Σημαντικό μήνυμα για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την ανάγκη επαναπατρισμού ιστορικών κειμηλίων έστειλε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά την τελετή υπογραφής πρωτοκόλλου παράδοσης-παραλαβής μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Παρόντες στην εκδήλωση ήταν και ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, καθώς και οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών.
Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε ότι «τα μνημεία, τα ιστορικά κειμήλια δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου, ούτε ως θύματα συγκυριών μεταγενέστερων της δημιουργίας τους και της αναπόσπαστης φύσης τους ως συνόλου». Υπογράμμισε πως θεμελιώνεται κάτι βαθύτερο από μια απλή πολιτιστική ανταλλαγή, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η συνεργασία θα συνεχιστεί για την επιστροφή και άλλων κειμηλίων.
Ο πρωθυπουργός σημείωσε πως «ο επαναπατρισμός σπουδαίων κειμηλίων της συλλογικής μνήμης, σε Ελλάδα και Βουλγαρία, μετατρέπει τις δύσκολες στιγμές του παρελθόντος σε "γέφυρες" ενός κοινού μέλλοντος». Επισήμανε επίσης τη σημασία της αρχής της ακεραιότητας του μνημείου, που διαπερνά και τη συνεχή προσπάθεια για την επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα.
Αναφερόμενος στα Γλυπτά του Παρθενώνα, ο κ. Μητσοτάκης ξεκαθάρισε πως η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί διευθετήσεις που να δηλώνουν αναγνώριση ξένης κυριαρχίας ή να δανειστεί τάχα τους δικούς της θησαυρούς, τονίζοντας ότι έχει έρθει η ώρα της αλήθειας, της λογικής, της δικαιοσύνης και της ηθικής.
Οι συζητήσεις για την επιστροφή των κειμηλίων ξεκίνησαν πριν από περίπου μισό αιώνα, με πρωτοβουλία του τότε πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και του ηγέτη της Βουλγαρίας Τεοντόρ Ζίβκοφ. Ολοκληρώθηκαν τώρα, καθώς ξεπεράστηκαν αγκυλώσεις του παρελθόντος.
Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στις σχέσεις Ελλάδας-Βουλγαρίας, υπογραμμίζοντας ότι δεν ωραιοποιείται η ιστορία, αλλά πρέπει να διδασκόμαστε από τις σκοτεινές της σελίδες, προκρίνοντας όσα ενώνουν τις δύο χώρες, όπως η κοινή πολιτιστική και θρησκευτική ρίζα και η αμοιβαία αναγνώριση της ταυτότητας.
Η επίσημη τελετή και το περιεχόμενο της συμφωνίας
Το Πρωτόκολλο υπέγραψαν οι υπουργοί Πολιτισμού της Ελλάδας Λίνα Μενδώνη και της Βουλγαρίας Εφτίμ Μιλόσεφ. Πριν την έναρξη της εκδήλωσης, ο πρωθυπουργός ξεναγήθηκε στην έκθεση των κειμηλίων που επιστράφηκαν από τη Βουλγαρία, η οποία θα λειτουργήσει στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού μέχρι τις 5 Νοεμβρίου.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Ρούμεν Ράντεφ, χαρακτήρισε την υπογραφή του Πρωτοκόλλου ως «ιστορική συμφωνία», σημειώνοντας ότι οι κοινές προσπάθειες επέτρεψαν να δημιουργηθεί σχέση αμοιβαίου σεβασμού και φιλίας. Εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι η στρατηγική συνεργασία θα ενισχυθεί περαιτέρω, στη βάση της σταθερότητας, ασφάλειας και ανάπτυξης.
Η τελετή υπογράμμισε τη σημασία της διμερούς συνεργασίας και της πολιτιστικής διπλωματίας, προβάλλοντας ως παράδειγμα ασφάλειας, σταθερότητας και προόδου για την ευρύτερη περιοχή.