Περιορισμένα αποτελέσματα φαίνεται να έχει μια μεμονωμένη μείωση του ΦΠΑ ως μέτρο καταπολέμησης του πληθωρισμού στην ελληνική οικονομία, όπως προκύπτει από πρόσφατη μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος, που δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του Οικονομικού Δελτίου.
Σύμφωνα με τους οικονομολόγους Γεώργιο Παλαιοδήμο και Δημήτρη Παπαγεωργίου, οι οποίοι υπογράφουν τη μελέτη, η αποτελεσματικότητα της προσωρινής μείωσης του ΦΠΑ παραμένει «σημαντικά περιορισμένη» εάν δεν πλαισιώνεται ταυτόχρονα από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στην αγορά.
Η μελέτη τονίζει ότι μόνον όταν μια τέτοια φορολογική παρέμβαση συνδυαστεί με δομικές πολιτικές που ενισχύουν τον ανταγωνισμό στις αγορές και περιορίζουν τις δυσλειτουργίες της οικονομίας, μπορεί να γίνει αισθητή και, κυρίως, διατηρήσιμη η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού. Οι συγγραφείς επισημαίνουν: «Οι μόνιμες μειώσεις ΦΠΑ είναι ιδιαίτερα πιο αποτελεσματικές από τις προσωρινές, καθώς ενισχύουν την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής και διαμορφώνουν θετικότερες προσδοκίες σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις».
Συνεπώς, το γενικό συμπέρασμα της μελέτης υπόγραμμίζει πως η μείωση του ΦΠΑ, όταν εφαρμόζεται μεμονωμένα, δεν αρκεί για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων. Η αποδοτικότητα του μέτρου επηρεάζεται έντονα από το ευρύτερο θεσμικό και διαρθρωτικό πλαίσιο της ελληνικής οικονομίας. Η ενσωμάτωση του ΦΠΑ σε μια συνδυαστική στρατηγική οικονομικής πολιτικής, η οποία περιλαμβάνει σαφείς διαρθρωτικές παρεμβάσεις, κρίνεται απαραίτητη για τη στήριξη της σταθερότητας των τιμών.
Τα αποτελέσματα που προκύπτουν από το δυναμικό στοχαστικό υπόδειγμα που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη αναδεικνύουν ότι η μετακύληση της μείωσης του ΦΠΑ στις τιμές καταναλωτή εκδηλώνεται μερικώς και βραχυπρόθεσμα, κυμαινόμενη μεταξύ 19% και 25%. Ο βαθμός μετακύλησης επηρεάζεται τόσο από τη διάρκεια εφαρμογής του μέτρου όσο και από τους διαρθρωτικούς παράγοντες της αγοράς.
Αξιοσημείωτο είναι ότι οι μόνιμες μειώσεις ΦΠΑ σχεδόν διπλασιάζουν τη μετακύληση στην τελική τιμή καταναλωτή σε σύγκριση με τις προσωρινές. Επιπλέον, σε οικονομίες με έντονο ανταγωνισμό, οι επιχειρήσεις είναι πιο δεκτικές να μεταβιβάσουν το δημοσιονομικό όφελος στους καταναλωτές, ενισχύοντας τις αποπληθωριστικές επιδράσεις του μέτρου. Σε αντίθεση, σε περιβάλλοντα με ακαμψίες ή περιορισμένη χρήση εγχώριων εισροών, η επίδραση του μέτρου ατονεί.
Τα συμπεράσματα της μελέτης της ΤτΕ καθιστούν σαφές πως βασικό ζητούμενο για την επιτυχία κάθε παρέμβασης στους συντελεστές ΦΠΑ είναι η ενσωμάτωσή της σε ένα συνολικό πλαίσιο οικονομικής πολιτικής που ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό και αντιμετωπίζει τις στρεβλώσεις στην αγορά. Τα τελευταία χρόνια, η πρόταση για στοχευμένη μείωση του ΦΠΑ, ιδιαίτερα σε κατηγορίες βασικών αγαθών όπως τρόφιμα και ενέργεια, έχει επανέλθει δυναμικά ως εργαλείο αντιμετώπισης πληθωριστικών πιέσεων, ειδικά μετά την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, των πρώτων υλών, αλλά και λόγω των διεθνών αναταραχών — κυρίως εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
