Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν δεν επηρέασε μόνο τις διεθνείς ισορροπίες, αλλά και τα λεγόμενα επενδυτικά «καταφύγια» στα οποία παραδοσιακά στρέφονται οι επενδυτές σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας. Ούτε το δολάριο, ούτε ο χρυσός, ούτε τα κρατικά ομόλογα, που θεωρούνται «ασφαλείς λιμένες», επιβεβαίωσαν τη φήμη τους αυτή τη φορά.
Σύμφωνα με ανάλυση της Morgan Stanley, καθώς ο πόλεμος φτάνει στο τέλος του, προκύπτουν σημαντικά συμπεράσματα για τη συμπεριφορά των αγορών στη διάρκειά του.
Οι χρηματιστηριακές αγορές
Τα χρηματιστήρια απορρόφησαν σχετικά γρήγορα το αρχικό σοκ. Ενώ τον Απρίλιο του 2025, μετά την ανακοίνωση των σαρωτικών δασμών από τον Τραμπ, οι μετοχές σημείωσαν πτώση περίπου 20%, αυτή τη φορά η υποχώρηση περιορίστηκε έως το 9%, παρά τον πόλεμο και τους κινδύνους για την παγκόσμια ανάπτυξη.
Από τα μέσα Απριλίου, οι αγορές –συμπεριλαμβανομένου και του ελληνικού χρηματιστηρίου– είχαν ουσιαστικά «προεξοφλήσει» το τέλος της σύρραξης. Τα περισσότερα γεωπολιτικά σοκ των τελευταίων ετών δεν είχαν μακροχρόνιο αντίκτυπο στις μετοχικές αγορές. Παρότι προκαλούν έντονη βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα, οι αγορές τείνουν να ανακάμπτουν πριν ακόμη ολοκληρωθούν οι συγκρούσεις.
Μελέτες δείχνουν ότι σε περισσότερες από 18 σημαντικές «πράξεις πολέμου» από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο έως το 2022, ο δείκτης S&P 500 σημείωσε μέση πτώση 6,2%, αλλά συνήθως ανέκαμπτε μέσα σε 30 εργάσιμες ημέρες. Όπως λέει η κλασική φράση, «οι αγορές αναρριχώνται στο τείχος της ανασφάλειας», κάτι που επιβεβαιώθηκε και αυτή την περίοδο.
Τελικά, οι επενδυτές στρέφουν την προσοχή τους στα θεμελιώδη μεγέθη –εταιρικά κέρδη, επιτόκια, οικονομική ανάπτυξη– και όχι στους τίτλους των ειδήσεων. Ο φόβος που προκαλούν τα γεωπολιτικά γεγονότα, όπως αποτυπώνεται στον δείκτη μεταβλητότητας VIX, εξασθενεί μόλις η νέα πραγματικότητα ενσωματωθεί στις τιμές. Συχνά, οι αγορές τιμολογούν τον κίνδυνο πριν από την έναρξη μιας σύρραξης και ανακάμπτουν προτού αυτή ολοκληρωθεί.
Τα κρατικά ομόλογα
Τα κρατικά ομόλογα, παραδοσιακά «ασφαλή καταφύγια» σε περιόδους κρίσεων, δεν λειτούργησαν όπως αναμενόταν. Το Μάρτιο, η συσχέτιση μετοχών και ομολόγων διαταράχθηκε, καθώς οι αυξανόμενες τιμές πετρελαίου και οι φόβοι για πληθωρισμό οδήγησαν και τις δύο κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων σε πτώση.
Η εξέλιξη αυτή ανέδειξε ότι ένα χαρτοφυλάκιο βασισμένο αποκλειστικά σε μία σταθερή σχέση μεταξύ περιουσιακών στοιχείων μπορεί να αποδειχθεί πιο ευάλωτο από όσο φαίνεται, ιδίως σε περιόδους ακραίας αβεβαιότητας.
Το δολάριο
Το δολάριο επίσης δεν λειτούργησε ως παραδοσιακό «καταφύγιο». Συνήθως ενισχύεται όταν οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια ή όταν τα αμερικανικά επιτόκια είναι ελκυστικότερα. Ωστόσο, στις πρώτες έξι εβδομάδες της σύγκρουσης, το δολάριο κινήθηκε συχνά παράλληλα με το πετρέλαιο, αυξανόμενο μαζί του. Μετά την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός, υποχώρησε περισσότερο από τις ιστορικές προσδοκίες.
Ο χρυσός
Ο χρυσός δεν επιβεβαίωσε επίσης τη φήμη του ως «ασφαλές καταφύγιο». Αντί να λειτουργήσει ως αντιστάθμιση κινδύνου, κινήθηκε συχνά πτωτικά μαζί με τις μετοχές, καθώς οι επενδυτές ρευστοποιούσαν θέσεις για να εξασφαλίσουν ρευστότητα σε ένα περιβάλλον αυστηρότερων χρηματοοικονομικών συνθηκών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο χρυσός έχει αυξηθεί ως ποσοστό των συναλλαγματικών αποθεμάτων των κεντρικών τραπεζών, γεγονός που τον καθιστά σημαντική πηγή ρευστότητας σε περιόδους έντασης και εργαλείο στήριξης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
