Ο Βλαντίμιρ Πούτιν πραγματοποίησε σήμερα την πρώτη του επίσκεψη στις Κουρίλες νήσους στην άπω ανατολή, προκαλώντας την έντονη αντίδραση της Ιαπωνίας, η οποία διεκδικεί το αρχιπέλαγος. Η ιαπωνική κυβέρνηση χαρακτήρισε την επίσκεψη «απολύτως απαράδεκτη», αναδεικνύοντας τη συνεχιζόμενη διαμάχη για την κυριότητα των νησιών.
Οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ιαπωνίας παραμένουν τεταμένες λόγω των Κουρίλων, τις οποίες το Τόκιο θεωρεί υπό σοβιετική κατοχή από το 1945. Η σημερινή επίσκεψη είναι η πρώτη από ρώσο πρόεδρο μετά τον Ντμίτρι Μεντβέντεφ το 2010, ο οποίος είχε επίσης προκαλέσει τη δυσαρέσκεια της Ιαπωνίας με την παρουσία του στα νησιά.
Σύμφωνα με βίντεο που δημοσιοποιήθηκε από το Κρεμλίνο, ο Πούτιν επισκέφθηκε το νησί Ιτουρούπ, αμέσως μετά τη στάση του στη Γιούζνο-Σαχαλίνσκ όπου περιηγήθηκε σε νοσοκομείο. Κατά την παραμονή του στις Κουρίλες, επισκέφθηκε εργοστάσιο επεξεργασίας ψαριών και σχολείο, όπως μεταδίδουν τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης.
Νωρίτερα στη Σαχαλίνη, ο ρώσος πρόεδρος προήδρευσε συνεδρίασης με θέμα την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων της Ρωσίας, σύμφωνα με το πρακτορείο RIA Novosti.
Η ιαπωνική αντίδραση ήταν άμεση. Η πρωθυπουργός Σαναέ Τακαΐτσι δήλωσε: «Αυτή η επίσκεψη (...) πληγώνει τα αισθήματα του ιαπωνικού λαού και είναι απολύτως απαράδεκτη (...) Διαμαρτυρόμαστε έντονα». Υπενθύμισε πως το Τόκιο είχε ζητήσει από τη Μόσχα να μην πραγματοποιηθεί προεδρική επίσκεψη στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι τέτοιες ενέργειες επιδεινώνουν τις διμερείς σχέσεις, ήδη επιβαρυμένες εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία.
Το ιστορικό της διαμάχης για τις Κουρίλες
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ιαπωνία αναβάθμισε τη ρητορική της, χαρακτηρίζοντας τις Κουρίλες «κατεχόμενες παρανόμως» από τη Ρωσία για πρώτη φορά από το 2003. Ο υπουργός Εξωτερικών Τοσίμιτσου Μοτέγκι τόνισε: «Οι Βόρειες Περιοχές αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του εδάφους της Ιαπωνίας, τόσο σε ιστορικό επίπεδο όσο και από την άποψη του διεθνούς δικαίου».
Από την πλευρά του, ο Πούτιν δήλωσε: «Η Ιαπωνία ανέφερε τη Ρωσία ως τη μία από τις κύριες πηγές απειλής. Θέλω να υπογραμμίσω ότι δεν απειλούμε την Ιαπωνία (...) Αντιθέτως αυτή είναι που έχει εδαφικές διεκδικήσεις εναντίον της χώρας μας».
Το αρχιπέλαγος των Κουρίλων, στρατηγικής σημασίας, καταλήφθηκε από τη Σοβιετική Ένωση τις τελευταίες ημέρες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και έκτοτε διατηρείται εκεί ρωσική στρατιωτική παρουσία. Η Μόσχα εκδίωξε τον ιαπωνικό πληθυσμό το 1945 και μετέτρεψε τα νησιά σε αεροπορικές και ναυτικές βάσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Σήμερα, ο πληθυσμός των Κουρίλων ανέρχεται σε περίπου 20.000 ρώσους πολίτες, που ζουν σε απαιτητικές κλιματικές συνθήκες. Τα νησιά διαθέτουν σημαντικά κοιτάσματα μεταλλευμάτων, κυρίως χρυσού και ασημιού, καθώς και πλούσιες αλιευτικές ζώνες.