Στην πόλη Καγιάνι της κεντρικής Φινλανδίας, μια πρώην χαρτοβιομηχανία έχει μετατραπεί σε ένα από τα πρώτα εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, το φινλανδικό LUMI AI Factory. Στο επίκεντρο του εγχειρήματος βρίσκεται ο υπερυπολογιστής LUMI, που στεγάζεται στο data center του μη κερδοσκοπικού οργανισμού CSC-IT Center for Science, ο οποίος έχει συσταθεί από το φινλανδικό κράτος και τα πανεπιστήμια της χώρας.
Ο υπερυπολογιστής LUMI, ο ένατος ταχύτερος παγκοσμίως σύμφωνα με τη λίστα Top500, τέθηκε σε λειτουργία το 2022. Στον ίδιο χώρο σχεδιάζονται νέα επενδυτικά έργα, με επίκεντρο τον υπερυπολογιστή επόμενης γενιάς LUMI-AI και ένα νέο data center, ενώ θα προστεθεί και η πλατφόρμα κβαντικής υπολογιστικής LUMI-IQ, συνδυάζοντας κβαντική τεχνολογία με τεχνητή νοημοσύνη. Η ολοκλήρωση των υποδομών προβλέπεται για τα τέλη του 2026.
Το LUMI AI Factory είναι ένα από τα πρώτα επτά που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση, μαζί με αντίστοιχα εργοστάσια στην Ελλάδα, τη Γερμανία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, την Ισπανία και τη Σουηδία. Συνολικά, τα AI Factories στην Ευρώπη ανέρχονται πλέον σε δεκαεννέα. Στην κοινοπραξία του LUMI AI Factory συμμετέχουν δέκα χώρες, ενώ η Ελλάδα έχει αναπτύξει στρατηγική συνεργασία για το PHAROS AI Factory με Κύπρο, Μάλτα, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία.
Τα AI Factories δημιουργούν οικοσυστήματα γύρω από υπερυπολογιστές υψηλής υπολογιστικής ισχύος, παρέχοντας καινοτόμες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης σε startups, επιχειρήσεις και ερευνητές. Από τον Απρίλιο του 2025, το LUMI AI Factory προσφέρει 13 δωρεάν υπηρεσίες σε startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ακαδημαϊκούς, με επιπλέον υπηρεσίες και σύνολα δεδομένων υψηλής αξίας να προστίθενται σταδιακά.
Τον Νοέμβριο του 2025, ο υπερυπολογιστής LUMI χρησιμοποιείται από χρήστες σε 53 χώρες και από όλες τις ηπείρους, με περίπου τις μισές εργασίες να σχετίζονται με τεχνητή νοημοσύνη. Το LUMI AI Factory αναπτύσσει φυσικούς και ψηφιακούς χώρους συνεργασίας, με βασικό κόμβο το Πανεπιστήμιο Ααλτο, στα περίχωρα του Ελσίνκι.
Οικονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη
Σε επίσκεψη ελληνικής αντιπροσωπείας στο CSC-IT Center for Science, οι υπεύθυνοι ανέφεραν ότι κάθε ευρώ που επενδύεται στο AI Factory αποφέρει άμεσο όφελος 25-37 ευρώ για τις εταιρείες, σύμφωνα με σχετική μελέτη. Τα έμμεσα οφέλη, σε τομείς όπως η φαρμακευτική, η διαστημική έρευνα και η κλιματική αλλαγή, εκτιμάται ότι είναι ακόμη σημαντικότερα.
Το data center του Καγιάνι λειτουργεί αποκλειστικά με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως υδροηλεκτρική. Η παραγόμενη θερμότητα αξιοποιείται για τη θέρμανση κατοικιών της πόλης, ενισχύοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της εγκατάστασης.
Προκλήσεις και στρατηγική ανάπτυξης
Η διασύνδεση του LUMI AI Factory με επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια αποτελεί βασική προτεραιότητα. Έρευνα σε 40 οργανισμούς που συμμετέχουν στο οικοσύστημα έδειξε ότι αν και η πλειοψηφία αξιοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, μόνο το 53,8% έχει στραφεί σε υπολογιστές υψηλής απόδοσης (HPC), ενώ ένα επιπλέον 28,2% σχεδιάζει να το πράξει σύντομα. Το LUMI AI Factory επιδιώκει να καλύψει αυτό το κενό, προσφέροντας λύσεις που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς.
Βασικό εμπόδιο για τις επιχειρήσεις παραμένει ο περιορισμένος προϋπολογισμός. Το LUMI AI Factory παρέχει στρατηγική υποστήριξη, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε ευκαιρίες χρηματοδότησης και προσφέροντας εξειδικευμένα προγράμματα τεχνικής συμβουλευτικής και κατάρτισης.
Οι υπεύθυνοι του LUMI AI Factory δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση και την προσέγγιση της αγοράς, με στόχο την ενίσχυση της συνεργασίας και τη διάχυση τεχνογνωσίας. Όπως σημειώνει ο διευθυντής της Προηγμένης Υπολογιστικής Εγκατάστασης του CSC, Περ Όστερ, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η εδραίωση σχέσεων με μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η κατανόηση των πραγματικών τους αναγκών.
Το LUMI AI Factory δεν αντιμετωπίζει δυσκολίες στην προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού, καθώς διατηρεί ενεργά προγράμματα εκπαίδευσης σε συνεργασία με πανεπιστήμια. Παράλληλα, επιδιώκει τη διατήρηση της τεχνογνωσίας μέσω σταθερής επαφής με ερευνητές που έχουν συνεργαστεί με το οικοσύστημα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το LUMI AI Factory ανταλλάσσει τεχνογνωσία και νομικές συμβουλές με τα υπόλοιπα AI Factories της Ευρώπης. Όπως ανέφερε ο υφυπουργός Ανάπτυξης, Σταύρος Καλαφάτης, «η ισχύς βρίσκεται στη συνεργασία».
Το ελληνικό PHAROS AI Factory θα υλοποιηθεί από εθνική κοινοπραξία με επικεφαλής το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (GRNET), σε συνεργασία με κορυφαία ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα της χώρας και δημόσιους φορείς
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
