Η αξιοποίηση των ανοιχτών δεδομένων αποτελεί το επίκεντρο μνημονίου συνεργασίας που υπογράφηκε μεταξύ της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), στο πλαίσιο εκδήλωσης αφιερωμένης στις δυνατότητες της Ανοιχτής Επιστήμης, τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τις βέλτιστες πρακτικές στον τομέα αυτό. Το μνημόνιο υπέγραψαν ο Αντιπεριφερειάρχης Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Νίκος Τζόλλας και ο αντιπρύτανης του ΑΠΘ, Γιάννης Ρέκανος.
Ο κ. Τζόλλας τόνισε ότι «κάθε μέρα παράγονται δεδομένα από τη δημόσια διοίκηση, τις περιφέρειες, τους δήμους, τα υπουργεία, τα πανεπιστήμια, τους δημόσιους οργανισμούς, για το περιβάλλον, την ποιότητα του αέρα, τις μετακινήσεις, τις επιχειρήσεις, τη βιομηχανική δραστηριότητα, τον τουρισμό, τη γεωγραφία, την αγροτική παραγωγή και δεκάδες άλλα πεδία». Επισήμανε επίσης πως, όταν δεν τίθεται ζήτημα προστασίας εμπιστευτικών ή προσωπικών δεδομένων, τα στοιχεία μπορούν να διατίθενται για τη δημιουργία νέων εφαρμογών και υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτό, αναδείχθηκαν παραδείγματα όπως η χρήση ποιοτικών περιβαλλοντικών δεδομένων από ερευνητές για την ανάλυση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η ανάπτυξη εφαρμογών ενημέρωσης πολιτών από νεοφυείς επιχειρήσεις, αλλά και η βελτίωση των πολιτικών της Περιφέρειας μέσω τεκμηριωμένων αποφάσεων. Ειδικά στη γεωργία, ο συνδυασμός δεδομένων καιρού και γεωχωρικών πληροφοριών μπορεί να ενισχύσει την εφαρμογή της γεωργίας ακριβείας, ενώ στην κινητικότητα πραγματικά δεδομένα συμβάλλουν σε αποδοτικότερες υπηρεσίες μετακίνησης.
Ο κ. Ρέκανος σημείωσε ότι το μνημόνιο στοχεύει στην εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος και των πολιτών, προσφέροντας τη δυνατότητα ελέγχου των στοιχείων που χρησιμοποιούνται για σημαντικές αποφάσεις. Τόνισε ότι το μνημόνιο είναι ανοιχτό προς συμμετοχή και άλλων επιστημονικών μονάδων, καλώντας και άλλα πανεπιστήμια να συνδράμουν στην πρωτοβουλία.
Σημαντική χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη ημέρα ο Ευδόκιμος Κωνσταντινίδης, επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Ιατρικής Φυσικής και Ψηφιακής Καινοτομίας του ΑΠΘ, τονίζοντας ότι η συζήτηση για τα ανοιχτά δεδομένα ενισχύθηκε μέσα από το πρόγραμμα Raise και πως η ΕΕ αναγνωρίζει την αξία της επιστροφής των επενδύσεων στο οικοσύστημα καινοτομίας και στους πολίτες.
Ευρωπαϊκή διάσταση και προοπτικές
Ο καθηγητής Παναγιώτης Μπαμίδης του Τμήματος Ιατρικής του ΑΠΘ υπογράμμισε τη σημασία τα ερευνητικά έργα να αξιοποιούνται πρακτικά και όχι να παραμένουν ανεκμετάλλευτα. Ο καθηγητής Ανδρέας Συμεωνίδης από το Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ εστίασε στη σημασία των δεδομένων, ενώ ο Παντελής Τζιβελόγλου, από τη Γενική Διεύθυνση Έρευνας και Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναφέρθηκε στη στήριξη της Επιτροπής για την ανάπτυξη ευρωπαϊκού συστήματος διασύνδεσης ερευνητικών υποδομών δεδομένων.
Ο Παναγιώτης Σαρηγιαννίδης, καθηγητής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, δήλωσε ότι το μνημόνιο θα αποτελέσει οδηγό και για το δικό του ίδρυμα. Ο Ευάγγελος Καλαμπόκης, επίκουρος καθηγητής στα Πληροφοριακά Συστήματα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, επεσήμανε την ανάγκη για ποιοτικά δεδομένα χωρίς λάθη και ανομοιομορφίες.
Ο Μπάμπης Μπράτσας, αναπληρωτής καθηγητής στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδας, χαρακτήρισε το εγχείρημα ως μια αρχή για κάτι νέο, ενώ ο Αλέξανδρος Χατζηγεωργίου, καθηγητής του Τμήματος Εφαρμοσμένης Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, τόνισε ότι η ανάλυση δεδομένων αποτελεί τη βάση για το 90% των επιστημονικών δημοσιεύσεων και το σύνολο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτούμενων έργων.
Σε ζητήματα ιδιωτικότητας αναφέρθηκε ο Παντελής Νατσιάβας, ερευνητής του Ινστιτούτου Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών του ΕΚΕΤΑ, φέρνοντας ως παράδειγμα συνεργασία νοσοκομείου με φαρμακοβιομηχανία χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ιδιωτικότητα των ασθενών.
Χαιρετισμούς στην εκδήλωση απηύθυναν η τομεάρχης πανεπιστημιακών θεμάτων της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Όλγα Βασιλάκη, καθώς και εκπρόσωποι του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πληροφορικής και Επικοινωνιών Ελλάδας και του Συνδέσμου Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών. Ο συντονιστής του Γραφείου του Πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη, Γιάννης Παπαγεωργίου, συνεχάρη την Περιφέρεια και την επιστημονική κοινότητα για τη συνεργασία.
Ο κ. Τζόλλας υπογράμμισε ότι «η δύναμη των ανοιχτών δεδομένων βρίσκεται στο ότι συνιστούν έναν παραγωγικό συντελεστή της οικονομικής ανάπτυξης. Η κοινωνία πληρώνει για να παραχθεί μεγάλο μέρος αυτών των δεδομένων, οπότε όπου αυτό είναι δυνατό και ασφαλές, πρέπει να βρίσκουμε τρόπο αυτή η αξία να επιστρέφει στην κοινωνία. Δεν ανοίγουμε τα δεδομένα γιατί είναι μια τεχνολογική μόδα αλλά για να δημιουργήσουν αξία». Επισήμανε επίσης ότι η ΕΕ δημιουργεί κοινούς ευρωπαϊκούς χώρους δεδομένων σε τομείς όπως η υγεία, η ενέργεια, η κινητικότητα και η γεωργία, με στόχο τη διαμοίραση και επαναχρησιμοποίηση περισσότερων δεδομένων.