Σύμφωνα με όσα ανέφερε η καθηγήτρια Gonda Van Steen, συνολικά 500 από τα Ελληνόπουλα που υιοθετήθηκαν από οικογένειες στις ΗΠΑ μεταξύ 1950 και 1975 επιδιώκουν να ανακτήσουν την ελληνική ιθαγένεια. Από αυτούς, 60 έχουν ήδη ολοκληρώσει με επιτυχία τη διαδικασία, ενώ αρκετοί ακόμη βρίσκονται σε αναμονή.
Κατά τη διάρκεια διάλεξης στη Θεσσαλονίκη, που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του Michael and Kitty Dukakis Center for Public and Humanitarian Service του Αμερικανικού Πανεπιστημίου Ανατόλια και του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου, η κ. Van Steen παρουσίασε τα ευρήματά της σχετικά με τις διεθνείς υιοθεσίες. Όπως επισήμανε, την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, 4.000 Ελληνόπουλα υιοθετήθηκαν από οικογένειες στις ΗΠΑ, 600 στην Ολλανδία και 50 στη Σουηδία.
Η κ. Van Steen, σε συνεργασία με τη Mary Cardaras, ένα από τα υιοθετημένα παιδιά, συναντήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 με τον πρωθυπουργό. Όπως ανέφερε, ο πρωθυπουργός αντιμετώπισε θετικά το αίτημα για την ανάκτηση της ιθαγένειας, κάνοντας λόγο για αποκατάσταση ιστορικής αδικίας. Έξι μήνες αργότερα, εκδόθηκε η σχετική υπουργική απόφαση που καθιστά δυνατή τη διαδικασία.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη μετάβαση της κρατικής πολιτικής από τον αποκλεισμό στη συμπερίληψη της «υιοθετημένης διασποράς», η οποία επιθυμεί να συμβάλει ενεργά στη χώρα καταγωγής.
Τρία από τα ιδρύματα στην Ελλάδα που φιλοξένησαν υιοθετημένα παιδιά στο εξωτερικό παρέχουν πλέον πρόσβαση στους σχετικούς φακέλους. Η κ. Van Steen επεσήμανε την ανάγκη να ανοίξουν όλα τα αρχεία και να συνεχιστεί η έρευνα.
Η ομότιμη αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο American College of Thessaloniki (ACT), συγγραφέας του βιβλίου «Λόγω της κρίσεως σας χαρίζω το παιδί μου», Αίγλη Μπρούσκου, ανέφερε ότι από την έρευνά της στο μητρώο του βρεφοκομείου «Άγιος Στυλιανός» προκύπτει πως μόνο 85 από τα 2.000 παιδιά που δόθηκαν για υιοθεσία στον 20ό αιώνα, κατέληξαν σε οικογένειες στις ΗΠΑ.
Η Μίνα Φιλιοπούλου, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω και πρόεδρος της Εφορευτικής Επιτροπής του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου, υπογράμμισε ότι οι υιοθεσίες της εποχής έγιναν κατόπιν δικαστικής απόφασης και ήταν τυπικά νόμιμες. Ωστόσο, όπως σημείωσε, παραμένει το ερώτημα κατά πόσο διασφαλίστηκε το συμφέρον του παιδιού.
Την εκδήλωση συντόνισε ο Χρήστος Αληπράντης, εκτελεστικός διευθυντής του Michael and Kitty Dukakis Center, ο οποίος τόνισε τη σημαντική συμβολή της κ. Van Steen στην προσπάθεια των υιοθετημένων του εξωτερικού να αποκτήσουν ελληνική ιθαγένεια και να ενισχύσουν τη φωνή τους στον δημόσιο διάλογο.
Η Gonda Van Steen είναι κάτοχος της Έδρας Κοραή Νεοελληνικής και Βυζαντινής Ιστορίας, Γλώσσας και Φιλολογίας στο King’s College London. Η έρευνά της θα παρουσιαστεί στο θέατρο «Μαρία Κάλλας» στην Αθήνα, με το έργο «Για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο», στις 6-8 και 13-15 Νοεμβρίου.