Στη Βιέννη αναμένονται τη Δευτέρα οι επίσημες ανακοινώσεις για την πρώτη χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα φιλοξενήσει έναν Return Hub, δηλαδή έναν κόμβο επιστροφής μεταναστών για όσους δεν δικαιούνται διεθνή προστασία. Στη συνέντευξη Τύπου θα παρευρεθεί και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, καθώς η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις ευρωπαϊκές διεργασίες για τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου συνεργασίας με τρίτες χώρες. Η Ελλάδα ανήκει στον στενό πυρήνα των χωρών που έχουν αναλάβει πρωτοβουλία για τις σχετικές συζητήσεις.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, έχει ήδη δηλώσει ότι η πρώτη χώρα υποδοχής θα ανακοινωθεί τη Δευτέρα, σημειώνοντας πως οι διαβουλεύσεις βρίσκονται σε τελικό στάδιο. «Πλησιάζουμε στη δημιουργία ενός κέντρου εκτός Ευρώπης. Θα μπορούμε να πούμε περισσότερα την επόμενη εβδομάδα», είχε αναφέρει στο περιθώριο συνόδου Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο.
Μεταξύ των χωρών που έχουν εξεταστεί ως πιθανές επιλογές συγκαταλέγονται η Ρουάντα, η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν.
Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, ως μέλος του λεγόμενου Core Group, μαζί με τη Γερμανία, την Ολλανδία, τη Δανία και την Αυστρία. Στόχος των πέντε κρατών είναι η μετάβαση από πολιτικές διακηρύξεις σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο συνεργασίας με τρίτες χώρες για την πραγματοποίηση επιστροφών.
Το προτεινόμενο μοντέλο προβλέπει τη δυνατότητα επιστροφής σε ασφαλή τρίτη χώρα όσων το αίτημα διεθνούς προστασίας έχει απορριφθεί, υπό την προϋπόθεση τήρησης των προβλέψεων του ευρωπαϊκού και διεθνούς δικαίου.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει τονίσει ότι ο όρος Return Hub δεν συνεπάγεται απαραίτητα δημιουργία κλειστών δομών κράτησης.
«Δεν μιλάμε για κέντρα με την έννοια ότι κάποιος του οποίου η αίτηση ασύλου απορρίπτεται στέλνεται σε κλειστή εγκατάσταση σε τρίτη χώρα», έχει δηλώσει χαρακτηριστικά.
Όπως έχει εξηγήσει, στόχος είναι η διαμόρφωση πλαισίου που θα επιτρέπει επιστροφές είτε στη χώρα καταγωγής είτε σε τρίτη χώρα εκτός ΕΕ.
Η ελληνική πλευρά έχει θέσει ως πολιτικό στόχο τη λειτουργία του πρώτου τέτοιου κόμβου στην Αφρική κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Κρίσιμο στοιχείο για την προώθηση του σχεδίου αποτελεί η συμμετοχή διεθνών οργανισμών, με στόχο τη διαμόρφωση διαδικασιών παρακολούθησης και εγγυήσεων για την εφαρμογή των συμφωνιών με τρίτες χώρες.
Η ελληνική πλευρά έχει καταστήσει σαφές ότι η εμπλοκή των διεθνών οργανισμών αφορά την παροχή τεχνογνωσίας και την παρουσία τους στο πεδίο, χωρίς να μετατίθεται σε αυτούς η ευθύνη των κρατών που μετέχουν στην πρωτοβουλία.
«Προφανώς, δεν πρόκειται να μεταθέσουμε αυτή την ευθύνη αλλού. Θέλουμε να αξιοποιήσουμε την τεχνογνωσία και την παρουσία διεθνών οργανισμών, αλλά η ευθύνη βαρύνει από κοινού τις πέντε χώρες», έχει τονίσει ο Θάνος Πλεύρης.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον στις ανακοινώσεις της Δευτέρας στη Βιέννη, καθώς η επιλογή της πρώτης χώρας υποδοχής θα σηματοδοτήσει σημαντική εξέλιξη για την πρωτοβουλία.
Το ζητούμενο για τις πέντε ευρωπαϊκές χώρες είναι η μετάβαση από τον πολιτικό σχεδιασμό σε συγκεκριμένες συμφωνίες, με σαφείς νομικές προϋποθέσεις, χρονοδιαγράμματα και μηχανισμούς εποπτείας.