Η Ουκρανία προχώρησε στην ταφή του εθνικιστή ηγέτη Αντρίι Μέλνικ στη γενέτειρά του, στο πλαίσιο του σχεδίου για τη δημιουργία του Πανθέου Εθνικών Ηρώων, εν μέσω του συνεχιζόμενου πολέμου με τη Ρωσία. Η τελετή πραγματοποιήθηκε με επίσημες τιμές, αν και το παρελθόν του Μέλνικ ως συνεργάτη των Ναζί παραμένει αμφιλεγόμενο.
Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος κατάγεται από οικογένεια Εβραίων, παρέστη στην τελετή στο εθνικό μνημείο του στρατού στην περιοχή του Κιέβου. Εκεί ενταφιάζονται κυρίως οι πεσόντες του πολέμου με τη Ρωσία. Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε τον Μέλνικ «μεγάλη ουκρανική προσωπικότητα».
Ο Αντρίι Μέλνικ, που πέθανε το 1964, υπήρξε επικεφαλής ενός παρακλαδιού της Οργάνωσης Ουκρανών Εθνικιστών (OUN) του Στεπάν Μπαντέρα. Η οργάνωση πολέμησε τους Σοβιετικούς για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, ωστόσο συνεργάστηκε με τη ναζιστική Γερμανία και συμμετείχε σε εγκλήματα του Ολοκαυτώματος. Μέλη της OUN είχαν ενταχθεί στις δυνάμεις των SS και συμμετείχαν στις σφαγές Εβραίων και Πολωνών στη Βολυνία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Πολλοί άνθρωποι πραγματικά πάλεψαν για να επιστρέψουν στην Ουκρανία τους ήρωές της – πρόσωπα προερχόμενα από διαφορετικούς πολιτικούς ορίζοντες, η μοίρα των οποίων δεν ήταν εύκολη, όμως ενώθηκαν από την πίστη τους στην Ουκρανία», ανέφερε ο Ζελένσκι στην ομιλία του.
Η σορός του Μέλνικ και της συζύγου του επαναπατρίστηκαν από το Λουξεμβούργο την περασμένη εβδομάδα με τιμές. Ο Μέλνικ είχε φυλακιστεί για μικρό διάστημα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Ζαξενχάουζεν το 1944, όταν οι στόχοι του για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας συγκρούστηκαν με εκείνους του Χίτλερ.
Η ιστορική και κοινωνική διάσταση
Μετά τον πόλεμο, ο Μέλνικ έζησε στο εξωτερικό και πέθανε «σχεδόν ξεχασμένος» από τους Ουκρανούς, όπως επισήμανε ο ιστορικός Γιαροσλάβ Γκρίτσακ στο Γαλλικό Πρακτορείο. Κατά τον ίδιο, η ρωσική εισβολή το 2022 «άλλαξε τα δεδομένα», καθώς η Ουκρανία αναζητά πλέον «αντιρωσικά σύμβολα».
Η κοινωνιολόγος Άννα Κολέν Λεμπέντεφ, ειδικευμένη στις μετασοβιετικές κοινωνίες, σημείωσε ότι η προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και οι πόλεμοι που ακολούθησαν οδήγησαν στην εκλαΐκευση των εθνικιστικών ιδεών. «Οι άνθρωποι οδηγούνται να θεωρούν ότι ο εθνικιστικός αγώνας είναι δίκαιος, υποτιμώντας σχεδόν αυτόματα τη σκοτεινή πλευρά αυτών των κινημάτων», ανέφερε. Όπως τόνισε, η αποκατάσταση τέτοιων προσώπων δεν σημαίνει ότι το ουκρανικό κράτος επισημοποιεί την ιδεολογία τους.
Πολιτικές ευαισθησίες και διεθνείς αντιδράσεις
Η συνεργασία των εθνικιστών με τους Ναζί παραμένει ένα ευαίσθητο ζήτημα, καθώς η Ρωσία επιχειρεί να δικαιολογήσει την εισβολή της με το επιχείρημα της «αποναζιστικοποίησης» της Ουκρανίας. Το Κίεβο, από την πλευρά του, χαρακτηρίζει τη ρωσική επίθεση «ιμπεριαλιστικό πόλεμο».
Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι προγραμματίζεται ο επαναπατρισμός και άλλων «Ουκρανών ηρώων», όπως του ιδρυτή της OUN Γιεβχέν Κονοβάλετς, που δολοφονήθηκε στην Ολλανδία το 1938. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, το Κίεβο ασκεί πιέσεις προς τη Γερμανία για την επιστροφή του λειψάνου του Στεπάν Μπαντέρα.
Η αποθέωση αυτών των προσώπων ενδέχεται να προκαλέσει εντάσεις στις σχέσεις της Ουκρανίας με την Πολωνία, έναν από τους βασικούς συμμάχους της στον πόλεμο με τη Ρωσία. Μέχρι στιγμής, ούτε η Πολωνία ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν σχολιάσει δημόσια τον ενταφιασμό του Μέλνικ.
«Δεν είναι παρά μόνο ένα πρώτο βήμα», κατέληξε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
