Για πρώτη φορά, τα πανευρωπαϊκά stress tests του 2027 θα εξετάσουν πώς αντέχουν οι τράπεζες όταν οι κίνδυνοι από την κλιματική αλλαγή και την ενεργειακή μετάβαση συμπίπτουν με ένα δυσμενές οικονομικό σενάριο.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προγραμματίζει ελέγχους για την κυβερνοασφάλεια, την εξάρτηση από παρόχους cloud και τη διαχείριση των κινδύνων από τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Οι εποπτικές προτεραιότητες για το 2027-2029 κινούνται σε δύο άξονες. Ο πρώτος αφορά την αντοχή των τραπεζών σε γεωπολιτικούς και μακροχρηματοπιστωτικούς κραδασμούς, με έμφαση στα κριτήρια δανεισμού, στον κεφαλαιακό σχεδιασμό και στους κλιματικούς κινδύνους. Ο δεύτερος αφορά την ικανότητά τους να διατηρούν τις κρίσιμες υπηρεσίες τους σε λειτουργία και να διαθέτουν έγκαιρα αξιόπιστα στοιχεία για τους κινδύνους που αναλαμβάνουν.
Η ΕΚΤ διαπιστώνει ότι ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας διατηρεί ισχυρά κεφάλαια και ρευστότητα, σταθερή ποιότητα ενεργητικού και ικανοποιητική κερδοφορία. Οι συνέπειες των γεωπολιτικών εντάσεων, ωστόσο, μπορεί να φανούν με καθυστέρηση στους ισολογισμούς.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στις αγορές ενέργειας, ενώ οι εμπορικές εντάσεις και ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας διατηρούν την αβεβαιότητα. Μια νέα άνοδος των τιμών ενέργειας θα μπορούσε να εντείνει τον πληθωρισμό και να επιβραδύνει την ανάπτυξη, σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις έχουν περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια στήριξης.
Στο μικροσκόπιο τα νέα δάνεια, τα κεφάλαια και το κλίμα
Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια παραμένουν συνολικά σε χαμηλά επίπεδα, όμως στην καταναλωτική πίστη αυξήθηκαν αισθητά τόσο το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων όσο και εκείνο των δανείων με σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου (Stage 2). Σε ορισμένες χώρες επιδεινώθηκε και η ποιότητα των δανείων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα στεγαστικά χαρτοφυλάκια παρέμειναν ανθεκτικά, ενώ στα επαγγελματικά ακίνητα η ΕΚΤ εξακολουθεί να εντοπίζει κινδύνους στις αναχρηματοδοτήσεις και στις αποτιμήσεις. Το κόστος κινδύνου έχει ήδη αυξηθεί για τις περισσότερες τράπεζες, αν και παραμένει κοντά στον μακροχρόνιο μέσο όρο του.
Με βάση τα ευρήματα της θεματικής αξιολόγησης του 2026, οι επόπτες θα εξετάσουν στοχευμένα πώς οι τράπεζες αξιολογούν την πιστοληπτική ικανότητα επιχειρήσεων και υποψήφιων δανειοληπτών για κατοικία, καθώς και πώς τιμολογούν τα δάνεια με βάση τον κίνδυνο. Επιτόπιοι έλεγχοι θα καλύψουν επίσης τη χρηματοδότηση επενδυτικών κεφαλαίων και τα ανοίγματα προς μη τραπεζικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, με έμφαση στα ιδρύματα που έχουν σημαντική έκθεση σε αντισυμβαλλομένους υψηλότερου κινδύνου.
Στο μέτωπο των κεφαλαίων, η αντίστροφη άσκηση προσομοίωσης για τον γεωπολιτικό κίνδυνο το 2026 έδειξε ότι οι τράπεζες κατανοούν γενικά πώς ένας κλυδωνισμός μπορεί να πλήξει τη φερεγγυότητα, τη ρευστότητα και τα έσοδά τους. Πολλές, όμως, δυσκολεύτηκαν να αποτυπώσουν την αλληλεπίδραση φερεγγυότητας και ρευστότητας ή να προτείνουν ρεαλιστικά μέτρα αντιμετώπισης. Η ΕΚΤ θα συνεχίσει να ελέγχει τις κεφαλαιακές προβλέψεις υπό δυσμενή σενάρια και την εφαρμογή του κανονισμού CRR III στον υπολογισμό του σταθμισμένου ενεργητικού. Το 2027 θα εξετάσει επίσης πώς επιλεγμένες τράπεζες ενσωματώνουν στον κεφαλαιακό σχεδιασμό τους τις τιτλοποιήσεις που μεταφέρουν σημαντικό μέρος του κινδύνου σε επενδυτές.
Στη διαχείριση των κινδύνων από την κλιματική αλλαγή και την υποβάθμιση της φύσης, η πρόοδος παραμένει άνιση. Η ΕΚΤ θα εξετάσει το 2027 πώς ενσωματώνουν οι τράπεζες τους κινδύνους της μετάβασης στον εποπτικό σχεδιασμό τους και κατά πόσο μπορούν να εντοπίζουν, να μετρούν και να διαχειρίζονται φυσικούς κινδύνους. Για το 2028 σχεδιάζει στοχευμένους επιτόπιους ελέγχους για κινδύνους που συνδέονται με το νερό.
Έλεγχοι για κυβερνοασφάλεια, cloud και ποιότητα δεδομένων
Τα προηγμένα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αυξάνουν την ταχύτητα και την πολυπλοκότητα των κυβερνοεπιθέσεων, σύμφωνα με την ΕΚΤ. Η συγκέντρωση κρίσιμων υπηρεσιών σε λίγους παρόχους cloud, ιδίως εκτός ΕΕ, αυξάνει τον λειτουργικό κίνδυνο, καθώς η αντικατάσταση ενός παρόχου ή η μεταφορά των υπηρεσιών μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη. Η εποπτική αξιολόγηση SREP του 2026 κατέγραψε επίμονες ελλείψεις ακόμη και σε βασικές πρακτικές κυβερνοασφάλειας και στη διαχείριση κινδύνων από τρίτους παρόχους.
Οι επόπτες θα δώσουν προτεραιότητα στη διόρθωση των σοβαρότερων εκκρεμών ευρημάτων, με επιτόπιους ελέγχους και δοκιμές κυβερνοανθεκτικότητας βάσει του ευρωπαϊκού κανονισμού DORA. Θα εξετάσουν αν οι τράπεζες μπορούν να αποκαταστήσουν κρίσιμες λειτουργίες σε περίπτωση διακοπής υπηρεσιών cloud, πόσο έτοιμες είναι για τη μετάβαση σε μετακβαντική κρυπτογραφία και πώς αντιμετωπίζουν τις απειλές που συνδέονται με την AI. Πιλοτικοί έλεγχοι σε περιορισμένο αριθμό τραπεζών θα αξιολογήσουν επίσης πώς τα ιδρύματα ελέγχουν τους κινδύνους από τη χρήση της τεχνολογίας στις δικές τους λειτουργίες.
Η ΕΚΤ ζητά, τέλος, ταχύτερη διόρθωση των αδυναμιών στη συγκέντρωση και την αναφορά δεδομένων κινδύνου. Παρά την πρόοδο, εντοπίζει ακόμη προβλήματα στην ποιότητα των στοιχείων και στην ιχνηλάτηση της προέλευσής τους, καθώς και υπερβολική εξάρτηση από χειροκίνητες διαδικασίες. Πολλά από τα σοβαρότερα ευρήματα πρέπει να έχουν αντιμετωπιστεί εντός των προθεσμιών που λήγουν στο τέλος του 2026 ή του 2027. Η ΕΚΤ θα παρακολουθεί την πρόοδο και, όπου χρειάζεται, θα κάνει χρήση των εποπτικών της εξουσιών.