Το Συμβούλιο Ελληνοαμερικανικής Ηγεσίας (HALC) καλεί τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να απορρίψει δημόσια το τουρκολιβυκό μνημόνιο, επισημαίνοντας ότι η συμφωνία δεν παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Σύμφωνα με επιστολή του HALC, οι διεκδικήσεις που απορρέουν από το τουρκολιβυκό μνημόνιο ενέχουν κινδύνους τόσο για τα αμερικανικά ενεργειακά όσο και για τα στρατηγικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην επιστολή προς τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, το HALC, του οποίου εκτελεστικός διευθυντής είναι ο Έντι Ζεμενίδης, ασκεί κριτική στη θέση που διατύπωσε πρόσφατα το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, θεωρώντας τη λιγότερο σαφή σε σχέση με τη στάση της Ουάσιγκτον το 2019.
Η παρέμβαση του HALC ακολουθεί την επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης στις 20 Οκτωβρίου, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ανέδειξε τις επιπτώσεις της συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες και τις ενεργειακές έρευνες στην περιοχή.
Το HALC συγκρίνει τη στάση των ΗΠΑ με αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία στις 21 Οκτωβρίου, με ομόφωνη απόφαση των 27 κρατών-μελών, τόνισε ότι το μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών, δεν ευθυγραμμίζεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι «άκυρο και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτα κράτη». Αντίστοιχες επιφυλάξεις έχουν εκφράσει και η Αίγυπτος και το Ισραήλ.
Αντίθετα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε απάντησή του στις 22 Οκτωβρίου ενθάρρυνε την επίλυση των θαλάσσιων διαφορών μέσω διαλόγου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ως συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Το HALC υπενθυμίζει ότι το 2019 η αμερικανική διπλωματία είχε χαρακτηρίσει το μνημόνιο «αντιπαραγωγικό και προκλητικό».
Κατά το HALC, η απουσία σαφούς αμερικανικής τοποθέτησης επί της νομικής διάστασης του μνημονίου ενδέχεται να εκληφθεί από την Άγκυρα και την Τρίπολη ως σιωπηρή αποδοχή των διεκδικήσεών τους.
Επενδύσεις αμερικανικών εταιρειών και ενεργειακή ασφάλεια
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην παρουσία αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κρήτη. Η επιστολή αναφέρει τις συμβάσεις που υπέγραψε η Chevron τον Φεβρουάριο για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων σε τέσσερις υπεράκτιες περιοχές στην Ελλάδα, με ποσοστό συμμετοχής 70%, συμπεριλαμβανομένων των οικοπέδων «Νότια Κρήτη 1» και «Νότια Κρήτη 2».
Σημειώνεται πως η Λιβύη έχει διαμαρτυρηθεί επίσημα για τις ελληνικές έρευνες στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές, ενώ το τουρκικό υπουργείο Άμυνας υποστηρίζει ότι τα οικόπεδα της Chevron επικαλύπτονται με τη θαλάσσια ζώνη που το τουρκολιβυκό μνημόνιο αποδίδει στη Λιβύη.
Αναφορά γίνεται και στην ExxonMobil, η οποία διαθέτει δικαιώματα έρευνας ως διαχειρίστρια σε δύο θαλάσσια οικόπεδα δυτικά και νοτιοδυτικά της Κρήτης, όπου έχουν πραγματοποιηθεί σεισμικές έρευνες από το 2022.
Το HALC συνδέει τις επενδύσεις αυτές με την προσπάθεια της Ευρώπης να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς και με την αμερικανική ενεργειακή στρατηγική στην περιοχή.
Επικαλούμενο το ίδιο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το HALC υποστηρίζει ότι η αμφισβήτηση των θαλάσσιων ορίων δημιουργεί αβεβαιότητα για τις αμερικανικές εταιρείες που σχεδιάζουν σημαντικές επενδύσεις σε έρευνες μεγάλου βάθους.
Στρατηγική σημασία της Σούδας και περιφερειακή σταθερότητα
Η επιστολή επεκτείνει το ζήτημα και στον τομέα της ασφάλειας, υπογραμμίζοντας τη σημασία της αμερικανικής ναυτικής εγκατάστασης στη Σούδα, μια από τις πιο σημαντικές υποδομές των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με το HALC, οι αμφισβητήσεις στη θαλάσσια δικαιοδοσία γύρω από την Κρήτη αυξάνουν την αστάθεια και ενδέχεται να απειλήσουν αμερικανικά αμυντικά συμφέροντα.
Το HALC καλεί τον Μάρκο Ρούμπιο να επιβεβαιώσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων ζωνών που παράγουν τα νησιά, και να καταστήσει σαφές προς Άγκυρα και Τρίπολη ότι οι μονομερείς διεκδικήσεις δεν πρέπει να εμποδίζουν τις νόμιμες δραστηριότητες αμερικανικών εταιρειών.
Ζητεί επίσης τον συντονισμό της Ουάσιγκτον με την Ευρωπαϊκή Ένωση και περιφερειακούς εταίρους, ώστε να διαμορφωθεί κοινή θέση απέναντι στο μνημόνιο.
Όπως τονίζει το HALC, «Η Τουρκία και η Λιβύη δεν πρέπει να αφεθούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα εις βάρος ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ, των αμερικανικών συμφερόντων ασφαλείας και των αμερικανικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται νόμιμα στα ελληνικά ύδατα», καταλήγοντας πως η αμερικανική θέση οφείλει να είναι τουλάχιστον εξίσου σαφής με εκείνη της Ευρώπης.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
