Το ιαπωνικό κοινοβούλιο ενέκρινε σήμερα την αναθεώρηση του νόμου περί αυτοκρατορικής διαδοχής, διατηρώντας ωστόσο τον αποκλεισμό των γυναικών από τον θρόνο. Η απόφαση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις δημοσκοπήσεις που δείχνουν ευρεία λαϊκή υποστήριξη στην ιδέα της γυναικείας διαδοχής.
Το μέλλον του αυτοκρατορικού οίκου, του οποίου τα μέλη θεωρούνται απόγονοι της θεάς του ήλιου Αματεράσου, εξαρτάται σήμερα από τον πρίγκιπα Χισαχίτο, 19 ετών, ανιψιό του 66χρονου αυτοκράτορα Ναρουχίτο. Αν ο πρίγκιπας δεν αποκτήσει γιο, η γραμμή διαδοχής κινδυνεύει να εκλείψει, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.
Στην ιστορία της Ιαπωνίας, γυναίκες ανέβηκαν στον θρόνο των Χρυσανθέμων οκτώ φορές, με τελευταία περίπτωση πριν από περίπου 250 χρόνια. Ωστόσο, οι βασιλείες τους είχαν συνήθως προσωρινό χαρακτήρα. Ο νόμος του 1889 για τον αυτοκρατορικό οίκο, όπως και ο ισχύων από το 1947, προβλέπει ότι μόνο άνδρες της πατρικής γραμμής μπορούν να γίνουν αυτοκράτορες.
Αυτό αποκλείει την πριγκίπισσα Άικο, 24 ετών, κόρη του Ναρουχίτο, καθώς και τις δύο μεγαλύτερες αδελφές του Χισαχίτο, από κάθε πιθανότητα διαδοχής. Αν και ο μονάρχης δεν έχει πολιτικό ρόλο από το 1947, διατηρεί υψηλό συμβολικό κύρος.
Νέοι κανόνες και αντιδράσεις
Η αναθεώρηση επιτρέπει την επιστροφή μακρινών αρρένων συγγενών, ηλικίας άνω των 15 ετών και άγαμων, στην αυτοκρατορική οικογένεια μέσω υιοθεσίας. Οι συγγενείς αυτοί προέρχονται από 11 κλάδους που αποκόπηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, με κοινό πρόγονο του νυν αυτοκράτορα από τον 15ο αιώνα.
Παράλληλα, οι νέοι κανόνες καταργούν τη διάταξη που αφαιρούσε τον τίτλο από τις γυναίκες της οικογένειας όταν παντρεύονταν κοινό θνητό. Το 2021, η πρώην πριγκίπισσα Μάκο Κομούρο εγκατέλειψε την οικογένεια μετά τον γάμο της με συμφοιτητή της.
Η νομοθεσία εγκρίθηκε ύστερα από εκτενείς διαβουλεύσεις στο κυβερνών κόμμα υπό την ηγεσία της Σαναέ Τακαΐτσι, η οποία αντιτίθεται στη γυναικεία διαδοχή. Ο Σεϊτσίρο Μουρακάμι, βετεράνος του Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος, χαρακτήρισε «εντελώς σκανδαλώδες» τον αποκλεισμό της πριγκίπισσας Άικο από τη διαδοχή.
Αντίθετη η κοινή γνώμη
Ο Ασαχίρο Κούνι, πρώην μέλος της αυτοκρατορικής οικογένειας, δήλωσε ότι η ιδέα της υιοθεσίας μακρινών αρρένων συγγενών δεν είναι ρεαλιστική, επισημαίνοντας ότι «σε ηλικία 15 ετών, κάποιος έχει μεγαλώσει αναπνέοντας τον αέρα της ελευθερίας» και δύσκολα θα προσαρμοστεί στη ζωή της αυλής.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εφημερίδας Mainichi, μόλις 23% των Ιαπώνων στηρίζουν την ιδέα επανένταξης αρρένων συγγενών, ενώ 34% αντιτίθενται. Αντιθέτως, πάνω από 70% τάσσονται υπέρ της ανάδειξης γυναίκας αυτοκράτειρας και 40% υπέρ διαδοχής από μητρική γραμμή.
Η αυτοκρατορική οικογένεια αριθμεί σήμερα 16 μέλη, εκ των οποίων πέντε άνδρες. Ο καθηγητής Χιντέγια Καουανίσι του Πανεπιστημίου της Ναγκόγια σημείωσε ότι το νέο πλαίσιο «δεν αντανακλά την κοινή γνώμη» και ότι το κυβερνών κόμμα επιδιώκει να διατηρήσει την αποκλειστικά ανδρική διαδοχή για λόγους πολιτικής βάσης.
«Πιστεύω ότι οι τροπολογίες αυτές ενέχουν κίνδυνο να εξασθενήσουν την υποστήριξη του κοινού στο συμβολικό αυτοκρατορικό σύστημα», πρόσθεσε ο ίδιος.