Την 1η Οκτωβρίου, η Ελλάδα αναλαμβάνει την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για δεύτερη και τελευταία φορά κατά τη διάρκεια της διετούς θητείας της ως εκλεγμένο μέλος για την περίοδο 2025-2026. Η πρώτη ελληνική προεδρία είχε πραγματοποιηθεί τον Μάιο του 2025, ενώ η θητεία της χώρας ολοκληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου. Την προεδρία θα ασκήσει η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβυς Αγλαΐα Μπαλτά.
Η Ελλάδα αναλαμβάνει τον συντονισμό των εργασιών του σημαντικότερου οργάνου του ΟΗΕ για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια σε μια συγκυρία όπου παραμένουν ανοιχτά μεγάλα διεθνή μέτωπα. Οι σχέσεις μεταξύ των Μονίμων Μελών χαρακτηρίζονται από έντονες διαφωνίες, γεγονός που δυσχεραίνει τη διαμόρφωση κοινών απαντήσεων σε κρίσιμες καταστάσεις. Η προεδρία, ωστόσο, δεν επιτρέπει στην εκάστοτε χώρα να καθορίζει μονομερώς τις αποφάσεις ή την πολιτική του Συμβουλίου.
Ο πρόεδρος του Συμβουλίου προεδρεύει των συνεδριάσεων και των κλειστών διαβουλεύσεων, εκπροσωπεί το όργανο και διαχειρίζεται, υπό την εξουσία των 15 μελών, το πρόγραμμα εργασίας και την καθημερινή λειτουργία του.
Στην κορυφή της διεθνούς ατζέντας παραμένει η κρίση στην Ουκρανία. Στην τελευταία υψηλού επιπέδου συνεδρίαση του Συμβουλίου, στις 23 Σεπτεμβρίου, η αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας Ρόζμαρι ΝτιΚάρλο προειδοποίησε ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε μια «επικίνδυνη νέα φάση», με εντεινόμενες επιθέσεις και αυξανόμενες απώλειες αμάχων. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, στους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, οι απώλειες αμάχων στην Ουκρανία ξεπέρασαν το σύνολο του 2025. Παράλληλα, εντείνεται η ανησυχία για επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές ενόψει χειμώνα και για περιστατικά κοντά σε σύνορα και πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Το μέτωπο της Μέσης Ανατολής παραμένει εξίσου σύνθετο. Στη Γάζα, σχεδόν έναν χρόνο μετά την κατάπαυση του πυρός του Οκτωβρίου 2025, ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει την εκεχειρία εύθραυστη. Συνεχίζονται ισραηλινά πλήγματα, η ανθρωπιστική και οικονομική κατάσταση παραμένει δύσκολη, ενώ η εφαρμογή της απόφασης 2803 του Συμβουλίου για τη Γάζα δεν έχει ολοκληρωθεί. Παράλληλα, στη Δυτική Όχθη παρατηρείται επιδείνωση της κατάστασης, με αυξημένη βία, επέκταση εποικισμών, εκτοπισμούς και σοβαρή δημοσιονομική κρίση της Παλαιστινιακής Αρχής.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική προεδρία παρουσιάζει η κρίση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Τεχεράνη επιβεβαίωσε τη λήψη της αμερικανικής απάντησης στην τελευταία ιρανική πρόταση για αποκλιμάκωση, με επίκεντρο την επαναλειτουργία των Στενών και την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν δύσκολες, ενώ το Συμβούλιο ασχολείται και με την εφαρμογή των κυρώσεων που επανήλθαν το 2025 και εποπτεύονται από την Επιτροπή 1737. Η σύνδεση πυρηνικού ζητήματος, κυρώσεων, περιφερειακής ασφάλειας και ελευθερίας της ναυσιπλοΐας καθιστά το ιρανικό ζήτημα έναν από τους πλέον σύνθετους φακέλους για την ελληνική προεδρία.
Παράλληλα, άλλες κρίσεις συνεχίζουν να απαιτούν την παρουσία του Συμβουλίου: ο πόλεμος στο Σουδάν, με συνεχιζόμενες μάχες και επιθέσεις με drones, αλλά και η Αϊτή, όπου σχεδόν 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί λόγω ένοπλης βίας. Στις 29 Σεπτεμβρίου, το Συμβούλιο ανανέωσε για έξι μήνες την εντολή της διεθνούς δύναμης κατά των συμμοριών, ενόψει και των εκλογών του Δεκεμβρίου.
Ο Οκτώβριος ενδέχεται να αποκτήσει και ιδιαίτερο θεσμικό βάρος για την ελληνική προεδρία, λόγω της διαδικασίας επιλογής του επόμενου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Η διαδικασία βρίσκεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας και, στην τέταρτη άτυπη ψηφοφορία στις 29 Σεπτεμβρίου, η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν της Κόστα Ρίκα διατήρησε το προβάδισμα, χωρίς ωστόσο να έχει διαμορφωθεί τελική συναίνεση.
Η επιλογή νέου Γενικού Γραμματέα ενδέχεται να αποτελέσει τη σημαντικότερη πολιτική στιγμή της ελληνικής προεδρίας. Σύμφωνα με το άρθρο 97 του Χάρτη, ο Γενικός Γραμματέας διορίζεται από τη Γενική Συνέλευση, κατόπιν σύστασης του Συμβουλίου Ασφαλείας. Εφόσον υπάρξει συμφωνία εντός Οκτωβρίου – και δεν υπάρξει αντίθεση από τα πέντε Μόνιμα Μέλη με δικαίωμα βέτο – η απόφαση για τον διάδοχο του Αντόνιο Γκουτέρες μπορεί να ληφθεί υπό ελληνική προεδρία.
Ο Οκτώβριος για την Ελλάδα δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη μήνα στην προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Συμπίπτει με μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, κατά την οποία το Συμβούλιο καλείται να διαχειριστεί πολέμους, κρίσεις με παγκόσμιες συνέπειες και ενδεχομένως να επιλέξει τον επόμενο επικεφαλής του Οργανισμού. Για την ελληνική διπλωματία, η πρόκληση θα είναι πρωτίστως θεσμική: να διαχειριστεί έναν απαιτητικό μήνα, να διευκολύνει τη συνεννόηση μεταξύ των μελών και να διατηρήσει τη λειτουργικότητα του Συμβουλίου, παρά τις βαθιές γεωπολιτικές διαιρέσεις.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
