Μετανάστευση στη Μεσόγειο με λιγότερες απόπειρες αλλά περισσότερα θύματα: οι χειμερινές καταιγίδες, οι περίπλοκες επιχειρήσεις διάσωσης και το κλείσιμο συνόρων αυξάνουν τους κινδύνους για όσους επιχειρούν να φτάσουν στην Ευρώπη, σύμφωνα με ερευνητές και μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Τουλάχιστον 655 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή αγνοούνται στη Μεσόγειο μεταξύ Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου 2026, έναντι 287 την ίδια περίοδο πέρυσι. Πρόκειται για υπερδιπλάσιο αριθμό και ρεκόρ από το 2014, όταν ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) άρχισε να τηρεί στοιχεία.
Από τις 15 έως τις 25 Ιανουαρίου, ο ΔΟΜ κατέγραψε στην κεντρική Μεσόγειο – την πιο θανατηφόρα μεταναστευτική οδό παγκοσμίως – 104 θύματα σε τρία ναυάγια μεταξύ Λιβύης και Τυνησίας.
«Ο αριθμός αυτών των τραγωδιών οφείλεται στις ακραίες μετεωρολογικές συνθήκες», ανέφερε η Frontex, αναφερόμενη στην καταιγίδα Χάρι που έπληξε σφοδρά τις μεσογειακές ακτές.
Ο ευρωπαϊκός οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex) εξέφρασε ικανοποίηση για τη μείωση κατά το ήμισυ των παράτυπων διελεύσεων μεταναστών την περίοδο αυτή, καταδικάζοντας παράλληλα «τα εγκληματικά δίκτυα διακινητών» που «δεν διστάζουν να στέλνουν απελπισμένους ανθρώπους στη θάλασσα με αυτοσχέδια πλοιάρια».
Λιγότερες διελεύσεις αλλά περισσότερα θύματα: τα δύο φαινόμενα συνδέονται, εξηγεί ο Αρνό Μπανός, ερευνητής του Εθνικού Κέντρου Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), ειδικευμένος στη θαλάσσια μετανάστευση.
«Όσο περισσότερη πίεση ασκούμε για να εμποδίσουμε τις αναχωρήσεις, τόσο περισσότερο δημιουργούμε τις ιδανικές συνθήκες για τους διακινητές. Μπορούν να αναγκάσουν τους μετανάστες να ξεκινήσουν επικίνδυνα, ακόμη και καταστροφικά ταξίδια», σημειώνει, τονίζοντας ότι πλέον πολλοί αναχωρούν ακόμη και σε κακές καιρικές συνθήκες.
Οι συμφωνίες της Ιταλίας με την Τυνησία και τη Λιβύη, που στοχεύουν στον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών, ανάγκασαν τα δίκτυα διακινητών να αλλάξουν σημεία αναχώρησης – από την Τρίπολη προς τη Μιζράτα στη Λιβύη ή προς τη βόρεια Τυνησία, με προορισμό τη Σαρδηνία, όπως παρατηρεί ο ερευνητής.
«Το ταξίδι γίνεται μεγαλύτερο και ιδιαίτερα εκτεθειμένο σε ανέμους και ισχυρά ρεύματα. Τα περάσματα είναι λιγότερο ελεγχόμενα και οι βάρκες λιγότερο ορατές στους διασώστες», εξηγεί ο Μπανός.
Επιπλέον, η είσοδος μέσω των Βαλκανίων, «η μοναδική χερσαία οδός για να εισέλθει κάποιος στην Ευρώπη από τα νότια, είναι σχεδόν εντελώς αποκλεισμένη, επομένως απομένει μόνο η θάλασσα», προσθέτει.
Αύξηση κινδύνων και εμπόδια στις διασώσεις
«Τελικά δημιουργούμε έναν υπερβολικό κίνδυνο: όσο περισσότερο λέμε ότι θέλουμε να ασφαλίσουμε τα σύνορα για ανθρωπιστικούς λόγους, τόσο περισσότερο αυξάνουμε τον κίνδυνο. Είναι ένας φαύλος κύκλος», υπογραμμίζει ο ερευνητής.
Οι ΜΚΟ καταδικάζουν τα «εμπόδια» στις επιχειρήσεις θαλάσσιας διάσωσης λόγω των ολοένα και πιο επαχθών διαδικασιών και των νέων κανόνων αποβίβασης που επιβάλλουν χώρες.
«Οι ιταλικές αρχές απαιτούν από τα σκάφη των ΜΚΟ να αποβιβάζουν τους ανθρώπους αμέσως μετά την πρώτη διάσωση και σε λιμάνια που συχνά απέχουν πάνω από χίλια χιλιόμετρα. Αυτό μπορεί να μας αναγκάσει να αγνοήσουμε άλλες κλήσεις κινδύνου, κάτι που είναι σαφώς παράνομο», δηλώνει η Τζούλια Μέσμερ, εκπρόσωπος της Sea-Watch.
Η γερμανική ΜΚΟ ζητεί «ένα όσο το δυνατόν πιο ευρύ ευρωπαϊκό πρόγραμμα διάσωσης στη θάλασσα» και καταγγέλλει την ανάθεση επιχειρήσεων σε «λιβυκές πολιτοφυλακές που δεν διστάζουν να πυροβολήσουν σκάφη που βρίσκονται σε κίνδυνο».
Ένας ακόμη λόγος που ωθεί τους μετανάστες να αναλαμβάνουν κινδύνους, σύμφωνα με ΜΚΟ, είναι ο περιορισμός των νόμιμων οδών εισόδου στην Ευρώπη.
Η Γερμανία, που υποδέχτηκε περίπου ένα εκατομμύριο Σύρους, Αφγανούς και Ιρακινούς πρόσφυγες το 2015, έχει έκτοτε αυστηροποιήσει τους κανόνες για επανένωση οικογενειών και παροχή υπηκοότητας. Η Βρετανία, από την άλλη, ανακοίνωσε το τέλος των φοιτητικών θεωρήσεων εισόδου για πολίτες από το Αφγανιστάν, το Καμερούν, το Σουδάν και τη Μιανμάρ.
«Αυτό που δεν λέει η Frontex είναι ότι τα εγκληματικά δίκτυα λειτουργούν εκεί όπου υπάρχει ζήτηση, επειδή οι συνθήκες διαβίωσης στις χώρες προέλευσης ή διέλευσης είναι άθλιες και δεν υπάρχουν νόμιμοι τρόποι για να φτάσει κανείς εδώ», σχολιάζει ο Φίλιπο Φούρι, ανθρωπολόγος και συγγραφέας βιβλίου για τους θανάτους στη Μεσόγειο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
