Σε πλήρη εφαρμογή τίθενται τα αναγκαία μέτρα, έργα και παρεμβάσεις για την ολοκληρωμένη προστασία και διατήρηση του φυσικού πλούτου της Γυάρου και του θαλάσσιου οικοσυστήματός της, σύμφωνα με το Σχέδιο Διαχείρισης που δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ. Όπως αναφέρει ανακοίνωση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), η Κοινή Υπουργική Απόφαση για το Σχέδιο Διαχείρισης της Περιοχής Προστασίας της Βιοποικιλότητας «Νήσος Γυάρος και θαλάσσια ζώνη» ακολουθεί την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος στις 20 Απριλίου 2026, με το οποίο καθορίστηκαν οι ζώνες προστασίας και οι κατηγορίες χρήσεων γης. Υπεύθυνος φορέας για την υλοποίηση και παρακολούθηση του σχεδίου είναι ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ).
Η Γυάρος, ενταγμένη στο Δίκτυο Natura 2000 από το 2011 ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης και Ζώνη Ειδικής Προστασίας, διαθέτει εξαιρετική οικολογική αξία. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιοχές αναπαραγωγής της μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) και φιλοξενεί τύπους οικοτόπων και είδη υψηλής προτεραιότητας, όπως προστατευόμενα θαλασσοπούλια, θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), το μαύρο φίδι της Γυάρου (Hierophis viridiflavus) και το είδος χλωρίδας Fritillaria obliqua.
Με το Σχέδιο Διαχείρισης, όπως αναφέρει το ΥΠΕΝ, θεσπίζονται πέντε βασικοί θεματικοί άξονες: διατήρηση και αποκατάσταση προστατευτέων αντικειμένων, παρακολούθηση και έρευνα, ενημέρωση και εκπαίδευση, εξειδίκευση όρων και περιορισμών δραστηριοτήτων, καθώς και εποπτεία και φύλαξη.
Πιο συγκεκριμένα, εξειδικεύονται οι όροι επισκεψιμότητας και ήπιων δραστηριοτήτων με βάση τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής. Προβλέπεται επίσης η εγκατάσταση ειδικών, φιλικών προς το περιβάλλον αγκυροβολίων, με στόχο την προστασία των θαλάσσιων λιβαδιών ποσειδωνίας και τη μείωση της όχλησης πληθυσμών του είδους Monachus monachus, των θαλασσοπουλιών και των ενδιαιτημάτων τους.
Ενεργοποιούνται στοχευμένες δράσεις αποκατάστασης και προστασίας, όπως ο έλεγχος εισβλητικών τρωκτικών και η διαχείριση ανταγωνιστικών ειδών σε αποικίες αναπαραγωγής θαλασσοπουλιών, καθώς και η αποκατάσταση ενδημικών ειδών και τύπων οικοτόπων προτεραιότητας.
Παράλληλα, δρομολογείται μελέτη αξιολόγησης της κατάστασης των ιχθυαποθεμάτων και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, σε συνάρτηση με την απαγόρευση αλιείας εντός των 3 ναυτικών μιλίων.
Στο πλαίσιο του σχεδίου, καταρτίζονται εξειδικευμένα πλάνα για επόπτευση-φύλαξη, πρόληψη και αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών και απόκριση σε περιστατικά θαλάσσιας ρύπανσης, σε συνεργασία με τις αρμόδιες Αρχές.
Επιπλέον, αναπτύσσονται εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις ενημέρωσης για μαθητές, φοιτητές, αλιείς και επαγγελματίες του τουρισμού.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σημείωσε: «Η προστασία του φυσικού πλούτου της πατρίδας μας αποτελεί σταθερή και αδιαπραγμάτευτη πολιτική προτεραιότητα. Με το Σχέδιο Διαχείρισης της Γυάρου δίνουμε ουσιαστικό περιεχόμενο σε αυτήν τη δέσμευση, σαφείς κανόνες, στοχευμένες δράσεις προστασίας και αποκατάστασης, επιστημονική παρακολούθηση και οργανωμένη φύλαξη. Θωρακίζουμε έναν τόπο ιδιαίτερης οικολογικής αξίας και ιστορικής σημασίας, στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδιασμού μας για το Δίκτυο Natura 2000. Ευθύνη μας είναι η προστασία κάθε περιοχής να κατοχυρώνεται θεσμικά και να εφαρμόζεται στην πράξη, διαφυλάσσοντας τη φυσική μας κληρονομιά για τις επόμενες γενιές».