Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέους κανόνες και ενισχυμένες δικλίδες ασφαλείας για τη μελλοντική Διεύρυνση της ΕΕ, με στόχο να διασφαλιστεί ότι η ένταξη νέων κρατών-μελών δεν θα επηρεάσει αρνητικά το κράτος δικαίου, την αποτελεσματικότητα και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων στην Ένωση.
Σύμφωνα με την πρόταση που φέρει τον τίτλο «Προετοιμασία της ΕΕ για μια ευρύτερη Ένωση», η Επιτροπή εκτιμά ότι η ΕΕ είναι θεσμικά και λειτουργικά έτοιμη να υποδεχθεί νέα μέλη, χωρίς να απαιτείται αλλαγή του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου. Ωστόσο, προτείνεται η προσαρμογή στη λειτουργία των ευρωπαϊκών θεσμών και πολιτικών, καθώς και η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας και των εποπτικών μηχανισμών.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επισήμανε ότι «η διεύρυνση της Ένωσής μας αποτελεί γεωπολιτική επιταγή». Υπογράμμισε ότι η ΕΕ θέτει τις βάσεις ώστε μια μεγαλύτερη Ένωση να είναι ισχυρότερη, πιο ανθεκτική και σταθερά προσηλωμένη στις αξίες και τους κανόνες της.
Όπως τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν, η ΕΕ οφείλει να προετοιμάσει τους θεσμούς και τις πολιτικές της για την ένταξη νέων μελών, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι ο προϋπολογισμός ανταποκρίνεται στις κοινές φιλοδοξίες.
Η Επιτροπή εισηγείται την ενίσχυση των δικλίδων ασφαλείας στις μελλοντικές συνθήκες προσχώρησης, ώστε οι δεσμεύσεις των υποψήφιων χωρών να διατηρούνται και μετά την ένταξή τους.
Προτείνεται οι τομεακές δικλίδες, όπως στους τομείς της οικονομίας, της εσωτερικής αγοράς και της δικαιοσύνης, να μπορούν να ενεργοποιούνται έως και 15 χρόνια μετά την ένταξη, αντί της τρέχουσας τριετούς περιόδου.
Επιπλέον, προτείνεται νέα θεσμική ρήτρα ασφαλείας για σοβαρές παραβιάσεις θεμελιωδών αξιών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σε ακραίες περιπτώσεις, τα μέτρα θα μπορούσαν να φτάσουν στην αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου του νέου κράτους-μέλους στο Συμβούλιο ή στον περιορισμό της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης.
Η επίτροπος αρμόδια για τη Διεύρυνση Μάρτα Κος τόνισε ότι, παρότι η ΕΕ μπορεί να υποδεχθεί νέα κράτη-μέλη, υπάρχουν προκλήσεις, ιδίως όσον αφορά το κράτος δικαίου και την ειλικρινή συνεργασία. Η Επιτροπή στοχεύει σε ισχυρότερα εργαλεία αποτροπής της οπισθοδρόμησης σε αυτούς τους τομείς.
Η εμπειρία της Ουγγαρίας, η οποία έχει κάνει χρήση του δικαιώματος βέτο για να μπλοκάρει αποφάσεις της ΕΕ, αναδεικνύει την ανάγκη για αυστηρότερες δικλίδες, ώστε να διαφυλάσσονται οι κοινές ευρωπαϊκές αξίες.
Ειδική αναφορά γίνεται στην Ουκρανία, με την Επιτροπή να προτείνει ειδικές ρυθμίσεις για τον ουκρανικό αγροτικό τομέα, περιορίζοντας τη χρηματοδοτική στήριξη και την πρόσβαση ευαίσθητων αγροτικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ παράλληλα στηρίζεται η αποκατάσταση της πρόσβασης της Ουκρανίας σε παραδοσιακές αγορές τρίτων χωρών.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης την επιτάχυνση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, με περισσότερες αποφάσεις να λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία αντί ομοφωνίας, σε τομείς όπως οι κυρώσεις, η φορολογική απάτη και η ενεργειακή πολιτική.
Παράλληλα, προτείνεται η χρήση ειδικής πλειοψηφίας για το άνοιγμα διαπραγματευτικών κεφαλαίων και άλλες ενδιάμεσες αποφάσεις κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, με στόχο μια πιο δυναμική διαδικασία Διεύρυνσης.
Η Μάρτα Κος σημείωσε ότι οι θεσμοί πρέπει να γίνουν πιο ευέλικτοι και να λαμβάνουν αποφάσεις ταχύτερα, ώστε μια μεγαλύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι και ισχυρότερη.
Η Επιτροπή προτείνει επίσης σταδιακή ενσωμάτωση των υποψήφιων χωρών σε επιλεγμένες πολιτικές της ΕΕ, υπό προϋποθέσεις και με δυνατότητα αναστολής, σε τομείς όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, η ψηφιακή πολιτική και η άμυνα. Αυτό θα ενισχύσει τη διοικητική τους ετοιμότητα και θα προσφέρει οφέλη σε πολίτες και επιχειρήσεις πριν την πλήρη ένταξη.
Όσον αφορά τον προϋπολογισμό, η Επιτροπή θεωρεί ότι μπορεί να στηρίξει νέα κράτη-μέλη διατηρώντας τις υφιστάμενες προτεραιότητες. Οι υποψήφιες χώρες θα χρηματοδοτούνται αρχικά μέσω του προγράμματος Global Europe και, μετά την προσχώρηση, η χρηματοδότηση θα ενταχθεί στα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης, με πρόσθετους πόρους για συνοχή, γεωργία και διασυνοριακή συνεργασία.
Το πακέτο προτάσεων αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για τη στρατηγική συζήτηση των κρατών-μελών σχετικά με τη Διεύρυνση και τις μεταρρυθμίσεις, ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου. Στο πλαίσιο του πακέτου διεύρυνσης για το 2026, η Επιτροπή σχεδιάζει να παρουσιάσει ενδεικτικούς οδικούς χάρτες για το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, υπό την προϋπόθεση συνέχισης των μεταρρυθμίσεων.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
