Σημαντική εξέλιξη στη μεταναστευτική πολιτική της Ελλάδας αποτελεί η κοινή πρωτοβουλία πέντε κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ρουάντα, με στόχο τη διερεύνηση δημιουργίας κέντρου επιστροφών (Return Hub) στη χώρα της Αφρικής. Η σχετική ανακοίνωση παρουσιάστηκε στη Βιέννη, με τη συμμετοχή του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνου Πλεύρη, του Καγκελάριου της Αυστρίας, της πρωθυπουργού της Δανίας, αρμόδιων υπουργών από την Αυστρία, τη Γερμανία, τη Δανία και την Ολλανδία, καθώς και του υπουργού Εσωτερικών της Ρουάντα.
Το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει τη μεταφορά στη Ρουάντα αποκλειστικά υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα στα πέντε συμμετέχοντα κράτη και σε βάρος των οποίων έχει εκδοθεί εκτελεστή απόφαση επιστροφής ή απομάκρυνσης.
Για την Ελλάδα, που αποτελεί χώρα πρώτης υποδοχής και δέχεται σημαντικό μέρος των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη, η πρωτοβουλία αυτή, όπως δήλωσε από τη Βιέννη ο κ. Πλεύρης, στοχεύει κυρίως στην αντιμετώπιση των καθυστερήσεων στις επιστροφές όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Ο κ. Πλεύρης ανέφερε ότι «ειδικά για την Ελλάδα, που δέχεται και τον μεγαλύτερο όγκο ως χώρα πρώτης υποδοχής, τα οφέλη θα είναι πολλαπλά», εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η συνεργασία μπορεί να αποτελέσει σημείο αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη διαχειρίζεται τις επιστροφές.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, ο κ. Πλεύρης αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης των επιστροφών και υπογράμμισε τη διπλή διάσταση της ελληνικής εμπειρίας ως χώρας πρώτης υποδοχής. Όπως τόνισε, «ως χώρα πρώτης υποδοχής, που κατά βάση δεχόμαστε τις περισσότερες προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές, γνωρίζουμε πώς πρέπει να προστατεύουμε τα σύνορά μας, αλλά γνωρίζουμε αντίστοιχα ότι θα πρέπει να αυξάνονται οι επιστροφές».
Ο υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι η δημιουργία ενός κέντρου επιστροφών εκτός ευρωπαϊκού εδάφους θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρόσθετο εργαλείο για την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης και των δικτύων διακίνησης. Όπως επεσήμανε, «η δημιουργία ενός Return Hub σε χώρα εκτός της Ευρώπης δίνει τη δυνατότητα να δώσουμε μάχη απέναντι στην παράνομη μετανάστευση, στα κυκλώματα των διακινητών, αλλά και να αυξήσουμε τις επιστροφές». Παράλληλα, σημείωσε πως «όποιος δικαιούται άσυλο στην Ευρώπη, το λαμβάνει και έχει όλο το πλαίσιο προστασίας. Όποιος δεν δικαιούται άσυλο, θα πρέπει να επιστρέφει στη χώρα καταγωγής του, διότι διαφορετικά δεν έχει αξία η διαδικασία του ασύλου».