Χίος: Πώς σώθηκε η ιστορική σημαία του 23ου Συντάγματος Πεζικού από τους Γερμανούς

Μια ιδιόχειρη έκθεση-επιστολή του Χιώτη στρατιώτη Ιωάννη Νικ. Μαρή, που συνοδεύει ένα αυθεντικό τεμάχιο της πολεμικής σημαίας του 23ου Συντάγματος Πεζικού Χίου, βρίσκεται στις συλλογές της Δημόσιας Κεντρικής Ιστορικής Βιβλιοθήκης Χίου «Κοραής». Το ανεκτίμητο αυτό εθνικό κειμήλιο διασώθηκε από τα χέρια των Γερμανών κατακτητών τον Απρίλιο του 1941, σύμφωνα με ανακοίνωση της Βιβλιοθήκης.

Στις 28 Οκτωβρίου 1940, με την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο, πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε στην πλατεία Βουνακίου της Χίου. Περίπου 1.000 άνδρες επιβιβάστηκαν σε πλοία για να ενταχθούν στο 23ο Σύνταγμα. Έως και τις 17 Νοεμβρίου, το Σύνταγμα μετακινούνταν μεταξύ Σαπών, Φλώρινας και Κρυσταλλοπηγής, υπό τη διοίκηση του αντισυνταγματάρχη Ευστάθιου Ρόκκου και στη συνέχεια του συνταγματάρχη Αριστοτέλη Μπάρμπανου.

Στις 19 Νοεμβρίου, μια λανθασμένη συνεννόηση είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια 30 ανδρών και τον τραυματισμό άλλων 100. Παρά τις δυσκολίες και τον ελλιπή εξοπλισμό, το Σύνταγμα των Χίων διακρίθηκε για το υψηλό ηθικό και την αποτελεσματικότητα στις επιχειρήσεις, πρωτοστατώντας στην κατάληψη εχθρικών υψωμάτων.

Η επιστολή-έκθεση του Ιωάννη Νικ. Μαρή, με ημερομηνία 31 Μαΐου 1950, καταγράφει με παραστατικότητα τις δραματικές τελευταίες ημέρες του Συντάγματος κατά τη γερμανική εισβολή τον Απρίλιο του 1941. Η αφήγηση περιγράφει την υποχώρηση, την απώλεια παραστατών της σημαίας, την προσπάθεια διαφυγής και, τελικά, την καταστροφή της σημαίας ώστε να μην περιέλθει σε εχθρικά χέρια, διασώζοντας όμως ένα τεμάχιο το οποίο φυλάσσεται σήμερα στη Βιβλιοθήκη.

Το διασωθέν τεμάχιο της σημαίας, με τη μορφή του Αγίου Γεωργίου, αποτελεί μέρος του πολιτιστικού υλικού της Βιβλιοθήκης με αρχειονομικό αριθμό Α/Α 132, λειτουργώντας ως ζωντανή μαρτυρία της αυταπάρνησης των Χιωτών αγωνιστών. Η παράδοση κειμηλίων μέσω της Εκκλησίας ή του Αρχιεπισκόπου Χρυσάνθου στην Αθήνα, όπως σημειώνεται και στο χειρόγραφο, ήταν συνήθης πρακτική προστασίας κατά την Κατοχή.

Η Ιστορία του Συντάγματος των Χιωτών

Η Μεραρχία Αρχιπελάγους συγκροτήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1916 από την προσωρινή Κυβέρνηση Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη, αντλώντας τη δύναμή της από στρατιώτες και εθελοντές των νησιών του Αιγαίου. Στη Μεραρχία οργανώθηκαν το 4ο, 5ο και 6ο Σύνταγμα Πεζικού, με μονάδες σε Μυτιλήνη, Λήμνο, Σάμο και Χίο. Στις 17/30 Μαΐου 1918, η Μεραρχία πέτυχε τη νίκη στη Μάχη του Σκρα ντι Λέγκεν.

Με το Νομοθετικό Διάταγμα της 30ης Δεκεμβρίου 1925 και το Προεδρικό Διάταγμα του 1926, η Ταξιαρχία Αρχιπελάγους περιέλαβε το 22ο και το 23ο Σύνταγμα. Το 1930 ιδρύθηκε η Στρατιωτική Διοίκηση Αρχιπελάγους, ενώ το 1939, με νέο νόμο, το 23ο Σύνταγμα Πεζικού αναβαθμίστηκε και εντάχθηκε στη ΧΙΙΙ Μεραρχία Πεζικού (Αρχιπελάγους) με έδρα την Αλεξανδρούπολη, υπό το Δ΄ Σώμα Στρατού για την άμυνα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Η διατήρηση και προβολή του αυθεντικού τεμαχίου της σημαίας και της επιστολής του Ιωάννη Μαρή στη Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Χίου «Κοραής» αποτελεί πολύτιμη συμβολή στη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού.