεγκτές της ΑΑΔΕ, καθώς διαπιστώνονται λάθη και προσφυγές των φορολογουμένων.

Παράδειγμα ενώ σήμερα έχει παραγραφεί το δικαίωμα της εφορίας να εγκαλέσει φορολογούμενο ο οποίος δεν υπέβαλε φορολογική δήλωση το έτος 2017, εντούτοις μπορεί να ελέγξει φορολογούμενο ο οποίος δεν υπέβαλε φορολογική δήλωση το έτος 2010.

Η σημασία της παραγραφής 

Η παραγραφή του αδικήματος της μη υποβολής φορολογικής δήλωσης, έχει ευρύτερη σημασία, καθώς πέραν του πέραν του τυπικού διοικητικού προστίμου των 100 ευρώ, στον υπόχρεο θα βεβαιωθούν και οι φόροι που δεν κατέβαλε με βάση τα εισοδήματά του το εν λόγω έτος, αλλά παράλληλα η εφορία έχει τη δυνατότητα να διενεργήσει διεξοδικό φορολογικό έλεγχο.

Προϋπόθεση είναι να μην έχει παραγραφεί το φορολογικό έτος. Αν όμως ο υπόχρεος δεν έχει υποβάλει φορολογική δήλωση, τότε οι χρόνοι παραγραφής επιμηκύνονται έως και σε 15 χρόνια αναλόγως του έτους που «ξεχάστηκε» η δήλωση.

Δηλαδή, οι χρόνοι παραγραφής του δικαιώματος της εφορίας να διενεργήσει έλεγχο (και να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα) είναι διαφορετικοί σε σχέση με εκείνους που ισχύουν για τη γενική παραγραφή.

Ο γενικός κανόνας της παραγραφής (εφόσον έχουν υποβληθεί φορολογικές δηλώσεις) είναι 5 έτη από έτος στο οποίο έπρεπε να υποβληθεί η φορολογική δήλωση και αυξάνεται σε 10 έτη εάν προκύπτουν «συμπληρωματικά στοιχεία».

Αν όμως δεν έχει υποβληθεί φορολογική δήλωση, η παραγραφή του δικαιώματος έκδοσης πράξης προσδιορισμού του φόρου από τη Φορολογική Διοίκηση, κυμαίνεται, αναλόγως του φορολογικού έτους, σε 5, 10 και 15 χρόνια.

Με βάση τις αλλαγές που έχουν γίνει στη φορολογική νομοθεσία με διαδοχικές παρεμβάσεις από το 2014, έως και το 2024 οι χρόνοι παραγραφής για τη μη υποβολή των φορολογικών δηλώσεων θα εξομαλυνθούν το έτος 2029.

Οι αλλαγές και τα παράδοξα

Μέχρι τότε, αν δεν έχει υποβληθεί φορολογική δήλωση οι περίοδοι παραγραφής που ισχύουν σήμερα με βάση τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, κλιμακώνονται ως εξής:

• Για τις φορολογικές χρήσεις 2010, 2011, 2012 και 2013 ισχύει η 15ετής παραγραφή. Αυτό σημαίνει ότι η ΑΑΔΕ μπορεί φέτος να αναζητήσει όσους δεν υπέβαλαν δηλώσεις το έτος 2010, έως το 2027 όσους δεν υπέβαλαν το 2011, έως το 2028 όσους δεν υπέβαλαν δήλωση το 2012 και έως το 2029 μπορεί να ελέγξει όσους δεν υπέβαλαν δήλωση το έτος 2013.
• Για τα φορολογικά έτη (χρήσεις) 2014, 2015, 2016 και 2017, με τις αλλαγές που επήλθαν στη φορολογική νομοθεσία η χρονική περίοδος της παραγραφής του δικαιώματος της ΑΑΔΕ να διενεργήσει ελέγχους σε όσους δεν υπέβαλαν φορολογικές δηλώσεις, μειώθηκε σε 5 έτη. Αυτό σημαίνει πως όσοι δεν υπέβαλαν δηλώσεις στα εν λόγω έτη, οι υποθέσεις τους παραγράφηκαν οριστικά τα έτη 2020, 2021, 2022 και 2023.
• Για τα φορολογικά έτη από το 2018 και μετά, η παραγραφή στις περιπτώσεις μη υποβολής φορολογικής δήλωσης είναι 10 έτη, από το έτος υποχρέωσης υποβολής της φορολογικής δήλωσης, μετά τη νέα νομοθετική αλλαγή που έγινε. Αυτό σημαίνει, ότι αν δεν υποβλήθηκε φορολογική δήλωση (εισοδήματος ή ΦΠΑ) για το φορολογικό έτος 2018 η ΑΑΔΕ έχει το περιθώριο να τον ελέγξει μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2029.

Το οξύμωρο είναι, πως την ίδια ημερομηνία (31/12/2029) παραγράφεται και το δικαίωμα της εφορίας να ελέγξει όσους δεν υπέβαλαν δηλώσεις για το φορολογικό έτος 2013, για τις οποίες ισχύει η 15ετής παραγραφή, ενώ έχουν ήδη παραγραφεί οι υποθέσεις των ενδιάμεσων φορολογικών ετών, από 2014 έως και 2017 για τις οποίες ίσχυσε η πενταετής παραγραφή.

Επίσης, από το 2029 και μετά, θα ισχύει η δεκαετής παραγραφή για τα φυσικά και νομικά πρόσωπα, που δεν θα υποβάλουν φορολογική δήλωση για οποιοδήποτε φορολογικό έτος.