Στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι δεν υπάρχει «μαγική λύση» για τις υψηλές τιμές ενέργειας και υπογράμμισε την ανάγκη για ένα σύνολο δράσεων. Μαζί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, επεσήμαναν τη σημασία της «συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης» απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
Η φον ντερ Λάιεν ανέφερε ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή το κόστος των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά 106 δισ. ευρώ, χωρίς να προστεθούν νέες ποσότητες ενέργειας. Σημείωσε επίσης ότι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Όπως δήλωσε, τα διαφορετικά ενεργειακά μείγματα των κρατών-μελών καθιστούν αδύνατη μια ενιαία λύση, απαιτώντας συνδυασμό μέτρων σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε πέντε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, όπως την απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ υπό τη διαχείριση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, την παράταση του πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, την αναβολή του κανονισμού για το μεθάνιο, τον στρατηγικό διάλογο για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια και την ενίσχυση του μηχανισμού κοινών προμηθειών ενέργειας.
Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, η φον ντερ Λάιεν τόνισε την ανάγκη για ενεργειακή μετάβαση, με έμφαση σε οικονομικά προσιτές, καθαρές και εγχώριες πηγές ενέργειας, καθώς και στον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών δικτύων. Επισήμανε επίσης τη σημασία της αντικατάστασης των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη.
Αναφερόμενη στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), η πρόεδρος της Επιτροπής υπενθύμισε την πρόταση εκσυγχρονισμού του ETS1 και τη σημασία της άμεσης ολοκλήρωσης της σχετικής νομοθετικής διαδικασίας.
Συντονισμένη αντίδραση και ενεργειακή αυτονομία
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης και λήψης βραχυπρόθεσμων μέτρων για τον περιορισμό των συνεπειών της κρίσης. Τόνισε ότι η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα και της απουσίας ενιαίας αγοράς ενέργειας.
Σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, σημείωσε ότι η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα είναι απαραίτητη για τη στρατηγική αυτονομία και ανθεκτικότητα της Ευρώπης, με την ενεργειακή μετάβαση να αποτελεί κεντρικό στόχο.
Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο: Προτεραιότητα η έγκαιρη συμφωνία
Ο Αντόνιο Κόστα επισήμανε την ανάγκη επίτευξης συμφωνίας για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο έως το τέλος του 2026, ώστε να τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2028. Υπογράμμισε ότι αγρότες, επιχειρήσεις, ερευνητές, φοιτητές και πανεπιστήμια αναμένουν την εκταμίευση των νέων ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Απέρριψε το ενδεχόμενο οι εκλογικές αναμετρήσεις να καθυστερήσουν τις διαπραγματεύσεις, επισημαίνοντας ότι εάν αυτό ίσχυε, δεν θα εγκρινόταν ποτέ ο νέος προϋπολογισμός λόγω της συχνότητας των εκλογών στα κράτη-μέλη.
Σχετικά με τη διαπραγμάτευση, ο Κόστα τόνισε ότι στόχος είναι η διατήρηση των εθνικών συνεισφορών σε εύλογα επίπεδα, χωρίς να υπονομευθούν οι φιλοδοξίες και τα μέσα υλοποίησης των κοινών προτεραιοτήτων. Χαρακτήρισε κρίσιμη την πρόοδο στο θέμα των νέων ιδίων πόρων και δεσμεύτηκε να επιταχύνει τις σχετικές εργασίες σε συνεργασία με την Επιτροπή και τα κράτη-μέλη.
Από την πλευρά της, η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η πρόταση για τον πολυετή προϋπολογισμό εξυπηρετεί τις κοινές προτεραιότητες, υπογραμμίζοντας πως το ζητούμενο είναι το πώς θα χρηματοδοτηθούν και όχι ποιες θα εγκαταλειφθούν.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη διατήρησης ευελιξίας στον προϋπολογισμό, ώστε η ΕΕ να μπορεί να ανταποκρίνεται σε απρόβλεπτες κρίσεις, φέρνοντας παραδείγματα από την πανδημία, φυσικές καταστροφές και την ενεργειακή κρίση. Τέλος, υπογράμμισε την αναγκαιότητα ενός φιλόδοξου πακέτου νέων ιδίων πόρων για την εξισορρόπηση της δημοσιονομικής εξίσωσης.