Σαφές μήνυμα για τη συμμετοχή τρίτων χωρών στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της Λιθουανίας Γκιντάνας Ναουσέντα στο Μέγαρο Μαξίμου. Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η ένταξη τρίτων χωρών σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους πρέπει να γίνεται μόνο υπό τον όρο του σεβασμού των συμφερόντων ασφάλειας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και στη δυνατότητα στενότερης συνεργασίας Ελλάδας-Λιθουανίας, με έμφαση στην αντιαεροπορική άμυνα και την αντιμετώπιση των drones. Τόνισε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να εξελιχθούν σε συμπαραγωγούς αμυντικού εξοπλισμού, ενισχύοντας το ευρωπαϊκό αμυντικό οικοσύστημα.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην οικονομικά βιώσιμη αντιμετώπιση των drones, με τον πρωθυπουργό να επισημαίνει τις σημαντικές επενδύσεις της Ελλάδας στον τομέα και να παραπέμπει στην ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα».
Παράλληλα, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η άμυνα πρέπει να θεωρείται «ευρωπαϊκό δημόσιο αγαθό» και τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και νέες προτεραιότητες
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε την ανάγκη να αποκτήσει επιχειρησιακή διάσταση η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, αναφερόμενος στην πρόσφατη στήριξη προς την Κύπρο. Προανήγγειλε ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας θα αποτελέσει βασική προτεραιότητα της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, ενώ υπογράμμισε ότι Ελλάδα και Λιθουανία διαθέτουν υψηλό ποσοστό του ΑΕΠ τους για την άμυνα.
Εξέφρασε την απόλυτη αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τη Λιθουανία απέναντι στις υβριδικές επιθέσεις και τη ρωσική απειλή, σημειώνοντας ότι τα ανατολικά και νοτιοανατολικά σύνορα της Ευρώπης βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Αναφέρθηκε στις μη εξουσιοδοτημένες διελεύσεις, τις κυβερνοεπιθέσεις και τις δολιοφθορές ως απειλές που απαιτούν συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση.
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρωθυπουργός επανέλαβε τη στήριξη της Αθήνας σε μια «δίκαιη και διαρκή ειρήνη», με σεβασμό στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Τάχθηκε υπέρ της συνέχισης της πίεσης προς τη Ρωσία μέσω ευρωπαϊκών κυρώσεων, τονίζοντας πως «οι Ουκρανοί φυλούν σήμερα Θερμοπύλες».
Μεταναστευτικό και ενεργειακή κρίση
Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε στην προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και στην εργαλειοποίηση των μεταναστευτικών ροών, επισημαίνοντας τα κοινά προβλήματα που αντιμετώπισαν Ελλάδα και Λιθουανία. Υπογράμμισε τη σημασία της ευρωπαϊκής στήριξης για τη δημιουργία μηχανισμού έκτακτης ανάγκης σε περιπτώσεις αυξημένης μεταναστευτικής πίεσης.
Σχετικά με την κρίση στη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε άμεση αποκλιμάκωση της έντασης, επισημαίνοντας τις επιπτώσεις στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και το κόστος ενέργειας. Τόνισε την ανάγκη δημοσιονομικής ευελιξίας ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να στηρίζουν στοχευμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια.
Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε την επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας «άμεση και τολμηρή ευρωπαϊκή απάντηση» στην ενεργειακή κρίση.
Ελληνολιθουανική συνεργασία και κοινές ευρωπαϊκές προκλήσεις
Σημαντικό μέρος των συνομιλιών αφορούσε τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες του 2027 και τον συντονισμό ενόψει των διαδοχικών Προεδριών του Συμβουλίου της ΕΕ. Οι δύο πλευρές συζήτησαν το κοινό πρόγραμμα της «Τριάδας των Προεδριών», με στόχο μια Ευρώπη «ελεύθερη και δημοκρατική, ισχυρή και ασφαλή, ευημερούσα και ανταγωνιστική».
Ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι οι θέσεις Ελλάδας και Λιθουανίας για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ είναι ουσιαστικά κοινές, εκτιμώντας πως οι προτεινόμενοι πόροι δεν ανταποκρίνονται στις αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες. Τόνισε ότι η συνοχή αποτελεί προϋπόθεση ανταγωνιστικότητας και υποστήριξε την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και τη διατήρηση γεωγραφικής ισορροπίας στην ανάπτυξη της Ένωσης.
Ο πρωθυπουργός πρότεινε την ανάπτυξη κοινών ευρωπαϊκών τεχνολογικών λύσεων για την αντιμετώπιση των drones, με δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας. Επισήμανε ότι μια λύση σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα ωφελούσε κυρίως τα κράτη στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Σε διμερές επίπεδο, εξετάστηκαν τρόποι ενίσχυσης των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, με έμφαση στους τομείς φαρμακευτικών προϊόντων, logistics, καινοτομίας και υψηλής τεχνολογίας. Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε στην ενεργειακή συνεργασία, με την Κλαϊπέντα και την Αλεξανδρούπολη να αποτελούν πυλώνες ενεργειακής ασφάλειας για την Ευρώπη.
Νέα μέτρα στήριξης και δημοσιονομική ευελιξία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε τη δυνατότητα αξιοποίησης των πρόσθετων εσόδων από ΦΠΑ, που προκύπτουν λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας, για τη χρηματοδότηση προσωρινών και στοχευμένων μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Ξεκαθάρισε ότι η δημοσιονομική σταθερότητα παραμένει «μη διαπραγματεύσιμη» για την Ελλάδα και ότι οποιαδήποτε πρωτοβουλία απαιτεί ευρωπαϊκή στήριξη και συμφωνία στο Eurogroup και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση έχει ήδη λάβει μέτρα άνω του 1 δισ. ευρώ για τη στήριξη της κοινωνίας απέναντι στην ενεργειακή κρίση. Οι παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ στοχεύουν στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω αυξήσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων.
Ο πρωθυπουργός γνωστοποίησε επίσης πως εξετάζεται πρόσθετη οικονομική ενίσχυση για τους αλιείς, λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν στη σημερινή συγκυρία. Τόνισε ότι οι δυνατότητες των εθνικών προϋπολογισμών είναι περιορισμένες, καθιστώντας αναγκαία μια ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση.
Αναφερόμενος στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ο πρωθυπουργός προέβλεψε δύσκολη διαπραγμάτευση, επισημαίνοντας ότι οι αυξημένες ευρωπαϊκές φιλοδοξίες πρέπει να συνοδεύονται από τους αντίστοιχους πόρους. Υπογράμμισε ότι το πρώτο βήμα είναι η συμφωνία για τους ίδιους πόρους του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ενώ στη συνέχεια θα πρέπει να συζητηθούν οι εθνικές συνεισφορές και το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
