Η κλιματική πίεση, οι αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο και η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών αναδιαμορφώνουν ριζικά τον κλάδο διαχείρισης των υδατικών πόρων στην Ελλάδα, επηρεάζοντας επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, δήμους, επενδυτές και το ευρύτερο οικονομικό οικοσύστημα.
Αυτό προκύπτει από νέα ανάλυση της EY-Parthenon, του βραχίονα εταιρικής στρατηγικής και συναλλαγών της EY Ελλάδος.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι υποδομές νερού δεν αποτελούν απλώς δημόσιο αγαθό, αλλά κρίσιμες και στρατηγικές υποδομές με αυξανόμενη σημασία για την οικονομική ανθεκτικότητα, τη βιωσιμότητα και τον σχεδιασμό δημόσιας πολιτικής.
Προκλήσεις και ανάγκη για εκσυγχρονισμό
Σύμφωνα με την EY-Parthenon, ο κλάδος βρίσκεται σε σημείο καμπής. Οι παρατεταμένες ξηρασίες, η μείωση αποθεμάτων και οι απώλειες στα δίκτυα εντείνουν την ανάγκη διασφάλισης επάρκειας υδάτων.
Παράλληλα, το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο και οι αυστηρότερες υποχρεώσεις συμμόρφωσης μεταβάλλουν τον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση των υπηρεσιών ύδρευσης.
Οι εξελίξεις αυτές επιταχύνουν την ανάγκη υιοθέτησης μακροπρόθεσμης στρατηγικής, με δομημένες αποφάσεις που θα απαντούν στις περιβαλλοντικές προκλήσεις και θα ενισχύουν την προσαρμοστικότητα των φορέων διαχείρισης.
Κατακερματισμός και λειτουργικές αδυναμίες
Ένα βασικό χαρακτηριστικό του κλάδου παραμένει ο υψηλός κατακερματισμός. Στην Ελλάδα λειτουργούν 129 δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), πάνω από 450 οργανισμοί άρδευσης και πλήθος τοπικών αρχών. Οι δύο μεγαλύτερες επιχειρήσεις εξυπηρετούν τα κύρια μητροπολιτικά κέντρα, καλύπτοντας περίπου το ήμισυ του πληθυσμού.
Ο κατακερματισμός αυτός περιορίζει την αποδοτικότητα και τον ρυθμό εκσυγχρονισμού, ειδικά σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων για ανθεκτικότητα, διακυβέρνηση και ποιότητα υπηρεσιών.
Η EY-Parthenon επισημαίνει ότι πολλοί μικρότεροι φορείς λειτουργούν υπό οικονομική πίεση, καθώς τα έσοδα από τιμολόγια δεν επαρκούν για την κάλυψη του κόστους λειτουργίας, περιορίζοντας τις επενδύσεις.
Απώλειες, επαναχρησιμοποίηση και ανάγκη για κυκλική διαχείριση
Οι απώλειες νερού υπερβαίνουν το 30%–40% και σε ορισμένες περιοχές φθάνουν το 50%, γεγονός που υποδηλώνει τη γήρανση των υποδομών. Η επαναχρησιμοποίηση νερού παραμένει περιορισμένη (περίπου 2%), ενώ η άρδευση αντιστοιχεί στο 85% της συνολικής χρήσης, με πάνω από το 70% να προέρχεται από υπόγεια αποθέματα.
Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη για αποδοτικότερες και πιο κυκλικές πρακτικές διαχείρισης σε όλη την αλυσίδα αξίας.
Επενδύσεις και προοπτικές ανάπτυξης
Παρά τις πιέσεις, ο κλάδος παρουσιάζει δυναμική ανάπτυξης, με επενδύσεις που στηρίζονται σε δημόσια χρηματοδότηση, ευρωπαϊκά εργαλεία και κεφαλαιουχικές δαπάνες επιχειρήσεων.
Οι μεσο-μακροπρόθεσμες ανάγκες για υποδομές ύδατος εκτιμώνται στα 10 δισ. ευρώ, ενώ οι δύο μεγαλύτερες επιχειρήσεις υλοποιούν έργα άνω των 3 δισ. ευρώ για αναβάθμιση και εκσυγχρονισμό δικτύων.
Η αυξανόμενη εμπιστοσύνη των επενδυτών αποτυπώνεται και στη βελτίωση της χρηματιστηριακής αξίας των εισηγμένων εταιρειών του κλάδου.
Ρυθμιστικές αλλαγές και νέες απαιτήσεις
Η επέκταση των αρμοδιοτήτων της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και οι αυστηρότερες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις για τα λύματα μετακινούν τον κλάδο προς την υλοποίηση ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων.
Παράλληλα, η έμφαση στη μείωση του κατακερματισμού δημιουργεί νέες ευκαιρίες αλλά και αυξημένες απαιτήσεις για διαφάνεια, λογοδοσία και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν ολόκληρο το οικοσύστημα — από τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές έως τους δήμους και τους καταναλωτές, οι οποίοι πρέπει να είναι οι τελικοί ωφελούμενοι.
Στρατηγική προσέγγιση και συνεργασίες
Οι προκλήσεις πλέον υπερβαίνουν τα τεχνικά ζητήματα και αγγίζουν τη χρηματοδοτική βιωσιμότητα, την τιμολογιακή πολιτική, τη ρυθμιστική υποστήριξη και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Οι φορείς του κλάδου χρειάζονται στρατηγική καθοδήγηση και πρακτική υποστήριξη για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της νέας εποχής.
Ο Τάσος Ιωσηφίδης, Εταίρος της EY Ελλάδος και Επικεφαλής της EY-Parthenon στην Ελλάδα, δήλωσε: «Εκτός από βασικό δημόσιο αγαθό, το νερό σχετίζεται με στρατηγικές και κρίσιμες υποδομές που έχουν καθοριστική σημασία για την ανθεκτικότητα της οικονομίας, την κοινωνική συνοχή και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Σήμερα, οι προκλήσεις του κλάδου δεν περιορίζονται στην κλιματική αλλαγή και στα προβλήματα των υποδομών, αλλά επεκτείνονται στη χρηματοδοτική βιωσιμότητα, την τιμολογιακή πολιτική, τη ρυθμιστική συμμόρφωση και τον συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων».
Από την πλευρά του, ο Κωνσταντίνος Θανάσκος, Director και Επικεφαλής Οικονομικών Μελετών της EY-Parthenon στην Ελλάδα, συμπλήρωσε: «Ο κλάδος των υδάτων αναμένεται να αποτελέσει χώρο μεγάλου και εντεινόμενου ενδιαφέροντος τα επόμενα χρόνια, ως μια αγορά η οποία θα εξισορροπεί τη χρηματοδότηση και την ανάκτηση των επενδύσεων που θα εξασφαλίζουν βιωσιμότητα, ασφάλεια και επάρκεια εφοδιασμού, με την τήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού»