Οι Ηνωμένες Πολιτείες έδωσαν σε ενημέρωση δημοσιογράφων το περίγραμμα του Μνημονίου Κατανόησης με το Ιράν, ενός κειμένου 14 βασικών σημείων που στοχεύει στον τερματισμό του πολέμου, στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και στην έναρξη διαπραγματεύσεων για μια τελική συμφωνία εντός 60 ημερών.
Το σχέδιο προβλέπει άμεση κατάπαυση των στρατιωτικών επιχειρήσεων, σταδιακή άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, εξαιρέσεις για τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου και μελλοντική συζήτηση για τις κυρώσεις, τα παγωμένα κεφάλαια και το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Το κείμενο παρουσιάστηκε την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ ολοκλήρωνε την παρουσία του στη Σύνοδο Κορυφής των G7.
Η δημοσιοποίηση των βασικών όρων έρχεται μετά από ημέρες έντονων εικασιών για το περιεχόμενο της συμφωνίας και για το αν οι προβλέψεις της είναι ιδιαίτερα ευνοϊκές για την ιρανική πλευρά.
Το πρώτο σημείο του Μνημονίου προβλέπει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και οι σύμμαχοί τους στον πόλεμο ανακοινώνουν τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Οι δύο πλευρές δεσμεύονται να μην ξεκινήσουν νέο πόλεμο ή στρατιωτική επιχείρηση η μία εναντίον της άλλης και να απέχουν από την απειλή ή χρήση βίας.
Το δεύτερο σημείο αφορά τον αμοιβαίο σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας. Ουάσινγκτον και Τεχεράνη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις η μία της άλλης.
Το τρίτο σημείο ορίζει ότι οι δύο χώρες θα διαπραγματευθούν και θα επιδιώξουν να καταλήξουν σε τελική συμφωνία μέσα σε 60 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης μόνο εφόσον υπάρξει αμοιβαία συναίνεση.
Το τέταρτο σημείο προβλέπει ότι, αμέσως μετά την υπογραφή του Μνημονίου, οι ΗΠΑ θα αρχίσουν τη διαδικασία άρσης του ναυτικού αποκλεισμού κατά του Ιράν και κάθε άλλου περιορισμού ή παρεμπόδισης.
Ο πλήρης τερματισμός του αποκλεισμού θα πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 30 ημερών, ενώ η ναυτιλιακή κίνηση θα αποκαθίσταται σταδιακά σε επίπεδα αντίστοιχα με την προπολεμική περίοδο.
Το πέμπτο σημείο αφορά τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν δεσμεύεται να καταβάλει προσπάθειες για την ασφαλή διέλευση εμπορικών πλοίων, χωρίς επιβολή τελών για 60 ημέρες, από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα.
Η πλήρης αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας προβλέπεται εντός 30 ημερών, με δεδομένη την ανάγκη απομάκρυνσης τεχνικών και στρατιωτικών εμποδίων, καθώς και εκκαθάρισης ναρκών.
Το έκτο σημείο προβλέπει ότι οι ΗΠΑ, μαζί με περιφερειακούς εταίρους, θα καταρτίσουν σχέδιο τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Ο μηχανισμός εφαρμογής του σχεδίου θα οριστικοποιηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.
Το έβδομο σημείο αφορά τις κυρώσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να τερματίσουν, βάσει συμφωνημένου χρονοδιαγράμματος, όλες τις κυρώσεις κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αποφάσεων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας και μονομερών αμερικανικών κυρώσεων.
Το όγδοο σημείο επικεντρώνεται στο πυρηνικό πρόγραμμα. Το Ιράν επαναβεβαιώνει ότι δεν θα αποκτήσει ούτε θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα. Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφωνούν να ρυθμίσουν το ζήτημα των αποθεμάτων εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού μέσω μηχανισμού που θα συμφωνηθεί αμοιβαία, με επιτόπια υποβάθμιση του εμπλουτισμού υπό την εποπτεία της IAEA ως ελάχιστη μέθοδο.
Το ένατο σημείο προβλέπει ότι οι δύο πλευρές θα συζητήσουν το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου και κάθε άλλο θέμα που συνδέεται με τις πυρηνικές ανάγκες του Ιράν, στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας.
Το δέκατο σημείο προβλέπει διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος μέχρι την τελική συμφωνία. Το Ιράν θα διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ οι ΗΠΑ δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα αναπτύξουν πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή.
Το ενδέκατο σημείο προβλέπει ότι το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα εκδίδει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετρελαϊκών προϊόντων και παραγώγων, καθώς και για τις σχετικές τραπεζικές, ασφαλιστικές και μεταφορικές υπηρεσίες.
Το δωδέκατο σημείο αφορά τα δεσμευμένα ή περιορισμένα ιρανικά κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία. Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να τα καταστήσουν πλήρως διαθέσιμα προς χρήση, με τις διαδικασίες αποδέσμευσης να συμφωνούνται κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Το δέκατο τρίτο σημείο προβλέπει τη σύσταση εκτελεστικού μηχανισμού παρακολούθησης, ο οποίος θα ελέγχει την εφαρμογή του Μνημονίου και τη μελλοντική συμμόρφωση των δύο πλευρών με την τελική συμφωνία.
Το δέκατο τέταρτο σημείο ορίζει ότι, μετά την υπογραφή του Μνημονίου και εφόσον αρχίσει η εφαρμογή των άμεσων μέτρων, οι ΗΠΑ και το Ιράν θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία επί των υπόλοιπων θεμάτων.
Το τελικό κείμενο προβλέπει επίσης ότι η συμφωνία θα επικυρωθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ώστε να αποκτήσει διεθνές νομικό βάρος.
Αντιδράσεις και ερωτήματα για τις παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη
Ωστόσο, η συμφωνία προκαλεί ήδη πολιτικές και διπλωματικές αντιδράσεις. Ανάλυση των New York Times επισημαίνει ότι το κείμενο δεν θυμίζει «άνευ όρων παράδοση» του Ιράν, όπως είχε αρχικά ζητήσει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Αντίθετα, η Τεχεράνη φαίνεται να εξασφαλίζει κρίσιμες παραχωρήσεις, όπως την επανεκκίνηση των εξαγωγών πετρελαίου, την πιθανή αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και ρόλο στη μελλοντική διαχείριση των Στενών του Ορμούζ.
Η ίδια ανάλυση σημειώνει ότι το οικονομικό χάος και η πίεση στις αγορές ενέργειας λειτούργησαν ως βασικό όπλο του Ιράν.
Ο ίδιος ο Τραμπ φέρεται να δήλωσε ότι δεν ήθελε να δει μια οικονομική καταστροφή, αναγνωρίζοντας πως η συνέχιση του πολέμου θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή διαταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό των ΗΠΑ καταγράφονται αντιδράσεις τόσο από Δημοκρατικούς όσο και από Ρεπουμπλικάνους. Πρώην αξιωματούχοι της κυβέρνησης Ομπάμα βλέπουν στη συμφωνία παραχωρήσεις παρόμοιες με εκείνες που ο Τραμπ είχε καταγγείλει στο παρελθόν, ενώ σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικάνοι εκφράζουν ανησυχία ότι το Ιράν διατήρησε σημαντικά διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
