Το ελληνικό επιχειρείν, το οικοσύστημα καινοτομίας και η οικονομία της γνώσης βρίσκονται στο επίκεντρο άρθρου του υπουργού Επικρατείας Άκη Σκέρτσου στην εφημερίδα «Η Καθημερινή», όπου αναλύει τη δυναμική πορεία του νέου παραγωγικού μοντέλου της χώρας.
Όπως σημειώνει, στη γλώσσα της επιχειρηματικότητας ο όρος «μονόκερος» περιγράφει μια νεοφυή επιχείρηση με αποτίμηση άνω του 1 δισ. δολαρίων. Ωστόσο, για μικρές χώρες όπως η Ελλάδα, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι η ύπαρξη λίγων τέτοιων εταιριών, αλλά η δημιουργία ενός οικοσυστήματος με βάθος, συνέχεια και πραγματικό αποτύπωμα στην οικονομία.
Τα τελευταία χρόνια, το ελληνικό οικοσύστημα καινοτομίας μετασχηματίζεται με δομικό τρόπο. Σύμφωνα με έρευνα των Found.ation, 28Digital και της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων, μόνο το 2025 επενδύθηκαν πάνω από 732 εκατ. ευρώ μέσω 95 συμφωνιών σε περισσότερες από 90 νεοφυείς επιχειρήσεις, σημειώνοντας αύξηση 35% σε σχέση με το 2024. Το 2018, οι συνολικές επενδύσεις δεν ξεπερνούσαν τα 50 εκατ. ευρώ, γεγονός που αποτυπώνει μια ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, εταιρίες όπως η Spotawheel και η Numan συγκεντρώνουν σημαντικά κεφάλαια και αναπτύσσονται διεθνώς. Παράλληλα, δεκάδες τεχνολογικές επιχειρήσεις με αποτίμηση 100-500 εκατ. ευρώ, όπως η Dialectica, η Workable, η Persado, η Skroutz, η Blueground, η Epignosis και η Hack The Box, ενισχύουν την απασχόληση, διατηρούν ανθρώπινο δυναμικό στην Ελλάδα και δημιουργούν νέους κύκλους καινοτομίας.
Σε εξειδικευμένους τομείς, εταιρίες όπως η Theon στην αμυντική τεχνολογία, η Mysten Labs στο crypto/blockchain και η Beta CAE – που εξαγοράστηκε από την Cadence με αποτίμηση άνω του 1 δισ. ευρώ – αποδεικνύουν ότι η Ελλάδα μπορεί να παράγει τεχνολογία παγκόσμιας κλάσης. Οι εξαγορές της Softomotive από τη Microsoft και της Accusonus από τη Meta επιβεβαιώνουν την αναγνώριση των ελληνικών επιτευγμάτων από το διεθνές Big Tech.
Πολιτικές ενίσχυσης της καινοτομίας
Η πρόοδος αυτή, όπως υπογραμμίζει ο υπουργός, δεν προέκυψε τυχαία. Από το 2019 εφαρμόστηκε ένα συνεκτικό πλέγμα πολιτικών που ενίσχυσε το επενδυτικό περιβάλλον για εταιρίες τεχνολογίας και επενδύσεις υψηλού ρίσκου. Θεσπίστηκαν φορολογικά κίνητρα για angel investors, εκπτώσεις φόρου για όσους επαναπατρίζονται, μειωμένη φορολόγηση stock options και υπεραποσβέσεις για επενδύσεις σε έρευνα και καινοτομία.
Επιπλέον, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας διοχετεύθηκαν σημαντικά κονδύλια σε ερευνητικά κέντρα και ομάδες που αναπτύσσουν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης. Η χώρα απέκτησε για πρώτη φορά εθνική στρατηγική για την ΤΝ, με εμβληματικές υποδομές όπως το AI Factory «Pharos» και τον υπερυπολογιστή «Δαίδαλο».
Η επόμενη φάση της οικονομίας της γνώσης
Ο υπουργός επισημαίνει ότι η αποκλειστική εστίαση στους «μονόκερους» αποτελεί συχνά αυταπάτη. Το ζητούμενο είναι η ύπαρξη εταιριών που δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, φορολογούνται στην Ελλάδα και προσελκύουν ταλέντο από όλο τον κόσμο. Αυτές οι επιχειρήσεις είναι που αλλάζουν ουσιαστικά το παραγωγικό μοντέλο της χώρας.
Σήμερα, η ελληνική οικονομία της γνώσης έχει αποκτήσει μετρήσιμη υπόσταση, με πάνω από 10.000 εργαζόμενους υψηλής εξειδίκευσης σε εκατοντάδες τεχνολογικές εταιρίες που συνεισφέρουν ήδη πάνω από το 1% του ΑΕΠ. Ο στόχος για την επόμενη δεκαετία είναι η συμμετοχή της να φτάσει το 5% του ΑΕΠ, αυξάνοντας την παραγωγικότητα και τις ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Παράλληλα, οι θεσμικές προϋποθέσεις για περαιτέρω ανάπτυξη διαμορφώνονται μέσα από τη μεταρρύθμιση των μη κρατικών πανεπιστημίων και τη δημιουργία ενός αυτοτελούς υπουργείου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, που θα συνδέει αποτελεσματικά πανεπιστήμια, έρευνα και παραγωγή.
Όπως καταλήγει ο Άκης Σκέρτσος, στόχος είναι η Ελλάδα να ενώσει σταθερά κεφάλαια, ταλέντο και θεσμούς, ώστε να οικοδομήσει μια οικονομία γνώσης με βάθος, ανθεκτικότητα και διεθνή ρόλο, οδηγώντας σε ένα νέο αναπτυξιακό υπόδειγμα για τη χώρα.