Αθήνα – Δαμασκός: Επαναπροσέγγιση της Συρίας με το βλέμμα στραμμένο στην Άγκυρα

Την τροχοδρόμηση των ελληνο-συριακών σχέσεων στις ράγες της κανονικότητας επιδιώκει η Αθήνα. 

Η χθεσινή συνάντηση του υφυπουργού Εξωτερικών, αρμόδιου για την Οικονομική Διπλωματία, Χάρη Θεοχάρη, με τη νέα επιτετραμμένη της Αραβικής Δημοκρατίας της Συρίας στην Ελλάδα, Λάμια αλ-Χαρίρι, εντάσσεται σε αυτή την κατεύθυνση.

Οι δύο πλευρές, όπως αναφέρει το ανακοινωθέν από το γραφείο του κ. Θεοχάρη, συμφώνησαν να εργαστούν για την αποκατάσταση της «ιστορικής σχέσης» σε όλο το εύρος της. 

Αιχμή αυτής της προσπάθειας θα είναι η συμμετοχή ελληνικών εταιρειών στην ανοικοδόμηση της Συρίας καθώς και η επαναλειτουργία της απευθείας αεροπορικής σύνδεσης Αθήνας - Δαμασκού.

Σύμφωνα με πληροφορίες του BusinessDaily, οι απευθείας πτήσεις αναμένεται να επανεκκινήσουν τον προσεχή Νοέμβριο με την εταιρεία Aegean.Ακόμα, υπάρχει η πρόθεση ενεργοποίησης και της ακτοπλοϊκής σύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών.

Το συριακό υπουργείο Εξωτερικών, όπως είναι σε θέση να γνωρίζει το BusinessDaily, έχει ήδη ενημερώσει την Αθήνα ότι τους επόμενους μήνες -με ορίζοντα τις αρχές του 2027- σκοπεύει να αναβαθμίσει την κυρία αλ-Χαρίρι σε πρέσβη. Η ελληνική πλευρά το έχει αποδεχθεί.

Συναντήσεις με το νέο καθεστώς

Μετά την αιφνίδια κατάρρευση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ, τον Δεκέμβριο του 2024, η Ελλάδα επιχείρησε να ανοίξει κανάλια επικοινωνίας με τη νέα τάξη πραγμάτων στην αραβική χώρα.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επισκέφθηκε τη Δαμασκό τον Φεβρουάριο του 2025, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο του νέου συριακού καθεστώτος, Αχμέντ αλ-Σάρα, αλλά και με τον ομόλογό του, Ασάντ αλ-Σαϊμπάνι. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο Σύρος ΥΠΕΞ επισκέφθηκε την Αθήνα.

Ένα μήνα αργότερα, στο περιθώριο της περσινής Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, στη Νέα Υόρκη, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε με τον κ. Σάρα. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε και η πρώτη τριμερής συνάντηση του σχήματος Ελλάδας – Κύπρου – Συρίας σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών.

Στην εν εξελίξει Γενική Συνέλευση, δεν υπάρχουν -σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες- ανάλογες προγραμματισμένες συναντήσεις της ελληνικής πλευράς με τη συριακή.

Οι ανησυχίες της Αθήνας

Τρεις ήταν οι βασικές ανησυχίες της Αθήνας μετά την ανάληψη της εξουσίας στη Δαμασκό από το καθεστώς Σάρα.

Πρώτον, το ενδεχόμενο οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών μεταξύ της Συρίας και της αποσχιστικής οντότητας του ψευδοκράτους στην Κύπρο. 

Δεύτερον, η ισχυρή παρουσία και επιρροή της Άγκυρας στη Συρία, που ενδεχομένως θα τη μετέτρεπε σε κράτος-δορυφόρο.

Τρίτον, η προστασία των μη μουσουλμανικών πληθυσμών και ιδίως των Ελληνορθοδόξων, μιας από τις αρχαιότερες χριστιανικές κοινότητες της Μέσης Ανατολής.

Στις επαφές της με τους νέους κρατούντες της Συρίας, η Αθήνα έχει θέσει επισταμένα τόσο το ζήτημα της προσήλωσης στο διεθνές δίκαιο και δη στο Δίκαιο της Θάλασσας, όσο και την ανάγκη προστασίας των Ελληνορθοδόξων. Για το θέμα αυτό, η Αθήνα φέρεται να διατηρεί υπόγειους διαύλους και με τη Μόσχα.

Ο φιλοτουρκικός προσανατολισμός του νέου συριακού καθεστώτος ανησυχεί και το Ισραήλ, για το οποίο η ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων στη Συρία αποτελεί κόκκινη γραμμή. Στις 18 Αυγούστου 2026, μετά από φήμες για ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων, η Ιερουσαλήμ έπληξε την αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία.

Πρεσβείες και διαπιστευτήρια

Η ελληνική διπλωματική παρουσία στη Δαμασκό διακόπηκε για σχεδόν μία δεκαετία. Με την έκρηξη του εμφυλίου, η λειτουργία της πρεσβείας ανεστάλη τον Ιούλιο του 2012 και αποκαταστάθηκε μόλις τον Ιούνιο του 2021.

Αντιθέτως, κατά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ, η ελληνική πρεσβεία παρέμεινε ανοιχτή.

Ο νέος πρέσβης της Ελλάδας στη Συρία, Μανώλης Κακαβελάκης, βρίσκεται στη Δαμασκό από τον περασμένο Απρίλιο. Στις αρχές Σεπτεμβρίου επέδωσε τα διαπιστευτήριά του στον πρόεδρο Σάρα.

Η κυρία αλ-Χαρίρι έφτασε στη χώρα μας στα τέλη Αυγούστου και επέδωσε τα αντίγραφα των διαπιστευτηρίων της στον Διευθυντή Εθιμοτυπίας του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, Πρέσβη Δημήτρη Ζεβελάκη. Λίγες ημέρες αργότερα έγινε δεκτή από τον επικεφαλής της Α6 Διεύθυνσης του ΥΠΕΞ (αρμόδιας για τις αραβικές χώρες και τη Μέση Ανατολή), τον διπλωμάτη Φοίβο Γεωργακάκη.

Προ ετών, η κυρία αλ-Χαρίρι διατέλεσε επιτετραμμένη της Συρίας στην Κύπρο. Το 2012, εν μέσω συριακού εμφυλίου, διαφωνώντας με το καθεστώς Άσαντ, παραιτήθηκε από τη θέση της και αυτομόλησε στο Κατάρ.

Μια λεπτομέρεια που στην Αθήνα δεν πέρασε απαρατήρητη είναι ότι μια ημέρα πριν από τη συνάντηση με τον κ. Θεοχάρη, η κυρία αλ-Χαρίρι συναντήθηκε με τον πρέσβη της Τουρκίας στην Αθήνα, Τσαγατάι Έρτζιγες. 

Στο επίκεντρο της συνάντησης ήταν η ενίσχυση του συντονισμού και της συνεργασίας των δύο πρεσβειών στην ελληνική πρωτεύουσα «με τρόπους που υπηρετούν τους κοινούς στόχους», σύμφωνα με τη συριακή πρεσβεία.