Οι πρωθυπουργοί της Αυστραλίας και του Βανουάτου υπέγραψαν στην Καμπέρα τη συμφωνία του «Νακαμάλ», η οποία απαγορεύει τη δημιουργία ξένης στρατιωτικής βάσης στο αρχιπέλαγος του Ειρηνικού. Η συμφωνία αυτή έρχεται σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αντιπαλότητας ανάμεσα στην Κίνα και τους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή.
Η συμφωνία υπεγράφη από τον πρωθυπουργό της Αυστραλίας Άντονι Αλμπανέζι και τον ομόλογό του του Βανουάτου Τζόθαμ Νάπατ, δεσμεύοντας την Καμπέρα να προσφέρει αυξημένη οικονομική βοήθεια στο Βανουάτου, του οποίου κύριος εξωτερικός πιστωτής είναι η Κίνα.
«Θα επιτρέψει στην Αυστραλία να έχει τη βεβαιότητα ότι δεν θα υπάρξει ξένη στρατιωτική βάση», δήλωσε ο Αλμπανέζι στους δημοσιογράφους. Ο ίδιος πρόσθεσε πως «καταλήξαμε σε μια ισορροπημένη συμφωνία που θα προστατεύσει τη συλλογική και ατομική ασφάλειά μας καθώς και την κυριαρχία μας».
Το Βανουάτου βρίσκεται στο επίκεντρο της στρατηγικής αντιπαράθεσης στον Νότιο Ειρηνικό, όπου το κινεζικό Πολεμικό Ναυτικό έχει πραγματοποιήσει πολλούς ενδιάμεσους σταθμούς. Το Πεκίνο έχει χρηματοδοτήσει την επέκταση προβλήτας στο Λουγκανβίλ, προκαλώντας ανησυχία στην Καμπέρα και την Ουάσινγκτον για πιθανή δημιουργία κινεζικής ναυτικής βάσης.
Η Κίνα και το Βανουάτου έχουν δηλώσει ότι η προβλήτα προορίζεται αποκλειστικά για χρήση από κρουαζιερόπλοια. «Ελπίζουμε πως οι εν λόγω χώρες θα έχουν με τα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού μια συνεργασία που συμβάλλει πραγματικά στην ανάπτυξη και τη σταθερότητα της περιοχής», ανέφερε ο εκπρόσωπος της κινεζικής διπλωματίας Γκούο Ζιακούν, προειδοποιώντας ότι «δεν πρέπει να εκμεταλλεύονται το γεγονός αυτό για να επιδοθούν σε γεωπολιτικά παιχνίδια».
Ο Νάπατ δήλωσε πως το κοινοβούλιο του Βανουάτου έχει εγκρίνει νόμο «για να απαγορεύσει τυχόν στρατιωτικοποίηση κρίσιμων υποδομών μας». Η συμφωνία, σύμφωνα με το κείμενο που είδε το Γαλλικό Πρακτορείο, προβλέπει ότι «το Βανουάτου δεν θα επιτρέψει το έδαφός του να χρησιμοποιηθεί για μία ξένη στρατιωτική βάση ή υποδομή».
Το κείμενο αναγνωρίζει επίσης την Αυστραλία ως «τον κύριο και ιστορικό εταίρο του Βανουάτου στο πεδίο της διατήρησης της τάξης». Η Κίνα, από την πλευρά της, έχει ενισχύσει τη συνεργασία της με το Βανουάτου, προσφέροντας εξοπλισμό όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη, περιπολικά σκάφη και οχήματα στην αστυνομία της χώρας.
Τα τελευταία χρόνια, το Πεκίνο έχει χρηματοδοτήσει έργα υποδομής στο Βανουάτου, όπως δρόμους, διοικητικά κτίρια και ένα νέο μέγαρο για τον πρόεδρο της χώρας. Παράλληλα, η Αυστραλία επιδιώκει να ενισχύσει τους δεσμούς της με τα νησιωτικά κράτη του Νότιου Ειρηνικού, παρέχοντας σημαντική οικονομική υποστήριξη σε χώρες όπως το Τουβαλού, το Ναούρου και την Παπούα-Νέα Γουινέα, ως απάντηση στις κινεζικές πρωτοβουλίες.