ΕΚΠΟΙΖΩ: Καταγγελία για παραπλανητικούς «πράσινους» ισχυρισμούς εταιρειών

Οι παραπλανητικοί περιβαλλοντικοί ισχυρισμοί μεγάλων ενεργειακών εταιρειών βρίσκονται στο επίκεντρο καταγγελίας που υπέβαλαν η ΕΚΠΟΙΖΩ, η BEUC και ακόμη 12 ευρωπαϊκές ενώσεις καταναλωτών στις αρμόδιες αρχές της ΕΕ. 

Οι οργανώσεις κατηγορούν τις εταιρείες ENGIE, Eni Plenitude, Shell και TotalEnergies για πρακτικές greenwashing, υποστηρίζοντας ότι προωθούν ως «πράσινα» προϊόντα που συνδέονται με ορυκτά καύσιμα, διατυπώνουν αβάσιμους ισχυρισμούς περί μηδενικών εκπομπών και μετακυλίουν πρόσθετο κόστος στους καταναλωτές. 

Ζητούν την άμεση παύση των παραπλανητικών πρακτικών, την επιβολή προστίμων και την αποζημίωση όσων επιβαρύνθηκαν οικονομικά εξαιτίας των συγκεκριμένων εμπορικών πολιτικών.

Η ανακοίνωση του ΕΚΠΟΙΖΩ

Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Καταναλωτών - BEUC και δώδεκα (12) Ενώσεις καταναλωτών από έντεκα (11) Ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η ΕΚΠΟΙΖΩ, υπέβαλαν σήμερα καταγγελίες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο Δίκτυο για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της Ε.Ε. στον τομέα της προστασίας καταναλωτών και στις αρμόδιες εθνικές αρχές κατά των εταιριών “ENGIE”, “Eni Plenitude”, “Shell” και “TotalEnergies” μετά από έρευνα που προέβησαν για τη χρήση αθέμιτων παραπλανητικών οικολογικών ισχυρισμών από μέρους τους, σύμφωνα με το δίκαιο της προστασίας του καταναλωτή. 

Η έρευνα των ενώσεων καταναλωτών που συμμετείχαν στη δράση είχε ως αντικείμενο εταιρίες ενέργειας που δραστηριοποιούνται σε εθνικό επίπεδο και αποκαλύπτει ότι η χρήση παραπλανητικών οικολογικών ισχυρισμών αποτελεί ζήτημα που αφορά ολόκληρο τον κλάδο της ενέργειας.

Οι ισχυρισμοί των εταιριών ενέργειας περιλαμβάνουν τα εξής: 

1. Γενικούς παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς και ισχυρισμούς συνώνυμους με την ποιότητα και τη βιωσιμότητα που οι καταναλωτές εμπιστεύονται χωρίς δεύτερη σκέψη, χωρίς να το συνειδητοποιούν. Στο πλαίσιο των ισχυρισμών τους διαφημίζουν και προωθούν “πράσινα” ενεργειακά προϊόντα, όπου περιλαμβάνουν ορυκτό αέριο. Επίσης, προβάλλουν την “πράσινη” εικόνα τους με βάση τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρά το γεγονός ότι είναι αμελητέα η χρήση τους στη συνολική τους δραστηριότητα και επιπλέον, δεν καταργούν σταδιακά τα ορυκτά καύσιμα.
2. Ισχυρισμοί για μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις σχετικά με στόχους, όπως οι μηδενικές καθαρές εκπομπές, παρά τη συνέχιση μεγάλων επενδύσεων στην επέκταση των ορυκτών καυσίμων. 
3. Ισχυρισμοί αντιστάθμισης άνθρακα, σύμφωνα με τους οποίους (π.χ. ENGIE) υποστηρίζουν ότι οι εκπομπές από το φυσικό αέριο αντισταθμίζονται με επενδύσεις σε έργα που σχετίζονται με το κλίμα σε άλλο μέρος (π.χ. δασικές φυτείες), οι οποίοι δεν έχουν επιστημονική εγκυρότητα.
4. Παραπλανητικοί συγκριτικοί ισχυρισμοί (π.χ. TotalEnergies) που διαφημίζει το ορυκτό αέριο ως πράσινο ή με χαμηλότερες εκπομπές CO2 από άλλα ορυκτά καύσιμα. Το συγκεκριμένο παραλείπει να αναφέρει ότι το ορυκτό αέριο εξακολουθεί να εκπέμπει αρκετό άνθρακα CO2 όταν καίγεται και ότι η παραγωγή και η μεταφορά του έχουν ως αποτέλεσμα διαρροές μεθανίου, ενός πολύ ισχυρού αερίου του θερμοκηπίου. Συνολικά, όλα αυτά μπορούν να έχουν παρόμοιο ή μεγαλύτερο αντίκτυπο στο κλίμα από τον άνθρακα ή το πετρέλαιο.

Είναι γεγονός ότι, η πρακτική της ψευδοοικολογικής ταυτότητας (greenwashing) που οι εταιρίες σκόπιμα χρησιμοποιούν:

• Επιβραδύνει την ενεργειακή μετάβαση.
• Παγιδεύει τους καταναλωτές σε ακριβές και ευμετάβλητες τιμές των ορυκτών καυσίμων, ενώ ήδη στην παρούσα περίοδο βρίσκονται αντιμέτωποι με μια ακόμη ενεργειακή κρίση.
• Δίνει στις εταιρίες το δικαίωμα να επιβαρύνουν τους καταναλωτές με επιπλέον χρεώσεις, μέσω της χρήσης των λεγόμενων “πράσινων” προϊόντων, τα οποία τους κοστίζουν ακριβά.
• Παραπλανούν τους καταναλωτές για τις πραγματικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να διακρίνουν τους προμηθευτές ενέργειας που εγκαταλείπουν πραγματικά τη χρήση ορυκτών καυσίμων.
• Αποθαρρύνουν τη χρήση πράσινων τεχνολογιών (όπως π.χ. ηλιακούς συλλέκτες, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας). 
• Θέτουν σε μειονεκτική θέση τις εταιρίες που ενσωματώνουν πρακτικές βιωσιμότητας στη στρατηγική τους μέσω της χρήσης υπεύθυνης και αποδοτικής εταιρικής διακυβέρνησης. 

Ιστορικό 

Οι καταναλωτές ανησυχούν για τις σημαντικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και επιθυμούν ολοένα και περισσότερο να αναλάβουν δράση. Σύμφωνα με έρευνα καταναλωτών της BEUC το 2023, το 79% των ερωτηθέντων ανέφερε ότι καταβάλλει προσπάθειες για τη μείωση του περιβαλλοντικού τους αποτυπώματος, συμπεριλαμβανομένης της κατανάλωσης ενέργειας, και δίνει μεγαλύτερη προσοχή στους παραπλανητικούς περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς. 

Επιπλέον, οι προμηθευτές ενέργειας χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο το “πράσινο” μάρκετινγκ για να επηρεάσουν τις επιλογές των καταναλωτών.

 Οι προμηθευτές καθ’ ότι η ενέργεια είναι ένας τομέας με υψηλή ρύπανση, θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν διατυπώνουν ισχυρισμούς βιωσιμότητας. 

Οι δραστηριότητές τους εξακολουθούν να έχουν σημαντικό αρνητικό αντίκτυπο στο περιβάλλον, καθώς εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία συμβάλλουν σημαντικά στην κλιματική αλλαγή.

Καλούμε τις αρχές να: 

1. Απαιτήσουν από τις εταιρίες να σταματήσουν τη χρήση παραπλανητικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών. Θα πρέπει να ελέγχουν τη χρήση των εν λόγω ισχυρισμών και να επιβάλλουν πρόστιμα στις εταιρίες εάν συνεχίσουν να τους χρησιμοποιούν. 
2. Ζητήσουν από τις εταιρίες να αποζημιώσουν τους καταναλωτές για την επιπλέον υψηλή χρέωση των “πράσινων” συμβάσεων ή προϊόντων ορυκτών καυσίμων βάσει παραπλανητικών οικολογικών ισχυρισμών. 
3. Ενημερώσουν τους καταναλωτές ότι, παρά τις επενδύσεις των εταιριών σε έργα προστασίας του κλίματος,  δεν θα πρέπει να παρουσιάζονται ως αντιστάθμιση ή αποζημίωση των εκπομπών αερίου της εταιρίας ή των προϊόντων της που βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα.

Εν κατακλείδι, η καταπολέμηση των παραπλανητικών περιβαλλοντικών ισχυρισμών προκειμένου να διασφαλίσει ότι, οι καταναλωτές λαμβάνουν αξιόπιστες και σύννομες πληροφορίες θα πρέπει να γίνει προτεραιότητα της Ε.Ε., των εθνικών Κυβερνήσεων και των εταιριών. 

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να τεθεί σε προτεραιότητα η ενδυνάμωση και ενημέρωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση με σκοπό τη θέσπιση ειδικών κανόνων στο δίκαιο της Ένωσης για την προστασία τους, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που παραπλανούν τους καταναλωτές και τους εμποδίζουν να προβούν σε επιλογές βιώσιμης κατανάλωσης.