Το Συμβούλιο των διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/IAEA) αποφάσισε, για πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια, να παραπέμψει το Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, λόγω μη τήρησης των υποχρεώσεών του σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές. Η κίνηση αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της πίεσης προς την Τεχεράνη για συμμόρφωση με τους διεθνείς κανόνες.
Το σχετικό ψήφισμα εγκρίθηκε με 23 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 8 αποχές, με τη Ρωσία, την Κίνα και τον Νίγηρα να ψηφίζουν κατά. Το κείμενο εκφράζει «τη βαθύτατη ανησυχία» του Συμβουλίου για τη συνεχιζόμενη μη συμμόρφωση του Ιράν και ζητά από τον γενικό διευθυντή του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, να ενημερώσει τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και να διαβιβάσει το ψήφισμα, δύο προηγούμενα ψηφίσματα και την τελευταία έκθεση για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Βιέννη, Ρεζά Νατζαφί, χαρακτήρισε το ψήφισμα «πολιτικό εργαλείο» και τόνισε πως η συνεργασία του Ιράν θα περιοριστεί ανάλογα με τις συνθήκες και τις απαιτήσεις ασφάλειας. Μετά τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο του 2025, ο ΔΟΑΕ δεν έχει πλέον πρόσβαση σε αυτές.
Πολλές εγκαταστάσεις επλήγησαν και στον συνεχιζόμενο πόλεμο που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ ο ΔΟΑΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει πρόσβαση. Το ψήφισμα προωθήθηκε από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τις ΗΠΑ, με βασικό κίνητρο, σύμφωνα με τον Αλί Βάεζ του International Crisis Group (ICG), την ανησυχία για τη διάδοση των πυρηνικών, αλλά και την επιδίωξη ορισμένων χωρών να εντείνουν τη νομική και οικονομική πίεση στο Ιράν.
Είναι η πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες που το Συμβούλιο Ασφαλείας θα εξετάσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων του Ιράν, ενώ σύμφωνα με τον Αλί Βάεζ, η παρέμβαση αυτή ενδέχεται να προσκρούσει στη στάση της Ρωσίας και της Κίνας.
Έλλειψη πρόσβασης και ανησυχίες για τη διάδοση των πυρηνικών
Ο ΔΟΑΕ έχει επισημάνει ότι η απουσία πληροφοριών και πρόσβασης αποτελεί «κίνδυνο διάδοσης» των πυρηνικών όπλων και καλεί το Ιράν να αντιμετωπίσει το ζήτημα «με τη μέγιστη σοβαρότητα». Το ψήφισμα ζητά από την Τεχεράνη να δεσμευτεί σε διαπραγματεύσεις χωρίς προϋποθέσεις, ώστε να ενισχυθεί η διεθνής εμπιστοσύνη στον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού της προγράμματος.
Ο Ραφαέλ Γκρόσι ανέφερε ότι η παροχή πρόσβασης στους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ θα είχε «θετικό αντίκτυπο» για το Ιράν. Ωστόσο, η ιρανική αποστολή στη Βιέννη ζήτησε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να σταματήσουν τις «παράνομες επιθέσεις», ενώ κάλεσε τον ΔΟΑΕ να αποφεύγει τη δημοσίευση «μη επαγγελματικών και πολιτικά επηρεασμένων εκθέσεων».
Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων, υποστηρίζοντας το δικαίωμά του στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας. Παραμένει ωστόσο η μοναδική χώρα χωρίς πυρηνικά όπλα που εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδο 60% και διατηρεί μεγάλα αποθέματα, με το όριο αυτό να πλησιάζει το 90% που απαιτείται για κατασκευή πυρηνικής βόμβας και να υπερβαίνει το επιτρεπόμενο 3,67% για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Πριν τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα του Ιουνίου 2025, ο ΔΟΑΕ εκτιμούσε ότι το Ιράν διέθετε περίπου 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου 60%.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
