ΗΠΑ: Το Ανώτατο Δικαστήριο προστατεύει τη Λίζα Κουκ από απόλυση Τραμπ

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ απέρριψε την προσπάθεια του Ρεπουμπλικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να απομακρύνει τη διοικήτρια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, Λίζα Κουκ, υπερασπιζόμενο την ανεξαρτησία της Fed απέναντι σε μια άνευ προηγουμένου παρέμβαση του Λευκού Οίκου.

Με ψήφους 5 έναντι 4, το δικαστήριο μπλόκαρε την κίνηση του Τραμπ, η οποία θα αποτελούσε την πρώτη απόλυση μέλους του διοικητικού συμβουλίου της Fed από το 1913, όταν το Κογκρέσο ίδρυσε τον θεσμό. Κατά τη δεύτερη θητεία του στην προεδρία, ο Τραμπ συνεχίζει να δοκιμάζει τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας του.

Στις 20 Φεβρουαρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε ήδη εκδώσει απόφαση με σημαντικές οικονομικές συνέπειες για την κυβέρνηση Τραμπ, ακυρώνοντας το μεγαλύτερο μέρος των παγκόσμιων δασμών που είχε επιβάλει ο πρόεδρος.

Στην υπόθεση της Κουκ, της πρώτης Αφροαμερικανής διοικήτριας της Fed, ο Τραμπ επικαλέστηκε ανεπιβεβαίωτους ισχυρισμούς περί στεγαστικής απάτης. Η ίδια υποστήριξε ότι οι κατηγορίες χρησιμοποιήθηκαν ως πρόσχημα για την απομάκρυνσή της, λόγω διαφωνιών στη νομισματική πολιτική.

Οι δικαστές απέρριψαν το αίτημα του υπουργείου Δικαιοσύνης να ακυρωθεί η εντολή που απαγόρευε την απόλυσή της έως ότου ολοκληρωθεί η δικαστική διερεύνηση.

Η ανεξαρτησία της Fed και οι πολιτικές πιέσεις

Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ αποτελεί τον σημαντικότερο θεσμό της παγκόσμιας οικονομίας, καθορίζοντας το κόστος δανεισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες και πέραν αυτών. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025, ο Τραμπ έχει στρέψει επανειλημμένα τα πυρά του κατά της Fed.

Η Κουκ είχε διοριστεί από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν το 2022, με θητεία έως το 2038. Παράλληλα, η κυβέρνηση διεξήγαγε ποινική έρευνα εις βάρος του τότε προέδρου της Fed, Τζερόμ Πάουελ, ο οποίος είχε διοριστεί από τον ίδιο τον Τραμπ. Η έρευνα τέθηκε τελικά στο αρχείο και ο Πάουελ, με τη λήξη της θητείας του τον Μάιο, παρέδωσε τη διοίκηση στον Κέβιν Γουόρς, επιλογή του προέδρου Τραμπ.

Το νομικό πλαίσιο και η δικαστική κρίση

Ο Νόμος περί Ομοσπονδιακής Τράπεζας του 1913 προβλέπει ότι οι διοικητές μπορούν να απομακρυνθούν μόνο «για βάσιμο λόγο». Ωστόσο, δεν καθορίζει ποιοι είναι αυτοί οι λόγοι ούτε τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί.

Ο Τραμπ ανακοίνωσε την απόλυση της Κουκ στις 25 Αυγούστου 2025, δημοσιεύοντας σχετική επιστολή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επικαλέστηκε καταγγελίες του τότε Διευθυντή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Χρηματοδότησης Στέγασης, Μπιλ Πούλτι, σχετικά με στεγαστικά δάνεια της Κουκ για αγορές κατοικιών στο Μίσιγκαν και την Ατλάντα.

Η περιφερειακή δικαστής Τζία Κομπ έκρινε ότι η απόπειρα απομάκρυνσης χωρίς προειδοποίηση ή ακρόαση παραβιάζει το δικαίωμα της Κουκ σε δίκαιη δίκη, βάσει της Πέμπτης Τροπολογίας. Επιπλέον, σημείωσε πως οι κατηγορίες δεν συνιστούν επαρκή νομικό λόγο για την απόλυσή της, καθώς αφορούσαν γεγονότα προγενέστερα του διορισμού της.

Το Εφετείο της Περιφέρειας της Κολούμπια απέρριψε το αίτημα του Τραμπ να ακυρωθεί η εντολή της Κομπ, οδηγώντας την υπόθεση στο Ανώτατο Δικαστήριο. Με την απόφασή του, το Ανώτατο Δικαστήριο ξεκαθάρισε ότι, αν και ο πρόεδρος έχει την εξουσία να απολύει αξιωματούχους για «βάσιμους λόγους», αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να ενεργεί «για οποιονδήποτε λόγο ή χωρίς κανέναν λόγο».