ΟΗΕ: Χωρίς δικαιοσύνη τα θύματα πολέμου στο Αφγανιστάν

Πολλοί άμαχοι που υπήρξαν θύματα του πολέμου στο Αφγανιστάν την περίοδο 2001-2021 παραμένουν «χωρίς δικαιοσύνη, αποζημιώσεις ή αναγνώριση» για τα δεινά που υπέστησαν, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ. Το θέμα της δικαίωσης των αμάχων και των συνεπειών των συγκρούσεων στη χώρα έρχεται εκ νέου στο προσκήνιο, ενώ η UNAMA επισημαίνει ότι η πλειονότητα των θυμάτων συνεχίζει να στερείται ουσιαστικής στήριξης.

Περισσότεροι από 40.000 άμαχοι έχασαν τη ζωή τους και 77.000 τραυματίστηκαν μέσα σε δύο δεκαετίες συγκρούσεων στο Αφγανιστάν, σύμφωνα με τα στοιχεία της αποστολής του ΟΗΕ. Τα περιστατικά αυτά οφείλονται σε επιθέσεις των Ταλιμπάν, του Ισλαμικού Κράτους, αλλά και σε επιχειρήσεις των αφγανικών ενόπλων δυνάμεων και του διεθνούς συνασπισμού υπό τις ΗΠΑ.

Συγκλονιστικές είναι οι μαρτυρίες από την Καμπούλ, όπου θύματα και οικογένειες εξακολουθούν να αναζητούν δικαίωση. Πολλοί αναφέρουν ότι δεν έχουν λάβει καμία αποζημίωση ή ψυχολογική υποστήριξη, ενώ το 95% όσων μίλησαν στην UNAMA δήλωσε πως αντιμετωπίζει διαρκή ψυχολογικά προβλήματα.

Παρά τις προσπάθειες της προηγούμενης κυβέρνησης του Αφγανιστάν για την εφαρμογή σχεδίου δράσης σχετικά με την Ειρήνη, τη Συμφιλίωση και τη Δικαιοσύνη, το σχέδιο αυτό δεν υλοποιήθηκε πλήρως. Την ίδια στιγμή, η συμφωνία που υπέγραψαν οι ΗΠΑ με τους Ταλιμπάν το 2020 δεν περιλάμβανε αναφορές σε δικαιώματα των θυμάτων ή απονομή δικαιοσύνης.

Μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, υιοθετήθηκε νόμος περί αμνηστίας, χωρίς να υπάρξει δημόσια πρόθεση για διώξεις όσων παραβίασαν το ανθρωπιστικό δίκαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι διεθνείς προσπάθειες για λογοδοσία παραμένουν περιορισμένες, ενώ ελάχιστες δικαστικές υποθέσεις έχουν προχωρήσει σε χώρες όπως η Αυστραλία, η Ολλανδία και η Βρετανία.

Προκλήσεις για το μέλλον και ανάγκη για δικαιοσύνη

Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι η ατιμωρησία για τα εγκλήματα πολέμου στο Αφγανιστάν ενδέχεται να οδηγήσει σε νέα κύματα βίας. Σύμφωνα με τον σύμβουλο του European Institute of Peace, Ρέφικ Χότζιτς, υπάρχουν λύσεις για την ικανοποίηση των προσδοκιών των θυμάτων, οι οποίες πρέπει να προσαρμοστούν στην κουλτούρα και τις δυνατότητες της χώρας.

Η UNAMA καλεί τις αρχές των Ταλιμπάν να δημιουργήσουν μηχανισμό αναζήτησης πληροφοριών για τους αγνοούμενους και να εξετάσουν το παρελθόν των δημοσίων υπαλλήλων, ώστε να αποκλείονται από τις δυνάμεις ασφαλείας όσοι έχουν διαπράξει παραβιάσεις ανθρωπιστικού δικαίου.

Επιπλέον, ο ΟΗΕ ζητά από όλες τις χώρες που είχαν στρατιωτική παρουσία στο Αφγανιστάν να διερευνήσουν ανεξάρτητα ενδεχόμενες παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου. Παρά τη διανομή οικονομικής βοήθειας από την κυβέρνηση των Ταλιμπάν, πολλά θύματα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες, καθώς στερούνται επαρκών πόρων για ιατρική περίθαλψη και εργασία.