Συζήτηση με τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος για τις παγίδες του διαδικτύου

Οι κυβερνοαπειλές αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς, καθιστώντας την Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος (ΔΙΔΙΚ) της Ελληνικής Αστυνομίας κρίσιμο παράγοντα για την προστασία πολιτών και επιχειρήσεων. Σύμφωνα με τον Ταξίαρχο Βασίλη Μπερτάνο, διευθυντή της ΔΙΔΙΚ, η υπηρεσία διαχειρίζεται ολοένα και περισσότερες υποθέσεις, καθώς το διαδίκτυο αποτελεί πλέον βασικό μέσο διάπραξης εγκλημάτων.

Η ΔΙΔΙΚ έχει ως κύριο στόχο την πρόληψη, διερεύνηση και αντιμετώπιση εγκλημάτων του κυβερνοχώρου, ενώ συχνά συνδράμει και σε υποθέσεις άλλων υπηρεσιών της ΕΛΑΣ, όπως εξαφανίσεις ατόμων ή συκοφαντικές δυσφημίσεις. Τα στοιχεία δείχνουν θεαματική αύξηση των υποθέσεων: από 3.120 το 2017 σε 13.379 το 2024, ενώ για το 2025 οι υποθέσεις έχουν ήδη ξεπεράσει τις 15.000.

Οι πιο συχνές μορφές κυβερνοεγκλήματος περιλαμβάνουν τις διαδικτυακές απάτες, με κορυφαίο το phishing. Οι απατεώνες χρησιμοποιούν παραπλανητικά μηνύματα για να αποσπάσουν προσωπικά δεδομένα, όπως κωδικούς τραπεζικών λογαριασμών, συχνά προσποιούμενοι ότι εκπροσωπούν δημόσιους οργανισμούς όπως η ΑΑΔΕ.

Για την προστασία από τέτοιες απάτες, η ΔΙΔΙΚ συστήνει τη μέθοδο SLAM (Sender-Link-Attachment-Message). Οι πολίτες πρέπει να ελέγχουν προσεκτικά τη διεύθυνση αποστολέα, τους συνδέσμους, τα συνημμένα αρχεία και το περιεχόμενο των μηνυμάτων, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή σε ύποπτες ή επείγουσες επικοινωνίες.

Επενδυτικές απάτες και νέες τεχνικές εξαπάτησης

Έντονη έξαρση παρουσιάζουν οι επενδυτικές απάτες, με τους πολίτες να χάνουν μεγάλα ποσά, κυρίως σε πλατφόρμες που σχετίζονται με κρυπτονομίσματα. Οι δράστες προσελκύουν τα θύματα με υποσχέσεις γρήγορου κέρδους και, αφού αποσπάσουν σημαντικά χρηματικά ποσά, εξαφανίζονται.

Μια ακόμα μέθοδος είναι η «CEO Fraud», όπου μέσω τεχνητής νοημοσύνης αντιγράφεται η φωνή στελεχών επιχειρήσεων για να δοθούν ψευδείς εντολές σε λογιστήρια και τράπεζες με σκοπό τη μεταφορά χρημάτων. Πρόσφατα, η ΔΙΔΙΚ απέτρεψε εξαπάτηση ύψους 6,7 εκατ. ευρώ με αυτή τη μέθοδο. Παράλληλα, η υπηρεσία διερευνά και υποθέσεις ransomware, όπου οι εγκληματίες κρυπτογραφούν αρχεία και ζητούν λύτρα.

Προστασία ανηλίκων και αντιμετώπιση ψηφιακών κινδύνων

Η προστασία των ανηλίκων αποτελεί προτεραιότητα, καθώς αυξάνονται τα περιστατικά σεξουαλικής εκμετάλλευσης, εκβιασμού, παιδικής πορνογραφίας και διαδικτυακού εκφοβισμού. Πλατφόρμες παιχνιδιών, όπου ενήλικοι προσποιούνται ανήλικους, αποτελούν σημείο κινδύνου.

Η ΔΙΔΙΚ προτρέπει τους γονείς να μιλούν ανοιχτά στα παιδιά για τους κινδύνους του διαδικτύου, να παρακολουθούν τη χρήση υπολογιστών, να εφαρμόζουν γονικούς ελέγχους και να ενημερώνονται για τις πλατφόρμες που χρησιμοποιούν τα παιδιά. Επιπλέον, η εφαρμογή «safe youth» προσφέρει ενημέρωση και δυνατότητα άμεσης επικοινωνίας με την ΕΛΑΣ σε περίπτωση κινδύνου.

Σε περιπτώσεις σεξουαλικού εκβιασμού (sextortion), η ΔΙΔΙΚ συστήνει στα θύματα να μην υποκύπτουν και να απευθύνονται άμεσα στην υπηρεσία.

Δράση ενάντια στην ψηφιακή παραπληροφόρηση και τηλεοπτική πειρατεία

Η υπηρεσία έχει επιτυχίες και στην αντιμετώπιση της τηλεοπτικής πειρατείας, εξαρθρώνοντας κυκλώματα σε συνεργασία με παρόχους συνδρομητικών καναλιών. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συλλογή και ανάλυση πληροφοριών από δημόσιες πηγές (open source intelligence - OSINT), με στόχο τον εντοπισμό αυτοματοποιημένων ψεύτικων λογαριασμών (bots) που επηρεάζουν τη δημόσια συζήτηση και διαδίδουν ψευδείς ειδήσεις.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ρουμανίας, όπου λόγω δράσης bots ακυρώθηκαν προεδρικές εκλογές, ενώ αντίστοιχα περιστατικά έχουν καταγραφεί και στην Ελλάδα.

Διεθνής συνεργασία και ενημέρωση πολιτών

Η αντιμετώπιση του κυβερνοεγκλήματος απαιτεί διεθνή συνεργασία, καθώς οι δράστες μπορούν να δρουν από οποιοδήποτε σημείο του κόσμου. Η ΔΙΔΙΚ συμμετέχει σε ευρωπαϊκές και διεθνείς επιχειρήσεις και έχει αναπτύξει απευθείας δίαυλους επικοινωνίας με μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες και παρόχους υπηρεσιών διαδικτύου.

Οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν με τη ΔΙΔΙΚ, ανώνυμα ή επώνυμα, όλο το 24ωρο, μέσω τηλεφώνου (11188), e-mail (ccu@cybercrimeunit.gov.gr), Twitter (@CyberAlertGR), μέσω gov.gr και της εφαρμογής CYBERKID. Στον ιστότοπο cyberalert.gr παρέχονται πληροφορίες για τις πιο διαδεδομένες απάτες και οδηγίες αντιμετώπισης.

Τέλος, η ΔΙΔΙΚ δίνει έμφαση στην ενημέρωση των πολιτών, διοργανώνοντας ενημερωτικές εκδηλώσεις και καμπάνιες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το 2024, η υπηρεσία συμμετείχε σε 827 εκδηλώσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενημερώνοντας περίπου 130.000 πολίτες.