Τι είναι ο «Εμποδισμός Ωμέγα» που φέρνει καύσωνα στη Δυτική Ευρώπη;

Ο καύσωνας στη Δυτική Ευρώπη, που έχει προκαλέσει πάνω από 40 θανάτους μόνο στη Γαλλία, αποδίδεται σε ένα ιδιαίτερο μετεωρολογικό φαινόμενο γνωστό ως «Εμποδισμός Τύπου Ωμέγα».

Το φαινόμενο αυτό, γνωστό και ως Omega Block, πήρε το όνομά του από το σχήμα του ελληνικού γράμματος Ω. Πρόκειται για μια «φούσκα» θερμού αέρα (αντικυκλώνας) που εγκλωβίζεται ανάμεσα σε δύο συστήματα χαμηλής πίεσης, διακόπτοντας την κανονική ροή του αεροχειμάρρου. Συνήθως, ο αεροχείμαρρος μετακινεί τα καιρικά συστήματα από τα δυτικά προς τα ανατολικά, όμως στο φαινόμενο Ωμέγα η ροή αυτή διαταράσσεται, με αποτέλεσμα ο θερμός αέρας να παραμένει στάσιμος πάνω από μια περιοχή.

Οι «Εμποδισμοί Τύπου Ωμέγα» μπορεί να διαρκέσουν από τρεις έως δέκα ημέρες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις επιμένουν ακόμη και για εβδομάδες. Κατά τη διάρκειά τους, το υψηλό βαρομετρικό στο κέντρο δημιουργεί θερμές και ξηρές συνθήκες, περιορίζοντας τον σχηματισμό νεφών και επιτρέποντας την άνοδο της θερμοκρασίας.

Αυτό το μετεωρολογικό μοτίβο έχει οδηγήσει σε ακραίες θερμοκρασίες στη Γαλλία και την Ισπανία, όπου ο υδράργυρος ξεπέρασε τους 40 βαθμούς Κελσίου. Αντίθετα, στις περιοχές που βρίσκονται υπό την επίδραση των συστημάτων χαμηλής πίεσης, επικρατούν ψυχρότερες και βροχερές συνθήκες. Η Βρετανία βρίσκεται στο όριο μεταξύ των δύο αυτών συστημάτων, με αποτέλεσμα έντονη ζέστη στα νότια και ανατολικά και πιο δροσερό, υγρό καιρό στα βορειοδυτικά, σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία Met Office.

Η επίδραση της κλιματικής αλλαγής

Οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη καταλήξει στο πώς η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη συχνότητα των φαινομένων «Εμποδισμού». Ωστόσο, υπάρχει ευρεία επιστημονική συναίνεση ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των καυσώνων.

Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν ανεβάσει τη μέση θερμοκρασία της Γης κατά περίπου 1,3 βαθμό Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή. Αυτό σημαίνει ότι οι καύσωνες ξεκινούν πλέον από μια θερμότερη βάση, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται υψηλότερες θερμοκρασίες.

Σύμφωνα με την Κλερ Μπαρνς, ερευνήτρια στο Imperial College του Λονδίνου, οι ευρωπαϊκοί καύσωνες είναι σήμερα κατά 2 έως 4 βαθμούς θερμότεροι απ’ ό,τι θα ήταν χωρίς την ανθρωπογενή υπερθέρμανση. Έτσι, όταν εκδηλώνονται φαινόμενα όπως οι «Εμποδισμοί Τύπου Ωμέγα», η ένταση της ζέστης γίνεται ακόμη πιο αισθητή.