Στη σύνοδο κορυφής Ηνωμένου Βασιλείου – Ευρωπαϊκής Ένωσης που διεξάγεται στις Βρυξέλλες, επίκεντρο αποτελούν η στενότερη συνεργασία σε νευραλγικούς τομείς και οι σημαντικές οικονομικές συμφωνίες. Οι δύο πλευρές εστιάζουν στη βελτίωση των εμπορικών συναλλαγών, την ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας, την πρόσβαση της βρετανικής βιομηχανίας στην ευρωπαϊκή αγορά και την κινητικότητα των νέων. Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, οι συμφωνίες που προωθούνται εκτιμάται ότι θα αποφέρουν ετησίως 8,9 δισεκατομμύρια λίρες στην οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει προγραμματισμένη συνάντηση με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Μετά τις κατ’ ιδίαν συνομιλίες, θα ακολουθήσει διευρυμένη συνεδρίαση με τη συμμετοχή υπουργών και Ευρωπαίων επιτρόπων, ενώ κοινή συνέντευξη Τύπου αναμένεται το μεσημέρι.
Σημαντικό μέρος των διαπραγματεύσεων αφορά τη μείωση των υγειονομικών ελέγχων στις εμπορικές συναλλαγές τροφίμων, ποτών, φυτών και ζωικών προϊόντων. Στόχος είναι η μείωση της γραφειοκρατίας που προέκυψε μετά το Brexit, η οποία κοστίζει στη βρετανική οικονομία περίπου 5,1 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως, δυσχεραίνοντας τις εισαγωγές και εξαγωγές.
Ένα ακόμη βασικό θέμα είναι το κόστος εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, καθώς η ΕΕ έχει επιβάλει περιβαλλοντικούς δασμούς στο Ηνωμένο Βασίλειο βάσει του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM). Αυτοί οι δασμοί, που αφορούν κυρίως τη χαλυβουργία και τη βιομηχανία αλουμινίου, στοιχίζουν στη βρετανική οικονομία έως και 3,8 δισεκατομμύρια λίρες ετησίως.
Συμμετοχή στο πρόγραμμα «Made in Europe» και κινητικότητα νέων
Το Ηνωμένο Βασίλειο επιδιώκει την ένταξη στο πρόγραμμα «Made in Europe» της ΕΕ, που ενισχύει την ευρωπαϊκή βιομηχανία μέσω δημόσιων συμβάσεων και επιδοτήσεων. Η συμμετοχή κρίνεται κρίσιμη για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της βρετανικής αυτοκινητοβιομηχανίας και άλλων τομέων, καθώς διαφορετικά τα βρετανικά προϊόντα ενδέχεται να βρεθούν σε μειονεκτική θέση έναντι των ευρωπαϊκών.
Στην ατζέντα βρίσκεται και η δημιουργία νέου προγράμματος κινητικότητας νέων, που θα επιτρέπει σε Βρετανούς και Ευρωπαίους πολίτες να διαμένουν, να εργάζονται ή να σπουδάζουν στην άλλη πλευρά έως τρία χρόνια. Υπάρχουν, ωστόσο, διαφωνίες για τον αριθμό των συμμετεχόντων και τα πανεπιστημιακά δίδακτρα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά ίση μεταχείριση για τους φοιτητές των κρατών-μελών, ενώ το Λονδίνο επιφυλάσσεται, καθώς σήμερα οι Ευρωπαίοι φοιτητές καταβάλλουν υψηλότερα δίδακτρα.
Ενέργεια, άμυνα και γεωπολιτικές εξελίξεις
Οι συνομιλίες περιλαμβάνουν τη στενότερη συνεργασία στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τη μείωση του κόστους διασυνοριακών συναλλαγών και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας. Επιπλέον, συζητούνται η ανάπτυξη καθαρών μορφών ενέργειας και η διαχείριση ενεργειακών υποδομών.
Η στρατηγική συνεργασία στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και της αντιμετώπισης οργανωμένου εγκλήματος αποτελεί επίσης προτεραιότητα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη συνεργασία για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης.
Πολιτικές αντιδράσεις και στάση της κοινής γνώμης
Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι το Brexit έχει αποδυναμώσει όχι μόνο την οικονομία αλλά και τη διεθνή επιρροή του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και τη συνοχή της Ευρώπης σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για στενότερη σχέση με τους Ευρωπαίους εταίρους και προανήγγειλε εθνική συζήτηση για τη μακροπρόθεσμη σχέση με την ΕΕ μετά τη σύνοδο.
Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση της YouGov, το 58% των Βρετανών θεωρεί πλέον λανθασμένη την απόφαση για το Brexit, ενώ μόλις το 32% εξακολουθεί να τη θεωρεί σωστή. Το 63% χαρακτηρίζει το Brexit περισσότερο αποτυχία παρά επιτυχία, με το 9% να το βλέπει ως επιτυχημένο. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι ένας στους πέντε πρώην υποστηρικτές της αποχώρησης πλέον θεωρεί λανθασμένη την επιλογή.
Η επικείμενη συμφωνία προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις, με τη Συντηρητική ηγεσία να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να περιορίσει την αυτονομία που απέκτησε η χώρα μετά το Brexit. Η επικεφαλής του Συντηρητικού Κόμματος Κέμι Μπέιντενοχ υποστηρίζει ότι οι διαπραγματεύσεις οδηγούν τη Βρετανία προς τα πίσω σε θέματα δημοσίων οικονομικών, νομοθεσίας και ελέγχου των συνόρων.