Πέθανε ο Πατρίσιο Γκουσμάν, ο σπουδαίος σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ για τη Χιλή

Ο Πατρίσιο Γκουσμάν, διακεκριμένος χιλιανός σκηνοθέτης και δημιουργός εμβληματικών ντοκιμαντέρ για την ανατροπή του Σαλβαδόρ Αγιέντε και το στρατιωτικό πραξικόπημα του Αουγκούστο Πινοτσέτ στη Χιλή, έφυγε από τη ζωή στο Παρίσι σε ηλικία 85 ετών, σύμφωνα με ενημέρωση της συζύγου του στο Γαλλικό Πρακτορείο.

Ο Γκουσμάν, βραβευμένος σε διεθνή φεστιβάλ όπως οι Κάννες και το Βερολίνο, είχε καθιερωθεί ως φύλακας της πολιτικής μνήμης. Ξεχώρισε κυρίως με την πεντάωρη τριλογία «Η Μάχη της Χιλής» (La batalla de Chile), που καταγράφει τα γεγονότα της κυβέρνησης του Σαλβαδόρ Αγιέντε μέχρι και τη δολοφονία του στις 11 Σεπτεμβρίου 1973.

Το έργο αυτό συνεχίζει να θεωρείται από κριτικούς ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ντοκιμαντέρ στην ιστορία του κινηματογράφου.

Μετά το πραξικόπημα του στρατηγού Πινοτσέτ, ο Γκουσμάν συνελήφθη και υπέστη εικονικές εκτελέσεις. Κατάφερε να επιβιώσει και αφιέρωσε τη ζωή του στην ανάδειξη της πρόσφατης ιστορίας της Χιλής.

Όπως είχε δηλώσει το 2010 στο Γαλλικό Πρακτορείο: «Η μνήμη έχει δική της δύναμη βαρύτητας. Τα κράτη που προσπαθούν να θάψουν τα παρελθόντα εγκλήματά τους έλκονται», με αφορμή την επίσημη επιλογή της ταινίας του «Νοσταλγία του φωτός» (Nostalgia de la luz) στο φεστιβάλ των Καννών.

Γεννημένος στις 11 Αυγούστου 1941 στο Σαντιάγο, ο Γκουσμάν εγκατέλειψε τη Χιλή το 1973 και εξορίστηκε αρχικά στην Κούβα, στη συνέχεια στην Ισπανία και τελικά στη Γαλλία, διατηρώντας πάντα το ενδιαφέρον του για την ταραγμένη ιστορία της πατρίδας του.

Στην εξορία συνέχισε να δημιουργεί ντοκιμαντέρ, όπως το «Στο όνομα του Θεού» (En nombre de Dios, 1987), που εξετάζει τη στάση της καθολικής εκκλησίας στη Χιλή κατά τη διάρκεια της δικτατορίας.

Στο «Κορδιγιέρα των Ονείρων» (La Cordillera de los sueños, 2019), που τιμήθηκε με το βραβείο «Ένα βλέμμα» καλύτερου ντοκιμαντέρ στις Κάννες, συνέδεε το μεγαλείο των Άνδεων με την πολιτική καταστολή στη Νότια Αμερική.

Το τελευταίο του ντοκιμαντέρ, «Η φανταστική μου χώρα» (Mi país imaginario, 2022), εστίασε στη μεγάλη κοινωνική εξέγερση που συγκλόνισε τη Χιλή το 2019. Όπως χαρακτηριστικά έλεγε: «Μια χώρα που δεν έχει ντοκιμαντέρ είναι σαν οικογένεια χωρίς οικογενειακό άλμπουμ».

Ο αποχαιρετισμός του πρώην προέδρου της αριστεράς Γκαμπριέλ Μπόριτς, που κυβέρνησε τη Χιλή από το 2022 ως τις αρχές του 2026, ήταν συγκινητικός: «Έφυγε ένας γίγαντας», έγραψε μέσω X.