Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το αίτημα της Ελλάδας για την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, προκειμένου να συμπεριληφθούν μέτρα που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας. Η σχετική επιστολή είχε αποσταλεί στις 6 Αυγούστου 2026 και η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για επενδύσεις ύψους 1 δισ. ευρώ, με στόχο την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας.
Όπως δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, «η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις. Ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν».
Σύμφωνα με το υπουργείο, οι νέες επενδύσεις αναμένεται να φτάσουν το 1 δισ. ευρώ έως το 2028 και θα χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους. Οι δαπάνες αυτές εξαιρούνται από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών του ευρωπαϊκού πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης, έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως και έως 0,6% σωρευτικά έως το 2028.
Οι σχετικές δαπάνες θα προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος. Η δυνατότητα αυτή αφορά μέτρα που ενισχύουν την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος και επιταχύνουν τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα.
Τα βασικά έργα που αναμένεται να ενταχθούν στο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής περιλαμβάνουν:
- Πρόγραμμα επιχορήγησης μπαταριών για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ύψους 200 εκατ. ευρώ.
- Πανελλαδικό πρόγραμμα για αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες, με 100.000 δικαιούχους και προϋπολογισμό 200 εκατ. ευρώ.
- Έργο Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης με αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και φωτοβολταϊκά στη στέγη με μπαταρία, για 10.000 δικαιούχους σε Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη, ύψους 50 εκατ. ευρώ.
- Πρόγραμμα «ΗΛΕΚΤΡΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 109 παλαιών κτηρίων του Δημοσίου και πανεπιστημίων, ύψους 117 εκατ. ευρώ.
- Πρόγραμμα «ΦΟΙΒΟΣ-ΑΘΗΝΑ» για την ενεργειακή αναβάθμιση 246 σχολείων, συνολικού ύψους 45 εκατ. ευρώ.
- Δράση δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα στη βιομηχανία, ύψους 50 εκατ. ευρώ.
- Σιδηροδρομικά έργα για ενίσχυση της ασφάλειας και επεκτάσεις, συνολικού ύψους 320 εκατ. ευρώ.
- Σταθμοί φόρτισης λεωφορείων, ύψους 20 εκατ. ευρώ.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι η σημερινή απόφαση έχει ιδιαίτερη πολιτική και οικονομική σημασία για την Ελλάδα, καθώς επιβεβαιώνει τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών αποφάσεων.
Όπως σημείωσε, «η ενεργειακή ρήτρα διαφυγής μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε σε κρίσιμες επενδύσεις που θα μειώσουν το κόστος της ενέργειας, θα ενισχύσουν την ενεργειακή μας αυτονομία και θα περιορίσουν την εξάρτησή μας από διεθνείς κρίσεις. Ταυτόχρονα, διατηρούμε τη δυνατότητα να στηρίζουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις όποτε οι συνθήκες το απαιτούν. Αυτή είναι η Ελλάδα που χτίζουμε. Με ισχυρή φωνή στην Ευρώπη, δυναμική οικονομία και μεγαλύτερη ασφάλεια για την κοινωνία».