Σήμα για την επανενεργοποίηση των πρότυπων προτάσεων δίνει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών στο υπό διαβούλευση ερανιστικό νομοσχέδιο.
Το άνοιγμα των φακέλων που έχουν καταθέσει οι κατασκευαστικοί όμιλοι της χώρας για νέους οδικούς άξονες, ύψους άνω των 2 δισ. ευρώ, αλλά μένουν στα συρτάρια του υπουργείου για περισσότερα από δυόμισι χρόνια, θεωρείται ότι μπορεί να δώσει λύση στο κυκλοφοριακό αδιέξοδο της Αττικής.
Η αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου, το οποίο ψηφίστηκε στα τέλη του 2022, έχει τεθεί εδώ και περίπου δύο χρόνια ως προϋπόθεση για το άνοιγμα των προτάσεων.
Με αιχμή κυρίως την υψηλή χρηματοδοτική συμβολή του δημοσίου, η ηγεσία του υπουργείου -κυρίως υπό την προηγούμενη σύνθεση- είχε εκφράσει έντονες επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα των πρότυπων προτάσεων. Έχει μάλιστα διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι τον πρώτο λόγο για τον σχεδιασμό και την ιεράρχηση των έργων έχει πάντα το δημόσιο.
Παρότι οι προτεινόμενες αλλαγές περνούν κάτω από τον πήχη των όσων είχαν προαναγγελθεί, η ανάγκη να καλυφθεί το επενδυτικό κενό μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης, δίνει μια δεύτερη ευκαιρία στο «εργαλείο» που θεωρείται ότι θα επιταχύνει την ωρίμανση και προώθηση νέων έργων.
Χωρίς χρονικά παράθυρα
Σε αντίθεση με ό,τι προβλέπεται μέχρι σήμερα, με τις τροποποιήσεις που προβλέπονται στο ερανιστικό νομοσχέδιο, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να καταθέτουν τις προτάσεις τους χωρίς χρονικούς περιορισμούς στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα.
Μέχρι σήμερα οι ηλεκτρονικές πύλες άνοιξαν μόνο μία φορά, τον Μάιο του 2023, παρότι το υφιστάμενο πλαίσιο έδινε δεκαπενθήμερο παράθυρο στις αρχές κάθε τριμήνου για την υποβολή φακέλων.
Επί της ουσίας, ο ιδιώτης προτείνει την υλοποίηση ενός έργου υποδομής, καταθέτοντας μελέτη με κοστολόγηση, χρηματοδότηση, χρονοδιάγραμμα. Για αυτό και οι πρότυπες προτάσεις θεωρούνται εργαλείο επιτάχυνσης, καθώς αξιοποιούν την τεχνογνωσία του ιδιωτικού τομέα. Εφόσον η μελέτη κριθεί τεχνικά καλή και πλήρης, τότε το δημόσιο προχωρά σε ανοικτό διαγωνισμό. Στην περίπτωση που ο προτείνων επενδυτής δεν τον κερδίσει, τότε αποζημιώνεται για το κόστος της μελέτης.
Εν προκειμένω, με τις αλλαγές που επιφέρει το νομοσχέδιο, αυτή η αποζημίωση μπορεί και να ξεπεράσει το σημερινό «ταβάνι» του 3% επί της προϋπολογιζόμενης αξίας του έργου, όπως αυτή εγκρίνεται από την κυβερνητική επιτροπή συμβάσεων στρατηγικής σημασίας.
Όσο για την αξιολόγηση των πρότυπων προτάσεων, το σύστημα first in-first out αλλάζει και η επιτροπή αξιολόγησης θα επιλαμβάνεται κάθε φακέλου, με τη σειρά προτεραιότητας που αυτή θα κρίνει.
Εφόσον έχουν υποβληθεί δύο ή περισσότερες πρότυπες προτάσεις με το ίδιο ή παρόμοιο αντικείμενο, τότε αυτές θα εξετάζονται ταυτόχρονα και η επιτροπή θα δίνει πράσινο φως σε αυτήν που θα κρίνει σκόπιμη και συμφέρουσα, απορρίπτοντας τις υπόλοιπες.
Στον αντίποδα, η σύνθεση της επιτροπής αξιολόγησης δεν αλλάζει, παρότι αυτό είχε τεθεί στη δημόσια συζήτηση, προκειμένου η εκάστοτε πολιτική ηγεσία να μην συμμετέχει στην απόφαση έγκρισης ή απόρριψης μίας πρότυπης πρότασης.
Αντίστοιχα, δεν αλλάζουν τα κριτήρια αξιολόγησης των προτάσεων, ούτε περιορίζεται ρητώς το φάσμα των έργων σε παραχωρήσεις ή ΣΔΙΤ, παρότι αυτό είχε μπει στο τραπέζι, ώστε να περιοριστεί κατά το δυνατόν η χρηματοδοτική συμβολή του δημοσίου.
«Όχημα» για νέα έργα στην Αττική
Καθώς οι πόροι είναι περιορισμένοι, με την Αττική και τη Θεσσαλονίκη να μένουν εκτός πολλών ευρωπαϊκών ταμείων, οι νέοι τρόποι χρηματοδότησης με τη μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα θεωρούνται μονόδρομος. Ακόμα και για το ζήτημα της συμβολής του δημοσίου, στελέχη του κατασκευαστικού κλάδου επισημαίνουν ότι οι πρότυπες προτάσεις αφήνουν περιθώρια ευελιξίας.
Άλλη έχουν βάλει στο τραπέζι ακόμα και μηδενισμό της δημόσιας συμμετοχής για ορισμένα έργα εντός αστικού ιστού ή τη μετάθεση των «σκιωδών διοδίων» κατά μία δεκαετία.
Στον πρώτο -και μοναδικό- γύρο κατάθεσης προτύπων προτάσεων, υπήρξαν τρεις φάκελοι, εκ των οποίων οι δύο περιλαμβάνουν έργα αποκλειστικά για την ανακούφιση της Αττικής από το αυξανόμενο κυκλοφοριακό.
Συγκροτώντας κοινό μέτωπο οι ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις (νυν όμιλος AKTOR) και Avax περιέλαβαν σε μία ενιαία πρόταση τις επεκτάσεις της Αττικής Οδού προς Λαύριο, Ραφήνα και την πολυσυζητημένη αστική σήραγγα Ηλιούπολης, η οποία προβάλει και ως η μόνη λύση για να μην ακινητοποιηθούν τα νότια προάστια μόλις ανοίξει τις πύλες του ο πόλος του Ελληνικού.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, πρόκειται για μία πρόταση παραχώρησης, η οποία περιγράφει αναλυτικά και το μοντέλο παραχώρησης. Πηγές της αγοράς εκτιμούν ότι το κόστος του έργου «ΑΘΗΝΑ Ι» υπερβαίνει το 1,5 δισ. ευρώ. Ειδικά για αυτή την πρόταση, ο πρόεδρος της ΤΕΡΝΑ, Γιώργος Περδικάρης, έχει επισημάνει ότι η χρηματοδοτική συμβολή του δημοσίου θα ξεκινούσε από το 2037 και μετά.
Ο δεύτερος φάκελος που κατατέθηκε μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας, προήλθε αυτόνομα από τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Πρόκειται για την λεγόμενη παράκαμψη Αττικής, τον αυτοκινητόδρομο Ελευσίνα – Οινόφυτα, που εκτιμάται πως θα αποσυμφορήσει το χάος του Κηφισού. Ο άξονας θα ξεκινά από την περιοχή της Ελευσίνας σε κόμβο με την Αττική Οδό και θα κάνει μια διαμπερή διαδρομή για να καταλήξει βόρεια των Οινοφύτων, παρακάμπτοντας το ήδη βεβαρυμμένο οδικό δίκτυο του λεκανοπεδίου.
Η παράκαμψη της Αττικής θα απομακρύνει τα βαρέα οχήματα από τον Κηφισό και θα συνδέσει τις βιομηχανικές περιοχές Οινοφύτων, Ασπροπύργου, Ελευσίνας, Θριάσιου Πεδίου, καθώς και του λιμανιού του Πειραιά μέσω Σχιστού. Το κόστος της πρότασης υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ. Σημειώνεται ότι η Τρίτη πρότυπη πρόταση που έχει κατατεθεί επίσης από τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αφορά την ύδρευση της Κέρκυρας.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
