Περικοπές ύψους 141 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν στο 8% της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περιλαμβάνει η αναθεωρημένη συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034. Στόχος της πρότασης είναι να γεφυρωθούν οι διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, ενόψει της Συνόδου Κορυφής που θα πραγματοποιηθεί 15-16 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με την πρόταση, ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το διάστημα 2028-2034 διαμορφώνεται σε περίπου 1,622 τρισ. ευρώ (σταθερές τιμές του 2025), ποσοστό που αντιστοιχεί στο 1,16% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος της ΕΕ, έναντι 1,26% στην αρχική εισήγηση της Επιτροπής.
Ο Ιρλανδός Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και 'Αμυνας, Τόμας Μπερν, παρουσιάζοντας την αναθεωρημένη πρόταση για το ΠΔΠ, εξέφρασε την ελπίδα για συμφωνία μέχρι τα Χριστούγεννα. Επισήμανε ότι «η έγκαιρη συμφωνία είναι απαραίτητη προκειμένου οι πολίτες και η ευρωπαϊκή οικονομία να επωφεληθούν από το νέο ΠΔΠ από την 1η Ιανουαρίου 2028», ενώ χαρακτήρισε τη σημερινή πρόταση ως βάση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων με στόχο την επίτευξη συμφωνίας ως το τέλος του έτους.
Ο Τ. Μπερν σημείωσε ότι η Ιρλανδική Προεδρία επιδιώκει να εξισορροπήσει τη χρηματοδότηση των νέων προτεραιοτήτων της ΕΕ, όπως ανταγωνιστικότητα, έρευνα, καινοτομία, ασφάλεια και άμυνα, με τη διατήρηση των παραδοσιακών πολιτικών, όπως η Κοινή Αγροτική Πολιτική και η Πολιτική Συνοχής, λαμβάνοντας υπόψη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς των κρατών-μελών.
Σχεδόν όλα τα προγράμματα του νέου ΠΔΠ προβλέπουν αυξημένη χρηματοδότηση σε σύγκριση με το τρέχον πλαίσιο, με τις αναπροσαρμογές να στοχεύουν στη διατήρηση των νέων πολιτικών προτεραιοτήτων και στην προστασία των βασικών πολιτικών της ΕΕ.
Αναλυτικά τα βασικά κονδύλια
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Τόμας Μπερν:
- Για συνοχή, γεωργία, αλιεία και αγροτικές κοινότητες προβλέπονται 914 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 11% σε σχέση με το τρέχον ΠΔΠ, αλλά μειωμένα κατά 3% έναντι της αρχικής πρότασης της Επιτροπής. Διατηρούνται οι εθνικές κατανομές όπως αναθεωρήθηκαν από την Κυπριακή Προεδρία, με στόχο την προστασία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της πολιτικής συνοχής.
- Για ανταγωνιστικότητα, ευημερία και ασφάλεια προβλέπονται 456 δισ. ευρώ, αύξηση κατά 106% σε σύγκριση με το τρέχον ΠΔΠ και μείωση κατά 13% έναντι της πρότασης της Επιτροπής. Το πακέτο για την ανταγωνιστικότητα υπερβαίνει τα 400 δισ. ευρώ, εστιάζοντας στην ενίσχυση των επενδύσεων, της ευρωπαϊκής οικονομίας και της δημιουργίας θέσεων εργασίας.
- Για Global Europe και εξωτερική δράση της ΕΕ, προβλέπονται 157 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά 31% σε σχέση με το τρέχον ΠΔΠ, αλλά μειωμένα κατά 17% έναντι της πρότασης της Επιτροπής. Διατηρούνται τα κονδύλια για ανάκαμψη και ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, καθώς και 25 δισ. ευρώ αποκλειστικά για ανθρωπιστική βοήθεια.
- Για διοικητικές δαπάνες προβλέπονται 95 δισ. ευρώ, αύξηση κατά 12% έναντι του τρέχοντος ΠΔΠ και μείωση κατά 8,8% σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής.
Νέοι Ίδιοι Πόροι και επόμενα βήματα
Αναφορικά με τους Ίδιους Πόρους, ο Τ. Μπερν ανέφερε ότι η Ιρλανδική Προεδρία προτείνει νέο πακέτο που θα μπορούσε να αποφέρει 55 δισ. ευρώ ετησίως, στοχεύοντας στην εξασφάλιση πρόσθετων εσόδων για την ΕΕ και στον περιορισμό των πιέσεων στις εθνικές συνεισφορές.
Προτείνονται δύο βασικές αλλαγές: αύξηση του ποσοστού απόδοσης στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό των εσόδων από το μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM) από 75% σε 90% και σταδιακή εφαρμογή του ίδιου πόρου που σχετίζεται με το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS).
Ο Ιρλανδός υπουργός παραδέχθηκε ότι η πρόταση δεν μπορεί να ικανοποιήσει όλες τις απαιτήσεις των κρατών-μελών, τονίζοντας πως η επίτευξη συμφωνίας απαιτεί συμβιβασμούς. Οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 15 και 16 Οκτωβρίου, σε επίπεδο ηγετών.
Η πολιτική συμφωνία ως το τέλος του 2026 θεωρείται αναγκαία, ώστε να ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία το 2027 και να τεθεί σε εφαρμογή ο νέος προϋπολογισμός από την 1η Ιανουαρίου 2028, διασφαλίζοντας τη συνέχεια της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.