Η Ελλάδα διαμορφώνει ισχυρή θέση ενόψει της νέας Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ), εστιάζοντας στην εξασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης, την ανανέωση του αλιευτικού στόλου, τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την προσέλκυση νέων στο επάγγελμα. Παράλληλα, επιδιώκει συμμαχίες με χώρες της Μεσογείου, ενόψει των ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων που θα κορυφωθούν κατά την Ελληνική Προεδρία της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Σε εκδήλωση του ΥΠΑΑΤ στη Θεσσαλονίκη με θέμα «Αναθεώρηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής - Προκλήσεις και Ευκαιρίες για την Ελλάδα», ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, τόνισε τη σημασία των συμμαχιών με χώρες που αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις, ώστε να ενισχυθεί η διαπραγματευτική θέση της χώρας.
Στόχος είναι μια ΚΑλΠ που θα εξισορροπεί την προστασία των θαλάσσιων πόρων με την οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου και την κοινωνική συνοχή των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών. Ο κ. Πρωτοψάλτης αναφέρθηκε στην αξιολόγηση της υφιστάμενης ΚΑλΠ, της οποίας ο κανονισμός ισχύει από το 2013, με την επίσημη αξιολόγηση να ολοκληρώνεται το 2026 και να καταγράφει πρόοδο αλλά και σημαντικά περιθώρια βελτίωσης.
Μεταξύ των βασικών προβλημάτων εντοπίζονται η χαμηλή οικονομική απόδοση του κλάδου, η αύξηση του κόστους παραγωγής – με κυριότερο το ενεργειακό – η γήρανση του στόλου και του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και η δυσκολία προσέλκυσης νέων. Διαπιστώνονται επίσης διαφορετικές πρακτικές ελέγχου στα κράτη-μέλη και αθέμιτος ανταγωνισμός από τρίτες χώρες.
Οι ελληνικές προτεραιότητες περιλαμβάνουν την προστασία των αλιευτικών αποθεμάτων, την ανανέωση του στόλου, τη βελτίωση της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας, την ενεργειακή μετάβαση και την απλούστευση των κανόνων. Έμφαση δίνεται στην προσαρμογή της πολιτικής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και στην εκπαίδευση των αλιέων σε νέες τεχνολογίες και δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης.
Στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, υπογραμμίζεται η δυναμική του κλάδου με κύκλο εργασιών άνω του 1 δισ. ευρώ και περίπου 80% εξαγωγές. Τονίζεται η ανάγκη ενίσχυσης των παραγωγικών οργανώσεων, η αντιμετώπιση ζημιών από ξενικά είδη όπως ο λαγοκέφαλος και το λεοντόψαρο, καθώς και η επίλυση θεμάτων που αφορούν την υποχρέωση εκφόρτωσης. Ανακοινώθηκε επίσης η δημιουργία ειδικού καναλιού επικοινωνίας με τον αλιευτικό κλάδο μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας.
Αυξάνεται στα 4 δισ. ευρώ η χρηματοδότηση
Η νέα πρόταση χρηματοδότησης για βασικές δράσεις της ΚΑλΠ στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 αναμένεται να φτάσει τα 4 δισ. ευρώ, διπλασιάζοντας το αρχικό ποσό των 2 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τις τελευταίες συμβιβαστικές προτάσεις. Το αντίστοιχο πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027 ανέρχεται σε περίπου 6,1 δισ. ευρώ. Οι βασικές προτεραιότητες αφορούν τη συλλογή αλιευτικών δεδομένων, τον έλεγχο και την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της αξιολόγησης της ΚΑλΠ για την περίοδο 2014-2025, το ποσοστό των βιώσιμων αλιευτικών αποθεμάτων αυξήθηκε από 50% το 2014 σε 63% το 2022. Ωστόσο, παραμένουν προκλήσεις όπως το υψηλό ενεργειακό κόστος, η γήρανση στόλου και αλιέων, η περιορισμένη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας και το πολύπλοκο κανονιστικό πλαίσιο.
Στις ελληνικές προτεραιότητες ξεχωρίζουν η απλούστευση των κανόνων, η ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών στόχων, η προστασία της παράκτιας αλιείας μικρής κλίμακας και ο εκσυγχρονισμός του στόλου. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού με τρίτες χώρες, τόσο στις αγορές όσο και στη θάλασσα.
Η Ελλάδα διαθέτει συνεχή χρονοσειρά συλλογής αλιευτικών δεδομένων από το 2018 και, το 2024, ήταν η πρώτη χώρα στην ΕΕ που ολοκλήρωσε επιτυχώς τη διαδικασία αυτή, ενώ το 2025 κατατάχθηκε δεύτερη μετά τη Γερμανία.
Νέο χρηματοδοτικό πλαίσιο από το 2028
Από το 2028, αλλάζει η αρχιτεκτονική χρηματοδότησης της αλιείας, καθώς καταργείται το ξεχωριστό ευρωπαϊκό ταμείο και η χρηματοδότηση εντάσσεται σε ενιαίο πλαίσιο. Κάθε κράτος-μέλος θα καταρτίζει εθνικό και περιφερειακό σχέδιο, όπου θα εντάσσεται και η χρηματοδότηση της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας.
Για τις δράσεις που συνδέονται με την ΚΑλΠ, η ΕΕ προτείνει ελάχιστη χρηματοδότηση 2 δισ. ευρώ, ποσό που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση. Η νέα δομή προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία και απλούστευση, αλλά αυξάνει τον ανταγωνισμό μεταξύ τομέων για τους ίδιους πόρους.
Το υφιστάμενο πρόγραμμα «Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια & Θάλασσα» διαθέτει περίπου 520 εκατ. ευρώ δημόσιας δαπάνης, με περισσότερες από 9.500 πράξεις ενταγμένες και πληρωμές προς δικαιούχους που πλησιάζουν τα 100 εκατ. ευρώ.
Στην αλιεία περιλαμβάνονται δράσεις για αλιευτικά δεδομένα, έλεγχο δραστηριοτήτων, υποδομές, τόπους εκφόρτωσης και ιχθυόσκαλες. Τρέχει πρόσκληση 16 εκατ. ευρώ για τον εκσυγχρονισμό αλιευτικών σκαφών, ενώ χρηματοδοτούνται δράσεις για ζημιές από θαλάσσια θηλαστικά, υδατοκαλλιέργεια, μεταποίηση και τοπική ανάπτυξη.
Παρά την αξιοποίηση των διαθέσιμων κονδυλίων, επισημαίνεται ότι θα μπορούσαν να έχουν επιτευχθεί περισσότερα αποτελέσματα με αυξημένους πόρους και λιγότερους περιορισμούς στην επιλεξιμότητα των δαπανών και στους όρους που τίθενται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ακολουθήστε το Business Daily στο Google news
