Η συχνότητα εμφάνισης της γρίπης σε συγκεκριμένα άτομα, ενώ άλλοι φαίνεται να μην νοσούν ποτέ, αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Το γενετικό προφίλ, η ανοσολογική μνήμη και το μικροβίωμα της μύτης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ατομική ευαισθησία απέναντι στον ιό, σύμφωνα με όσα ανέφερε η καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας–Μικροβιολογίας στο ΑΠΘ και διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος, Γεωργία Γκιούλα, σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM.
Η κ. Γκιούλα τονίζει ότι η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει τη μόλυνση ούτε τη μετάδοση του ιού, γεγονός που καθιστά σημαντική την κατανόηση των μηχανισμών που επηρεάζουν την αντίδραση του οργανισμού στη γρίπη. Επιπλέον, εκτιμά ότι μέσα στην επόμενη πενταετία αναμένεται η κυκλοφορία ενός καθολικού αντιγριπικού εμβολίου, το οποίο θα προσφέρει προστασία απέναντι σε όλους τους τύπους του ιού και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Απαντώντας στο ερώτημα γιατί δύο υγιή άτομα ίδιας ηλικίας εμφανίζουν διαφορετική πορεία νόσησης όταν εκτίθενται στον ίδιο ιό, η κ. Γκιούλα εξηγεί πως οι γενετικοί παράγοντες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Ορισμένα γονίδια μπορούν να αποτρέψουν την είσοδο του ιού στα κύτταρα, ενώ γενετικές μεταλλάξεις ενδέχεται να αποδυναμώσουν το ανοσοποιητικό σύστημα, επηρεάζοντας την ικανότητα του οργανισμού να καταπολεμήσει τον ιό.
Η καθηγήτρια επισημαίνει ότι κάποιος μπορεί να μολυνθεί χωρίς να εμφανίσει συμπτώματα και να μεταδίδει τον ιό, αν και τα άτομα με εμφανή συμπτώματα αποβάλλουν μεγαλύτερο ιικό φορτίο και είναι πιο μεταδοτικά. Ο ιός της γρίπης μεταλλάσσεται διαρκώς, οδηγώντας σε διαφορετικά στελέχη ακόμα και μέσα στην ίδια επιδημική περίοδο.
Το μικροβίωμα της μύτης, δηλαδή η φυσιολογική χλωρίδα του ανώτερου αναπνευστικού, λειτουργεί ως «φύλακας άγγελος» απέναντι στη γρίπη και άλλους αναπνευστικούς ιούς. Η ισορροπία των καλών βακτηρίων μπορεί να προστατεύσει τον οργανισμό, ενώ το μικροβίωμα αποτελεί ένα μοναδικό αποτύπωμα που συμβάλλει στη μακροχρόνια άμυνα έναντι των λοιμώξεων.
Καθολικό εμβόλιο και ανοσολογική μνήμη
Αναφορικά με την ανάπτυξη ενός καθολικού αντιγριπικού εμβολίου, η κ. Γκιούλα σημειώνει ότι βρίσκονται σε εξέλιξη κλινικές μελέτες για τη δημιουργία εμβολίου που θα καλύπτει όλους τους τύπους του ιού. Η εκτίμηση είναι ότι εντός πενταετίας θα είναι διαθέσιμο, παρέχοντας προστασία ανεξαρτήτως του στελέχους που επικρατεί κάθε χρόνο και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα συγκριτικά με τα σημερινά εμβόλια.
Όσον αφορά την ανοσολογική μνήμη, η μόλυνση από τον ιό της γρίπης προκαλεί την παραγωγή αντισωμάτων, τα οποία όμως προσφέρουν βραχυπρόθεσμη προστασία λόγω των χαρακτηριστικών του ιού. Η κ. Γκιούλα διευκρινίζει ότι, αν και τα αντισώματα παραμένουν για κάποιο διάστημα, δεν διασφαλίζουν πλήρη προστασία από επαναλοίμωξη τα επόμενα χρόνια. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πανδημία του 2009, όπου μεγαλύτερα άτομα εμφάνισαν ηπιότερη νόσηση χάρη σε μερική ανοσία από προηγούμενες εκθέσεις στον ιό.
Τρέχουσα δραστηριότητα της γρίπης στην Ελλάδα
Για τη φετινή περίοδο, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής ευρήματα, παρατηρείται πρώιμη αύξηση της δραστηριότητας της γρίπης κυρίως στη Νότια Ελλάδα, με επικράτηση του τύπου Α. Όπως αναφέρει η κ. Γκιούλα, η πρώιμη κυκλοφορία δεν συνεπάγεται απαραίτητα βαρύτερη επιδημική περίοδο, καθώς η σοβαρότητα εξαρτάται κυρίως από τα χαρακτηριστικά του ιού.