Στη μάχη των μεγάλων εκπτώσεων μπαίνουν οι εμπορικές επιχειρήσεις ενόψει της Black Friday, με προσφορές που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν ακόμη και το 70%, χωρίς ωστόσο το υψηλό ποσοστό μείωσης να σημαίνει απαραίτητα ότι ο καταναλωτής εξασφαλίζει και την καλύτερη τιμή.
Καθώς η Black Friday έχει πλέον μετατραπεί από μια ημέρα προσφορών σε μια εμπορική περίοδο που μπορεί να διαρκεί αρκετές εβδομάδες, η σύγκριση των τιμών αποκτά μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα σε προϊόντα τεχνολογίας και ηλεκτρικές συσκευές, όπου οι διαφορές μεταξύ των καταστημάτων μπορεί να είναι σημαντικές.
Το κρίσιμο στοιχείο για τον καταναλωτή δεν είναι μόνο η τελική τιμή που εμφανίζεται στο ράφι ή στην οθόνη του ηλεκτρονικού καταστήματος, αλλά και το πόσο πραγματικά έχει μειωθεί σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.
Για τον λόγο αυτό, η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες για την αναγραφή των εκπτώσεων, επιχειρώντας να περιορίσει τις πρακτικές τεχνητής αύξησης των τιμών πριν από την έναρξη των προσφορών.
Ο κανόνας των 30 ημερών που αλλάζει τον υπολογισμό
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο και τον Κώδικα Δεοντολογίας για τις ανακοινώσεις μείωσης τιμής, κάθε επιχείρηση που ανακοινώνει έκπτωση οφείλει, κατά κανόνα, να χρησιμοποιεί ως τιμή αναφοράς τη χαμηλότερη τιμή στην οποία διέθεσε το προϊόν τις προηγούμενες 30 ημέρες.
Αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό έκπτωσης δεν μπορεί να υπολογίζεται αυθαίρετα με βάση μια παλαιότερη, υψηλότερη τιμή ή την προτεινόμενη λιανική τιμή του κατασκευαστή.
Για παράδειγμα, εάν ένα προϊόν πωλούνταν στις αρχές Νοεμβρίου προς 100 ευρώ, μειώθηκε στη συνέχεια στα 80 ευρώ και την Black Friday διατίθεται προς 70 ευρώ, η πραγματική μείωση που μπορεί να ανακοινωθεί με βάση τον γενικό κανόνα είναι 12,5% και όχι 30%.
Η διαφορά δεν είναι αμελητέα, καθώς ο καταναλωτής μπορεί να βλέπει μια εντυπωσιακή διαφημιστική ανακοίνωση, χωρίς αυτή να αποτυπώνει τη μείωση σε σχέση με τη χαμηλότερη πρόσφατη τιμή.
Ο κανόνας εφαρμόζεται και σε σύντομες εκπτωτικές ενέργειες, όπως οι λεγόμενες flash sales, αλλά και σε διαφημίσεις που δημιουργούν την εντύπωση ειδικής μείωσης τιμής.
Τι ισχύει όταν οι εκπτώσεις ξεκινούν νωρίτερα
Η επέκταση της Black Friday σε Black Week ή ακόμη και Black Month έχει δημιουργήσει νέα δεδομένα στην αγορά, καθώς αρκετές επιχειρήσεις ξεκινούν τις προσφορές πολύ πριν από την τελευταία Παρασκευή του Νοεμβρίου.
Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται ειδική αντιμετώπιση για τις συνεχόμενες και προοδευτικές μειώσεις τιμών.
Εάν ένα κατάστημα μειώσει ένα προϊόν από τα 100 στα 80 ευρώ και στη συνέχεια στα 70 και στα 60 ευρώ, χωρίς να διακόψει την εκπτωτική ενέργεια ή να αυξήσει ενδιάμεσα την τιμή, μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και για διάστημα έως 60 ημερών, να διατηρήσει ως τιμή αναφοράς την αρχική τιμή των 100 ευρώ.
Αντίθετα, εάν η τιμή αυξηθεί στο ενδιάμεσο και ακολουθήσει νέα προσφορά, εφαρμόζεται εκ νέου ο γενικός κανόνας των 30 ημερών.
Επομένως, η εμφάνιση μιας υψηλότερης αρχικής τιμής δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη παραπλανητικής έκπτωσης. Χρειάζεται να εξετάζεται και το ιστορικό της συγκεκριμένης εκπτωτικής ενέργειας.
Πώς ελέγχουμε αν μια προσφορά συμφέρει πραγματικά
Πέρα από τη νομιμότητα της αναγραφόμενης έκπτωσης, ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα να ελέγξει εάν η τελική τιμή είναι πράγματι ανταγωνιστική.
Οι πλατφόρμες σύγκρισης τιμών, όπως το Skroutz και το BestPrice, προσφέρουν εργαλεία παρακολούθησης της εξέλιξης των τιμών για πολλά προϊόντα, επιτρέποντας τη σύγκριση με προηγούμενες περιόδους.
Έτσι, μια τηλεόραση που εμφανίζεται σε προσφορά στα 500 ευρώ μπορεί να συγκριθεί με τις τιμές στις οποίες πωλούνταν τον Οκτώβριο ή στις αρχές Νοεμβρίου.
Εάν το ίδιο προϊόν διατίθετο ήδη προς 510 ευρώ πριν από την έναρξη των προσφορών, το πραγματικό οικονομικό όφελος είναι μόλις 10 ευρώ, ανεξάρτητα από το πόσο εντυπωσιακή εμφανίζεται η διαφήμιση.
Αντίστοιχα, χρειάζεται να γίνεται σύγκριση με βάση τον ακριβή κωδικό του προϊόντος και όχι απλώς τη μάρκα ή τη σειρά στην οποία ανήκει.
Δύο φορητοί υπολογιστές με παρόμοια εμφάνιση μπορεί να έχουν σημαντικές διαφορές στον επεξεργαστή, στη μνήμη και στον αποθηκευτικό χώρο, οι οποίες επηρεάζουν τόσο την τιμή όσο και την πραγματική αξία της αγοράς.
Οι παγίδες πίσω από το «έως 70%»
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις γενικές διαφημιστικές ανακοινώσεις που υπόσχονται εκπτώσεις έως 50%, 60% ή 70%, καθώς η συγκεκριμένη διατύπωση δεν σημαίνει ότι όλα τα προϊόντα μιας κατηγορίας διατίθενται με το υψηλότερο ποσοστό μείωσης.
Ένα κατάστημα μπορεί να διαθέτει περιορισμένο αριθμό προϊόντων με έκπτωση 70%, ενώ οι περισσότερες προσφορές του να κινούνται σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα.
Η νομοθεσία απαιτεί οι σχετικές ανακοινώσεις να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και να μην δημιουργούν παραπλανητική εικόνα για το εύρος ή τη διαθεσιμότητα των προσφορών.
Παράλληλα, οι καταναλωτές χρειάζεται να εξετάζουν το τελικό κόστος της αγοράς, καθώς μεταφορικά, χρεώσεις αντικαταβολής ή πρόσθετες υπηρεσίες μπορούν να περιορίσουν το οικονομικό όφελος.
Για παράδειγμα, ένα προϊόν που πωλείται προς 290 ευρώ με μεταφορικά 20 ευρώ καταλήγει ακριβότερο από το ίδιο προϊόν που διατίθεται προς 300 ευρώ με δωρεάν παράδοση.
Τι ισχύει για κουπόνια και συνδυαστικές προσφορές
Διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να έχουν οι συνδυαστικές προσφορές, όπως το «1+1 δώρο» ή η αγορά δύο προϊόντων στην τιμή του ενός.
Οι συγκεκριμένες ενέργειες δεν υπάγονται απαραίτητα στον ειδικό κανόνα των 30 ημερών, εφόσον δεν ανακοινώνεται μείωση της μεμονωμένης τιμής του προϊόντος.
Ωστόσο, εξακολουθούν να ισχύουν οι γενικές διατάξεις για την προστασία των καταναλωτών από παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές.
Αντίστοιχα, στις προσφορές που απαιτούν τη χρήση εκπτωτικού κουπονιού, συμμετοχή σε πρόγραμμα επιβράβευσης ή πληρωμή με συγκεκριμένη κάρτα, ο καταναλωτής χρειάζεται να εξετάζει τις προϋποθέσεις ενεργοποίησης της έκπτωσης.
Τι γίνεται με τις επιστροφές προϊόντων
Στις ηλεκτρονικές αγορές εξακολουθεί να ισχύει, κατά κανόνα, το δικαίωμα υπαναχώρησης εντός 14 ημερολογιακών ημερών από την παραλαβή, χωρίς να απαιτείται αιτιολόγηση, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
Παράλληλα, οι νόμιμες εγγυήσεις εξακολουθούν να ισχύουν και για προϊόντα που αγοράστηκαν με μεγάλη έκπτωση.
Στα φυσικά καταστήματα, αντίθετα, δεν υπάρχει γενικό δικαίωμα επιστροφής ενός μη ελαττωματικού προϊόντος απλώς επειδή ο αγοραστής άλλαξε γνώμη. Σε αυτές τις περιπτώσεις ισχύει η εμπορική πολιτική της επιχείρησης.