Ελλάδα: Απώλεια 1,7 εκατ. κατοίκων μέχρι 2060 και -35% στον ενεργό πληθυσμό

Στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου βρέθηκε το δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας μέσα από το τριήμερο διεθνές συνέδριο «Greece at Demographic Crossroads», που πραγματοποιήθηκε από τις 6 έως τις 8 Μαΐου στην Ιθάκη.

 Το συνέδριο τελούσε υπό την αιγίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία προεδρεύει του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και διοργανώθηκε από το Ελληνικό Δίκτυο Μικρών Νησιών, τον Δήμο Ιθάκης, το Ελληνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων, το Παγκόσμιο Ιπποκράτειο Ινστιτούτο Ιατρών, την Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής και τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής.

Στο συνέδριο συμμετείχαν υπουργοί, ευρωβουλευτές, πρέσβεις, πανεπιστημιακοί και εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης, αναδεικνύοντας τη δημογραφική κρίση ως μείζον εθνικό και ευρωπαϊκό ζήτημα με κοινωνικές, οικονομικές και αναπτυξιακές προεκτάσεις.

Οι τοποθετήσεις ανέδειξαν ότι το δημογραφικό δεν περιορίζεται σε αριθμούς, αλλά αφορά την κοινωνική συνοχή και τη βιωσιμότητα. «Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βλέπει το δημογραφικό ως απλό κοινωνικό ζήτημα, είναι ζήτημα προοπτικής», επισήμανε ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Αθήνα Σταύρος Αυγουστίδης.

Ο καθηγητής Βύρων Κοτζαμάνης, διευθυντής του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών, προειδοποίησε για «δημογραφική κατάρρευση» αν δεν υπάρξει άμεση δράση. 

Παρουσιάζοντας τα στοιχεία του Ινστιτούτου, ανέφερε ότι έως το 2060 αναμένεται 60.000 περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις, οδηγώντας σε μείωση του πληθυσμού κατά 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους.

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η εκτίμηση ότι ο αναπαραγωγικός πληθυσμός θα μειωθεί κατά 35%, γεγονός που καθιστά αδύνατο το ισοζύγιο γεννήσεων και θανάτων, καθώς δεν θα υπάρχει επαρκής πληθυσμός σε ηλικία τεκνοποίησης.

Πολιτικές προτεραιότητες και περιφερειακές ανάγκες

Οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι κάθε περιοχή έχει διαφορετικές ανάγκες, με ιδιαίτερη αναφορά στις αστικές περιοχές, την περιφέρεια και τα μικρά νησιά. 

Ο δήμαρχος Ιθάκης Διονύσης Στανίτσας περιέγραψε τις δυσκολίες των μικρών νησιωτικών κοινοτήτων, ενώ ο πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου Μικρών Νησιών Λευτέρης Κεχαγιόγλου χαρακτήρισε το δημογραφικό «θέμα εθνικής και ευρωπαϊκής επιβίωσης».

Έμφαση δόθηκε στην ενίσχυση της δημόσιας υγείας, της αποκέντρωσης υπηρεσιών και στην επιστροφή νέων επιστημόνων που μετανάστευσαν στο εξωτερικό.

 Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών Γιώργος Πατούλης υπογράμμισε την ανάγκη στήριξης των τοπικών κοινωνιών με επαρκείς υποδομές και υπηρεσίες υγείας.

Επιστημονικές και κοινωνικές διαστάσεις

Από την πλευρά της επιστημονικής κοινότητας, ο γενικός γραμματέας της Ελληνικής Εταιρείας Αναπαραγωγικής Ιατρικής Κωνσταντίνος Πάντος τόνισε τη σημασία της ενημέρωσης για τη γονιμότητα και της ισότιμης πρόσβασης στις υπηρεσίες αναπαραγωγικής ιατρικής. 

Όπως σημείωσε, αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των ατόμων άνω των 40 ετών που αναζητούν υποστήριξη για τεκνοποίηση.

Νέες πρωτοβουλίες και πολιτικές προτάσεις

Μία από τις σημαντικότερες ανακοινώσεις του συνεδρίου ήταν η δημιουργία του Ithaka Demographic Forum, ενός φορέα με αφετηρία την Ιθάκη, που θα αναδεικνύει τοπικά και περιφερειακά δημογραφικά ζητήματα και θα προτείνει εφαρμόσιμες λύσεις, με στόχο τη διάχυση καλών πρακτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στο συνέδριο συμμετείχαν κυβερνητικοί και πολιτικοί παράγοντες, μεταξύ των οποίων η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, ο υφυπουργός Υγείας Μάριος Θεμιστοκλέους, ο υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς, η υφυπουργός Εσωτερικών Βιβή Χαραλαμπογιάννη, η υφυπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας Έλενα Ράπτη, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Παύλος Γερουλάνος, ο βουλευτής Κεφαλληνίας της Νέας Δημοκρατίας Παναγής Καππάτος και οι ευρωβουλευτές Νικόλαος Φαραντούρης και Σάκης Αρναούτογλου.

Μεταξύ των προτάσεων που παρουσιάστηκαν περιλαμβάνονται οικονομικά κίνητρα για την επιστροφή μόνιμων κατοίκων, ενίσχυση της στέγασης για επαγγελματίες υγείας και εκπαιδευτικούς, βελτίωση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, προγράμματα ενημέρωσης για τη γονιμότητα και αξιοποίηση του πολιτιστικού αποθέματος για βιώσιμη ανάπτυξη.

Το κοινό μήνυμα του συνεδρίου ήταν σαφές: το δημογραφικό δεν αποτελεί απλή στατιστική πρόκληση, αλλά κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της Ελλάδας και της Ευρώπης, που απαιτεί άμεσες, συντονισμένες και μακροπρόθεσμες πολιτικές παρεμβάσεις.