Νέα συμβιβαστική πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034 παρουσίασε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ενόψει της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες στις 26 και 27 Νοεμβρίου. Η πρόταση προβλέπει περικοπές ύψους 204 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, που αντιστοιχούν περίπου στο 10% της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Ο Αντόνιο Κόστα χαρακτήρισε την πρότασή του «καλή βάση για την επίτευξη συμφωνίας» μεταξύ των κρατών-μελών, επισημαίνοντας ότι επιχειρεί να συνδυάσει τη χρηματοδότηση νέων στρατηγικών προτεραιοτήτων της ΕΕ με τη διατήρηση των παραδοσιακών πολιτικών και τον περιορισμό των εθνικών συνεισφορών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόταση διαμορφώθηκε μετά από διαβουλεύσεις με όλα τα κράτη-μέλη και μπορεί να αποτελέσει τη βάση για επίτευξη συμφωνίας πριν το τέλος του 2026.
Παρά τις προσπάθειες, οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν σημαντικές. Η Γερμανία και η Ολλανδία, που ηγούνται της ομάδας των «φειδωλών» χωρών, ζητούν περικοπές εκατοντάδων δισ. ευρώ για τον περιορισμό της αύξησης των εθνικών συνεισφορών. Από την άλλη πλευρά, οι χώρες της νότιας και ανατολικής Ευρώπης επιδιώκουν διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την Πολιτική Συνοχής.
Σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό της περιόδου 2021-2027, η πρόταση προβλέπει αύξηση 120% στα κονδύλια για την ανταγωνιστικότητα και 232% για την άμυνα. Διπλασιάζεται η χρηματοδότηση για μετανάστευση και προστασία συνόρων, ενώ τα κονδύλια για την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της ΕΕ αυξάνονται κατά 23%.
Ο Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η πολιτική συνοχής παραμένουν βασικές προτεραιότητες, με το σχετικό ταμείο να διατηρείται ως το μεγαλύτερο του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Η πρόταση προβλέπει αύξηση 57% στη χρηματοδότηση του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και 25% για το Erasmus. Παράλληλα, τίθεται στόχος το 35% των δαπανών των ευρωπαϊκών προγραμμάτων να κατευθύνεται σε δράσεις για το κλίμα και το περιβάλλον.
Για πρώτη φορά προβλέπεται εξαρχής χρηματοδότηση για προσιτή στέγαση, ειδικά σε περιοχές με έντονη στεγαστική πίεση. Επίσης, τίθεται στόχος το 14% των εθνικών και περιφερειακών κονδυλίων να συμβάλλει στην επίτευξη των κοινωνικών στόχων της ΕΕ.
Σε ό,τι αφορά τις εθνικές συνεισφορές, η πρόταση επιδιώκει να τις διατηρήσει κοντά στα σημερινά επίπεδα. Κατά μέσο όρο, οι συνεισφορές των κρατών-μελών αναμένεται να αυξηθούν από το 0,80% στο 0,82% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματός τους.
Για τον περιορισμό της επιβάρυνσης των κρατών-μελών, ο Αντόνιο Κόστα προτείνει νέο φόρο 3% στον ετήσιο κύκλο εργασιών μεγάλων επιχειρήσεων του ψηφιακού τομέα, σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο (AFP). Ο ίδιος διαβεβαίωσε ότι ο φόρος αυτός «δεν στρέφεται εναντίον καμίας συγκεκριμένης επιχείρησης ή χώρας».
Νέες πηγές ιδίων πόρων και ενίσχυση ευρωπαϊκών προγραμμάτων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δημιουργία πέντε νέων πηγών ιδίων πόρων για τη χρηματοδότηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Αυτές περιλαμβάνουν έσοδα από τις ψηφιακές υπηρεσίες μεγάλων επιχειρήσεων, τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), τα μη ανακυκλωμένα ηλεκτρονικά απόβλητα, τα προϊόντα καπνού και το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Σύμφωνα με τον Κόστα, οι νέες αυτές πηγές, σε συνδυασμό με τις υφιστάμενες, εκτιμάται ότι θα αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως. Προβλέπεται σταδιακή εισαγωγή των ιδίων πόρων που συνδέονται με το ETS και τα προϊόντα καπνού, ώστε να περιοριστούν οι δυσανάλογες επιπτώσεις στα κράτη-μέλη που επηρεάζονται περισσότερο.
Τέλος, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ανέφερε ότι θα συνεχιστούν οι εργασίες επί της πρότασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη δημιουργία νέου ιδίου πόρου από τα κρυπτοστοιχεία, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει πρόσθετα έσοδα από μελλοντικές δημοπρασίες ραδιοφάσματος.