Η αυξανόμενη υποκινητικότητα αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, καθώς σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας είναι η τέταρτη αιτία θανάτου παγκοσμίως και ευθύνεται για περισσότερους από 600.000 θανάτους ετησίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το οικονομικό κόστος για τις κοινωνίες ξεπερνά τα 80 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ ο οργανισμός προειδοποιεί ότι το πρόβλημα θα ενταθεί τα επόμενα χρόνια.
Τα στοιχεία του Ευρωβαρομέτρου (2022) δείχνουν ότι οι Έλληνες είναι ο δεύτερος πιο «υποκινητικός» λαός της Ευρώπης μετά τους Πορτογάλους, με το 53% να δηλώνει πως «δεν κινείται» και το 68% ότι δεν γυμνάζεται. Παράλληλα, σύμφωνα με τον ΠΟΥ, σχεδόν τα μισά παιδιά ηλικίας 3-13 ετών παγκοσμίως δεν έχουν επαρκή φυσική δραστηριότητα, ενώ στην εφηβεία (14-18 ετών) το ποσοστό αυτό αγγίζει το 80%.
Ο δρ. Βασίλειος Γεροδήμος, καθηγητής Προπονητικής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, επισημαίνει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι η μείωση της σωματικής δραστηριότητας των παιδιών, σε συνδυασμό με ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες και καθιστικό τρόπο ζωής, έχει δημιουργήσει μια νέα γενιά «υποκινητικών» παιδιών. Οι συνέπειες είναι εμφανείς: παχυσαρκία, αναπνευστικά προβλήματα, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και ορθοσωμικά ζητήματα που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής.
Ανησυχητικά ευρήματα στη Δυτική Θεσσαλία
Έρευνα του Εργαστηρίου Προπονητικής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, υπό την καθοδήγηση των δρ. Βασιλείου Γεροδήμου και δρ. Κωνσταντίνας Καρατράντου, σε 800 μαθητές δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου στη Δυτική Θεσσαλία, αποκάλυψε ότι το 43,9% των παιδιών δημοτικού, το 42% των παιδιών γυμνασίου και το 40% των παιδιών λυκείου είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα.
Η μελέτη κατέγραψε επίσης μείωση της μη οργανωμένης φυσικής δραστηριότητας κατά 8% στο γυμνάσιο και 19% στο λύκειο, καθώς και της οργανωμένης άσκησης κατά 15% και 28% αντίστοιχα. Παράλληλα, αυξάνονται με την ηλικία οι ανθυγιεινές συμπεριφορές, όπως η κατανάλωση γλυκών, αναψυκτικών και πρόχειρου φαγητού.
Η αξία της άσκησης και της εκπαίδευσης
Η δρ. Κωνσταντίνα Καρατράντου, αναπληρώτρια καθηγήτρια του ΤΕΦΑΑ-ΠΘ, υπογραμμίζει ότι η άσκηση και η αυξημένη φυσική δραστηριότητα βελτιώνουν τη σωματική και ψυχική υγεία, μειώνοντας τον κίνδυνο ασθενειών. Για παιδιά και εφήβους, τα οφέλη προκύπτουν από τη βελτίωση της λειτουργίας του καρδιοαναπνευστικού, μυϊκού και σκελετικού συστήματος, καθώς και από τη ρύθμιση της σύστασης σώματος και του λιπιδαιμικού προφίλ.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα παιδιά και οι έφηβοι θα πρέπει καθημερινά να συμμετέχουν τουλάχιστον για δύο ώρες σε μη οργανωμένη φυσική δραστηριότητα και για μία ώρα σε οργανωμένη άσκηση υπό την επίβλεψη ειδικών.
Η ανάγκη για δράση στα σχολεία
Οι επιστήμονες στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην εκπαίδευση, όπου συγκεντρώνεται το σύνολο της νέας γενιάς, με στόχο τη θεμελίωση υγιεινών δια βίου συνηθειών. Στο σχολικό περιβάλλον, τα παιδιά πρέπει να ενημερώνονται και να εκπαιδεύονται σε θέματα άσκησης, σωστής διατροφής και αποφυγής επιβλαβών συνηθειών όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ.
Ωστόσο, στη χώρα μας δεν υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης. Οι αποσπασματικές πρωτοβουλίες που κατά καιρούς εφαρμόζονται στα σχολεία έχουν αμφίβολη αποτελεσματικότητα, ενώ το πάγιο αίτημα των ειδικών για καθημερινή άσκηση των μαθητών παραμένει ανεκπλήρωτο.
Πρακτικές συμβουλές για περισσότερη κίνηση
Οι καθηγητές του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προτείνουν στους μαθητές να εντάξουν τη φυσική δραστηριότητα στην καθημερινότητά τους: να χρησιμοποιούν το ποδήλατο ή να περπατούν προς το σχολείο, να παίζουν στο διάλειμμα, να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες και σχολικά πρωταθλήματα, αλλά και να επιλέγουν ένα άθλημα που τους ευχαριστεί και να το ασκούν συστηματικά.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ